Dit is een artikel uit het NRC-archief

Cultuur

Therapie op emmers en geweld tussen dozen bij Bossche Boulevard

Theaterfestival Boulevard 's-Hertogenbosch, t/m 14/8. Voorstellingen: Klukklukklan door ONS-Theaterprodukties. Gezien: 6/8 Sociale Academie Zuidwillemsvaart 181 Den Bosch, nog te zien aldaar t/m 14/8. Aanvang 20u en 21.15u. ß8M.T.M. door La Fura dels Baus. Gezien: 7/8 Sporthal Maaspoort Den Bosch. Nog te zien aldaar t/m 10/8. Aanvang 21u. Informatie: 073-890245

Toneel, muziek- en jeugdtheater, dans, muziek en beeldende kunst-projecten - in de loop der jaren is het aanbod van het theaterfestival Boulevard in Den Bosch, dat nu voor de tiende maal wordt georganiseerd, steeds diverser geworden. Een deel ervan bestaat uit terugkerende evenementen zoals het nu voor de vierde maal aangekondigde muzikale optreden van Leoni Jansen. Ook biedt de Boulevard naast internationale programma-onderdelen elk jaar ruimte aan muziek- en theatergroepen uit de eigen streek: het gebied beneden de grote rivieren.

Tot de vaste groepen uit die regio behoort ONS-theaterprodukties uit Tilburg. Na twee eenacters van Djuna Barnes en het nonsense-gedicht The Hunting of the Snark koos ONS dit jaar onder de titel Klukklukklan voor een voorstelling gebaseerd op een aantal eenacters van jonge Amerikaanse schrijvers. Billy Aronson, Shel Silverstein, Ernest Thompson en Christopher Durang heten ze en alle vier schreven ze stukken over de Amerikaanse neiging om alles wat mensen dwars zit bespreekbaar te maken en met behulp van therapieën zo snel mogelijk de kop in te drukken.

De reis door de Amerikaanse psyche die de groep het publiek met Klukklukklan biedt is tevens een reis door het gebouw van de Sociale Academie in Den Bosch dat voor deze gelegenheid als locatie dient. Na een beker cola en een joviale persoonlijke begroeting door de in Hawaï-shirts gestoken spelers zien we vier korte voorstellingen in vier verschillende vertrekken. Met de van te voren uitgedeelde plastic emmers die als krukjes fungeren verhuizen we telkens mee met acteurs om tenslotte te eindigen op de warme zolder van het pand.

De vier stukjes - over de betekenis van erotische dromen, over een anorexia-patiënte die niet overweg kan met de liefde, over een echtpaar dat zich geen raad weet met hun pasgeboren baby en een Roodkapje-verhaal - zijn onder leiding van regisseur René Jagers op dezelfde manier getoonzet. Het bewust clichématige karakter van de teksten is aangedikt. Wat we zien zijn karikaturale sketches over gefrustreerde typetjes. Soms pakt dat aardig uit zoals in het geval van de anorexia-lijdster, omdat de actrice in kwestie haar rol aankan, maar meestal is het resultaat nogal slap en voorspelbaar.

Voorspelbaar is in zekere zin ook de voorstelling M.T.M. van de Catalaanse theatergroep La Fura dels Baus. Sinds de oprichting eind jaren zeventig doet het gezelschap geregeld van zich spreken met produkties die wegens hun gewelddadige karakter in de eerste plaats bedoeld lijken te choqueren. Dat geldt ook voor M.T.M. waarvoor La Fura op de Boulevard een sporthal heeft afgehuurd.

Het publiek dat zich buiten voor de deur verdringt wordt binnen samengedreven in een immense ruimte waar temidden van stapels dozen, filmschermen en een indrukwekkende verzameling geluidsapparatuur al gauw de hel losbreekt.

Een nu eens bonkende dan weer snerpende housebeat maakt het gebrul van de in grauwe overalls gestoken Fura-spelers onverstaanbaar. Ze mengen zich tussen het publiek en sleuren tegenspartelende mensen mee die, beroofd van hun kleren, op de opeengestapelde dozen worden geworpen. Een cameraman registreert de beelden. Ze verschijnen levensgroot op de videowand, afgewisseld met shots van het publiek, flitsen van gruwelijke martelingen en verminkte lijken en nu en dan onderbroken door als verhelderend bedoelde kreten als 'laatste stratum van opeengehoopt leven', 'catastrofe ontstaan van de mens', 'lot', 'terrorist', enzovoort, enzovoort.

Deze beelden nu moeten gezien worden als La Fura's onverbiddellijke commentaar op de werkwijze van de media. Die werkwijze is volgens de groep gericht op manipulatie - ons wordt voortdurend en opzettelijk een vertekend beeld van de werkelijkheid voorgeschoteld. De op het scherm geprojecteerde grafieken en krantenberichten moeten dat illustreren.

La Fura manipuleert het publiek in M.T.M. echter op een dergelijke wijze. De orgie van geweld die op hen neerdaalt is niet bedoeld te overtuigen maar te overdonderen. Het is een techniek die is ingegeven door de verwachting dat de overblufte toeschouwer niet anders kan dan roepen: La Fura heeft gelijk!