Nederland massaal in actie voor Rwanda

In vluchtelingenkampen in Zaïre sterven dagelijks honderden Rwandezen aan de gevolgen van cholera, uitputting en gebrek aan medische hulp. Nederland zamelt op allerlei manieren geld voor hen in.

ROTTERDAM, 4 AUG. De voetbal is al verkocht voordat de wedstrijd is gespeeld. Een zakenman die anoniem wenst te blijven heeft maar liefst tienduizend gulden voor de bal betaald. De opbrengst van Haarlem-Ajax is bestemd voor Rwandese vluchtelingen.

Voetbalclub Haarlem heeft binnen anderhalve dag drieduizend kaarten verkocht voor de wedstrijd van zaterdag. De spelers, inclusief de 'toppers' die Ajax heeft beloofd, krijgen geen geld maar moeten zelfs entree betalen.

Fred Postma, pr-medewerker van de Haarlems voetbalclub, is de drijvende kracht achter het initiatief. “De hoofdsponsor van Haarlem heeft toegezegd voor iedere bezoeker een gulden bij te leggen”, meldt hij opgewekt over de telefoon. Hij verwacht na aanstaande zaterdag “enkele tonnen” op giro 555 te kunnen overmaken.

Nederland zamelt op grote schaal geld in voor Rwanda. Zo plaatste een Nijmeegs taxibedrijf collectebussen in de wagens. De fooi voor de chauffeur verdwijnt in de bus. In de gemeente Harmelen heeft een aantal ambtenaren het initiatief genomen om op zaterdag 3 september over te werken. De overwerkvergoeding storten ze op giro 555, het bedrag wordt door B en W verdubbeld. De ambtenaren zeggen met opzet tot 3 september te wachten, omdat dan veel collega's terug zijn van vakantie.

Overmorgen moet de Nationale Actie Rwanda haar hoogtepunt bereiken; dan zenden de drie netten van de publieke omroepen, RTL4 en RTL5 en de Belgische BRT een drie uur durend programma uit. Directeur J. de Milliano van Artsen zonder Grenzen heeft deze week gezegd dat de tv-actie 25 miljoen gulden moet opbrengen. “Anders is het geen succes.”

De eerste resultaten hebben de tien betrokken hulporganisaties hoopvol gestemd. In de eerste week van de actie is vijf miljoen gulden ingezameld. Het gemiddelde bedrag dat mensen storten, is honderd gulden. De organisaties spreken van een record, zeker omdat een groot deel van Nederland op vakantie is. Maar juist op de campings zindert het deze dagen van de kleine initiatieven. Vakantiegangers trekken met de collectebus langs tenten en caravans, terwijl andere mensen de ontwikkelingsorganisatie Novib, aanspreekpunt voor de actie, opbellen met het verzoek campagnemateriaal naar de camping te sturen.

Toch is het onwaarschijnlijk dat deze campagne de actie Afrika Nu uit 1988 zal overtreffen. Afrika Nu was met 51,5 miljoen gulden aan particuliere giften een absolute topper, zo blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Fondsenwerving. Daarna is de belangstelling voor het continent weggeëbt. Op de tweede plaats staat de actie voor Roemenië rond kerst 1989 (bijna 29 miljoen gulden), op de voet gevolgd door de Watersnood 1993, waarbij het geld vooral ten goede kwam aan gedupeerde Limburgers (27,5 miljoen gulden).

“Limburg was dicht bij huis, het had ons allemaal kunnen overkomen”, verklaart financieel directeur P. Verheij van het Nederlandse Rode Kruis die massale steun. “Bovendien spreken landgenoten meer aan.” Ook wijst hij op de overweldigende belangstelling van de media voor de watersnood in Limburg. “Een goede en steeds herhaalde coverage op televisie.”

Overweldigende belangstelling van de media voor Rwanda hebben ook deze keer de Nederlandse bevolking wakker geschud, meent Verheij. “Je hoeft de televisie maar aan te zetten of je ziet die schrijnende beelden, steeds opnieuw.” Woordvoerder J. Bulthuis van de samenwerkende hulporganisaties refereert ook aan de televisiebeelden. “Daarbij heeft de cholera het nóg schrijnender gemaakt, zeker als je bedenkt dat deze ziekte relatief goed te behandelen is.” De cholera, veroorzaakt door het drinken van water uit een meer dat was verontreinigd door lijken die er dagenlang in ronddreven, eist nog steeds slachtoffers in de vluchtelingenkampen. Artsen zonder Grenzen laat dan ook weten dat het over grote deel van het opgehaalde geld besteed zal worden aan watertrucks, pompen, tanken en medicijnen.

De verwachtingen zijn hooggespannen. Hulporganisaties hopen dat de Nederlandse bevolking overmorgen grif de buidel zal trekken. In een onderzoek dat het blad Onze Wereld begin dit jaar onder 800 mensen hield, zegt 82 procent van de ondervraagden regelmatig via inzamelingen en collectes geld te geven voor de Derde Wereld. Cijfers van het Centraal Bureau voor de Fondsenwerving laten zien dat 334 instellingen aan eigen fondswerving (collectes, donaties, adoptiegelden) vorig jaar 1,58 miljard gulden ontvingen. De vier grote rampenacties (Joegoslavië/Somalië, Dekens voor Bosnië, India geschokt en Watersnood Limburg) waren goed voor 58 miljoen aan particuliere giften.

De hoeveelheid giften blijft redelijk stabiel, maar financieel directeur Verheij van het Rode Kruis ziet wèl een verschuiving in doelen. Mensen geven steeds meer aan de Derde Wereld. Zo bedraagt de internationale steun van het Rode Kruis nu tussen de vijftig en zeventig miljoen gulden per jaar. Zes jaar geleden was dat nog tien miljoen gulden. Ook de manier van actievoeren is veranderd. Foster Parents Plan bleek een succesformule te zijn - je adopteert een kind met een naam dat regelmatig een briefje of een foto stuurt. “Concreet en tastbaar” zegt Bulthuis. “Je kunt je goede bedoelingen demonstreren”, weet Verheij. “Je zet de foto gewoon op de schoorsteenmantel.”

De hulporganisaties weten dat mensen graag willen zien wat er gebeurt met hun giften. De tv-actie van aanstaande zaterdag moet dat duidelijk maken. De uitzending zelf zal sober zijn. “We willen voorkomen dat mensen in vakantiebroek met een biertje in de hand op het Museumplein naar hoempapa muziek luisteren.” Het bedrijfsleven doet ook z'n best. Tijdens de drie uur durende uitzending worden geen reclameblokken uitgezonden. De adverteerders die al zendtijd hadden ingekocht, hebben het daarvoor bestemde geld gestort op giro 555.