Beroering over Brits grafschrift

LONDEN, 10 AUG. De tweestrijd tussen een dominee uit Freckleton en de nabestaanden van een 83-jarige bankdirecteur dreigt de vrede op de Britse kerkhoven te verstoren. Zoon Charles en schoondochter Wendy hadden 'pa' in een grafschrift willen herdenken. Maar die benaming was voor dominee Stephen Brian veel te populair. Hij bepaalde dat er alleen 'vader' op de grafsteen mocht staan. Daarbij baseerde hij zich op het Handboek voor Kerkhoven van de Church of England.

Een beroepscommissie van het bisschoppelijk gewest stelde dominee Brian gisteren in het gelijk. De voorzitter van die commissie zei dat het hek van de dam was als 'pa' zou worden toegestaan. Dan zou ook geen bezwaar meer gemaakt kunnen worden tegen 'ma' of 'mam' of mams'. Dan zou er straks 'lieverdje' of 'knuffel' op de grafstenen komen te staan, koosnamen die “meer bij een dierenkerkhof passen”.

De nabestaanden hebben al aangekondigd dat ze in beroep zullen gaan. Desnoods laten ze pa weer opdiepen en op een ander kerkhof begraven. “We willen toch niks onwaardigs of onkies”, verklaarde zoon Charles die op zondag het kerkorgel bespeelt. “We willen hem alleen maar bij de naam noemen die we ook tijdens zijn leven gebruikten.”

Het Handboek voor de Kerkhoven van de Church of England geeft strenge richtlijnen “om het cliché en het banale” van de laatste rustoorden te weren. Hartjes en engeltjes op de stenen zijn uit den boze, net zo goed als bijnamen en lieve woordjes. “Een grafschrift is een publieke verklaring, geen kneuterig onderonsje”, staat in het Handboek, dat de dominees als richtsnoer dient maar waar ze van kunnen afwijken.

Begrafenisondernemers en steenhouwers zeggen dat de strikte kerkhofregels voor veel verdriet bij nabestaanden zorgen. Meestal komen ze er pas na de begrafenis achter dat een persoonlijke toets op de grafsteen uitgesloten is. Dit systeem maakt de dominee “tot God op zijn eigen kerkhof”, verzucht een woordvoerder van de Britse begrafenisbedrijven. “Alles wat afwijkt, wordt uitgebannen. Zo eindigt een rijke Britse kerkhofhistorie in kleurloze eenheidsworst.”

De strijd tussen soberheid en frivoliteit rondom de Britse graven woedt al eeuwen. Pas in de 18de eeuw kwam het uitgebreide, persoonlijke grafschrift in zwang. Voordien werd meestal volstaan met de standaardwoorden Hic iacet (Hier ligt), naam en data, eventueel nog gevolgd door Requiescat in pace (Rust in vrede), meestal afgekort als R.I.P.