Vervuilende recreant krijgt in Friesland 'op zijn donder'

De politie in Zuidwest- en Midden-Friesland hanteert als enige in het land een strak lik-op-stuk-beleid voor 'recreatie-criminaliteit'. Wie een patatbakje op straat gooit krijgt een boete van 70 gulden.

KOUDUM, 13 AUG. Sinds de Waterkampioen meldde dat een teiltje afwaswater overboord kieperen in Friesland een boete van 100 gulden kan opleveren, heeft de telefoon op het Koudumer politiebureau niet stilgestaan.

“Of we de toeristen soms wilden wegjagen, dat soort boze reacties kreeg ik”, vertelt Wil Brienesse, coördinator van het project “Meer door minder”, waarvan het lik-op-stuk-beleid deel uitmaakt. Hij vindt de sanctie niet te hoog. “Afwasmiddel veroorzaakt een daling van het zuurstofgehalte van het water, waardoor algengroei optreedt. Iedereen kan het afwaswater in een jerrycan opsparen en dit in een toiletpot of in het riool lozen. Dat doe ik zelf ook als ik met de caravan weg ben.”

Het lik-op-stuk-beleid sorteert nu al effect, aldus Brienesse. Een verdwaald ijscopapiertje vormt het enige afval op de dijk in Hindeloopen. “Drie jaar geleden was het hier nog een bende”, vertelt hij. “Het gras lag vol blikjes. Je kon het niet bedenken of het werd hier neergegooid. Wat natuurlijk ook helpt is dat we hier aan de voet van de dijk twee groene containers hebben neergezet, want je moet de mensen ook de gelegenheid geven om hun afval weg te kunnen gooien.”

Volgens Brienesse is er sprake van normvervaging. “Ik kwam er vier jaar geleden achter dat een kwart van wat er jaarlijks geregistreerd wordt in negen Friese gemeenten onder recreatiecriminaliteit valt.” Voorbeelden te over: vervuiling van het oppervlaktewater door olie en benzine, stankoverlast (door een kampvuur), afval op straat, vernieling van de vegetatie door het afmeren van boten.

Twee jaar geleden werd het project 'Meer (recreatie) door minder (criminaliteit)' opgezet. De nadruk hierin lag op preventie van misdrijven. Er werden Nederlands- en Duitstalige folders en affiches verspreid, waarin vakantiegangers op campings en in jachthavens op het hart werd gedrukt voorzorgsmaatregelen te nemen, hun eigendommen te registreren en bij diefstal altijd aangifte te doen. Vernieling, diefstal, geluidsoverlast, het weggooien of achterlaten van afval in de natuur achter tent of caravan, illegaal kamperen, dronken op straat lopen, het losgooien van boten, urineren in een portiek of op straat gaat de dader direct geld kosten in Friesland. Wie de inhoud van een asbakje of een stukje kauwgom wegwerpt moet de beurs al trekken en vijftig gulden neertellen. Brienesse: “We willen een schrikeffect teweegbrengen. Met een boete van 25 gulden laat je niemand schrikken, dan lachen ze je vierkant uit.” In het begin zal het voor veel overtreders wel even slikken zijn, denkt hij. “Maar ik vraag dan altijd aan jongelui: gooi je thuis ook je rotzooi op de grond? Nee, want dan krijg je op je donder. Nu krijg je van de maatschappij op je donder.”

Op de dijk van Hindeloopen tuurt de Zeeuwse surfer B. Hoekstra naar zijn collega-plankzeilers op het IJsselmeer. “Honderd gulden voor plassen op straat?”, vraagt hij ongelovig. “Vind ik overdreven, ik moet ook wel eens achter een bosje. Maar hier op de dijk mag zo'n boete wel, dan is urineren een raar gezicht.” Het echtpaar De Kock uit Landsmeer “doet” een dagje Hindeloopen en wist niets van het nieuwe politiebeleid. “Wij gooien altijd alles keurig in de afvalbak, zo zijn we opgevoed. Maar die boete is wel idioot hoog. We waren net in Workum. Daar zagen we toch een blikjes op straat liggen! Daar kan de politie een hoop geld verdienen.”

Volgend jaar zullen ook de vijf recreatiewachten in Zuidwest- en Midden-Friesland overtreders mogen beboeten. Een strenge controle is in Brienesses ogen nodig om het gewenste resultaat te krijgen: “We willen een mentaliteitsverandering op gang brengen. Friesland is schoon en dat willen we zo houden. Op een schone plek, met minder vandalisme komt iedereen immers graag.”