Consument betaalt gelag van verandering op koffiemarkt

ROTTERDAM, 10 AUG. De consument moet vanaf gisteren fors meer betalen voor een pak koffie, terwijl de prijs die koffiebranders als Douwe Egberts betalen op de goederentermijnmarkt de afgelopen weken fors is gedaald. Deze - schijnbaar onrechtvaardige - tegenstelling is het gevolg van structurele veranderingen op de wereldmarkt voor koffie, waardoor de prijs van een pak koffie, die tien jaar lang stabiel was, sinds begin dit jaar fors is gestegen.

Op de Londense goederentermijnbeurs, waar de koffiebranders koffie inkopen, daalde de koffieprijs gisteren met 194 dollar naar 3.195 dollar per ton. De branders betalen nu 22 procent minder dan begin juli, toen de koffieprijs nog ruim 4.000 dollar per ton bedroeg, de hoogste prijs in 8,5 jaar. Directe aanleiding voor de prijsexplosie in juli was de vrieskou die een ravage aanrichtte op de koffieplantages van Brazilië, 's werelds grootste producent. De onzekerheid op de koffiemarkt is groot, want niemand weet precies hoeveel schade de Braziliaanse koffie-oogst heeft geleden.

De forse stijging wordt nu, een maand later, aan de Nederlandse consument doorgegeven. De prijs die een brander betaalt voor 'ruwe' koffie bepaalt voor ongeveer 20 procent de prijs van een pak koffie in de winkel. De Nederlandse marktleider Douwe Egberts (DE, Van Nelle, Kanis & Gunnink) verhoogde gisteren de prijs van een pak koffie van 250 gram met 60 cent, waardoor de totale prijsverhoging dit jaar op 1,30 gulden komt. Geconfronteerd met de daling van de koffieprijs op de wereldmarkt zegt een woordvoerder dat Douwe Egberts scherp in gaten houdt of die prijsdaling “structureel” is.

Douwe Egberts en andere koffieproducenten zijn de afgelopen maanden steeds onzekerder geworden over de prijs van 'ruwe' koffie. De prijs van een pak koffie veranderde de afgelopen tien jaar nauwelijks als gevolg van een overproduktie aan koffie. In 1989 kelderde de koffieprijs naar het laagste niveau in 20 jaar nadat het International Coffee Agreement, dat het aanbod van koffie op de wereldmarkt reguleerde, werd verbroken. Daarna bleek in toenemende mate dat het aanbod van koffie achterbleef bij de sterk toegenomen vraag. Koffie was goedkoop, waardoor de consumptie enorm steeg. Maar ernstiger was dat de lage prijzen reden waren voor veel koffietelers in Zuid- en Centraal-Amerika en Afrika er de brui aan te geven. Daardoor daalde de wereldproduktie van 104 miljoen balen koffie in 1991/92 tot 94 miljoen in het seizoen 93/94.

Koffiehandelaren schatten dat het aanbod van koffie dit jaar 9 miljoen balen achterblijft bij de vraag. De producenten zouden niettemin over precies genoeg voorraden beschikken om aan de vraag te voldoen.

De snelle stijging van de koffieprijs dit jaar kwam op gang nadat de organisatie van koffieproducerende landen exportbeperkende maatregelen nam. Een aantal belangrijke producenten werd bovendien getroffen door slecht weer, en de prijsopdrijving werd verergerd door speculanten die zich op de goederentermijnmarkten in de VS en Londen wierpen.

Hoewel de koffieprijs op de goederentermijnmarkt de afgelopen dagen flink is gedaald, is het prijsniveau nog altijd zo'n 32 procent hoger dan vóór de vorstperiodes in Brazilië. De grote koffieproducenten menen dat er geen reden is voor paniek, ondanks de grillige bewegingen op de koffiemarkt. Een herhaling van de hamsterwoede van de jaren zeventig, toen ernstige vorst eveneens de Braziliaanse oogst teisterde, is niet te verwachten. Het aantal producenten is met de opkomst van Colombia, Indonesië en een aantal Afrikaanse landen uitgebreid.