TOMIICHI MURAYAMA; Lang, lenig en socialist

TOKIO, 30 JUNI. De 52ste premier van Japan, Tomiichi Murayama, is lang, lenig en socialist. Behalve een periode van negen maanden, vlak na de Tweede Wereldoorlog, kende Japan de tweede socialistische premier van Japan die aan het hoofd staat van een gelegenheidscoalitie van socialisten en conservatieven. De eerste werd vlak na de oorlog na negen maanden regeren ten val gebracht door een revolte van de linkervleugel van zijn partij. Murayama staat nu wellicht hetzelfde te wachten van de rechtervleugel van zijn partij, gematigde socialisten die anti-LDP zijn en gisteren tegen hem stemden.

Net als alle Japanse partijen hebben de socialisten een tweehoofdige leiding. Maar in hun geval is de leiding een broos evenwicht tussen linker- en rechtervleugel. Murayama vertegenwoordigt de eerste. Hij wordt dan ook op handen gedragen door de orthodoxen, die van politieke hervorming niets willen weten en terugverlangen naar de 'eeuwige' oppositie, waarin hun ideologische zuiverheid niet werd besmet door compromissen.

Murayama (70) zelf voelt veel sympathie voor hun orthodoxe standpunten. Zo verdedigt hij de pacifistische grondwet, is hij tegenstander van het veiligheidsverdrag met de Verenigde Staten, noemt hij het Zelfverdedigingsleger ongrondwettelijk en koestert hij warme gevoelens voor het communistische bewind in Noord-Korea. Maar Murayama is ook politiek lenig. Zijn open en bescheiden houding helpt hem daarbij. Hij weet de tegenstellingen in zijn partij soms bewonderenswaardig te overbruggen, zijn eigen standpunten verloochenend.

Dat talent zal hij nodig hebben wil hij de complexe verhouding met de nieuwe coalitiegenoot, de Koude-Oorlog-vijand van de socialisten, niet op het spel zetten. De linkervleugel heeft een monsterverbond gesloten met aartsconservatieven in de LDP om de politieke hervorming zo snel mogelijk om zeep te helpen. Hun samenwerking is ingegeven door opportunistische en puur negatieve redenen. Hun overige politieke standpunten verschillen onoverkomelijk. De gematigden willen het liefst weer een coalitie met de hervormingsgezinden.

Murayama, zoon van een visser, studeerde politieke en economische wetenschappen in Tokio, was raadslid en daarna provinciale statenlid op het zuidelijke eiland Kyushu, en kwam in 1972 in het Lagerhuis. Hij was de uitvinder van de obstructietechniek, waarmee de socialisten de beraadslagingen in het parlement vertraagden, zoals gebeurde bij de wet die voor het eerst het zenden van troepen naar VN-missies mogelijk maakte, een 'ossenwals' genoemd. Van zichzelf zei Murayama kortgeleden dat hij voor het premierschap “volslagen ongeschikt” was.