Wantrouwen tekent verhoudingen; Crisis Justitie en Gevangeniswezen

DEN HAAG, 30 JUNI. De relaties tussen het gevangeniswezen en het ministerie van justitie verkeren in een crisis. De voorgenomen verzelfstandiging en de hervorming van het gevangeniswezen lopen gevaar door de gespannen verhoudingen.

Naar nu pas bekend is geworden heeft de vereniging van gevangenisdirecteuren vorige maand met algemene stemmen een motie aangenomen die is gericht tegen de directeur gevangeniswezen van het departement, drs. L. Elting.

De motie van de gevangenisdirecteuren spreekt over een “impasse”, een “gebrek aan vertrouwen” en een “verstoorde relatie” tussen het hoofd Delinquentenzorg en Jeugdinrichtingen van het ministerie en het bestuur van de Vereniging van Gevangenisdirecteuren. Uiterlijk 1 november zou een externe onderhandelaar een uitweg moeten bieden uit de crisis in de verhoudingen.

Gisteren heeft een delegatie van gevangenisdirecteuren overlegd met ambtenaren van het ministerie over de onderzoeksopdracht voor de onderhandelaar. Er is nog geen onderhandelaar aangewezen.

Betrokken gevangenisdirecteuren bevestigen dat er spanningen zijn met het departement, maar willen er in het openbaar niets over kwijt. Voorzitter C.M. Boeij van de vereniging van gevangenisdirecteuren zegt dat er “een spanning bestaat tussen wat centraal wordt uitgedacht en decentraal moet worden uitgevoerd”, maar wil “niet via de media met de baas communiceren”.

Het departement van justitie ontkent dat er sprake is van een “crisis”, maar erkent dat er “wrijvingen” bestaan als gevolg van de reorganisaties en de toekomstige bestuurlijke verhoudingen.

De gevangenisdirecteuren en het departement zijn het onder andere niet eens over de nieuwe gezagsverhoudingen per 1 januari volgend jaar. Dan moet de dienst gevangeniswezen zijn verzelfstandigd. De inrichtingen zouden een eigen financiële basis moeten krijgen en inkomsten verwerven uit arbeid van gedetineerden. De gevangenisdirecteuren hebben hun zorg uitgesproken over de aanpassingen aan de penitentiaire inrichtingen die daarvoor noodzakelijk zijn en de uitbreiding van het personeel voor het toekomstige beleid. Ook zou het departement van justitie onvoldoende hebben onderzocht of er wel genoeg werk is voor de gedetineerden.

“We hebben grote moeite om opdrachten van het bedrijfsleven te verwerven”, zegt drs. J.F. van Huët, directeur van de Amsterdamse Bijlmer Bajes. “Met de economie gaat het niet goed en we hebben veel concurrentie van de sociale werkplaatsen, die in hetzelfde marktsegment zitten.” Hij vreest negatieve consequenties voor het eigen budget van de gevangenissen.

Daarnaast zou de in februari gepubliceerde nota over een verstrakking van het gevangenisregime een steen des aanstoots vormen.

Hoewel de nota Werkzame Detentie is bedoeld om de veiligheid te vergroten en uitbraken te voorkomen, vrezen sommige directeuren dat door de voorgestelde maatregelen de agressie van de gedetineerden zal toenemen en daarmee de onveiligheid in de gevangenis juist wordt vergroot.