Soorten huidkanker

Huidkanker bestaat in drie soorten: basaalcelcarcinoom, plaveiselcelcarcinoom en melanoom. De twee eerste kankers worden huidcarcinomen genoemd. Ze groeien uit ongepigmenteerde typen huidcellen. Huidcarcinomen komen vrij vaak voor, maar gelukkig sterven er weinig mensen aan. Het zijn kankers die vrijwel niet uitzaaien, vaak vroeg worden ontdekt en dan te verwijderen zijn. Melanoom daarentegen ontstaat uit gepigmenteerde cellen en kan dodelijk zijn. Gelukkig komt melanoom niet zo vaak voor.

Tussen 1975 en 1988 steeg het aantal gevallen van basaalcelcarcinoom van 42 tot 53 per 100.000 mannen en van 24 tot 38 per 100.000 vrouwen. In de zelfde periode steeg plaveiselcelcarcinoom van 9 tot 14 bij mannen en van 2 tot 5 per 100.000 bij vrouwen. De toe name is waarschijnlijk het gevolg van een grotere blootstelling aan de zon en van het feit dat huidkankers beter worden opgespoord.

Melanomen ontstaan vaak uit moedervlekken op de rug, buik en onderbenen. Het zijn lichaamsdelen die niet vaak in de zon komen. Het idee is dat melanomen ontstaan op huid die plotseling aan fel zonlicht wordt blootgesteld. De kanker groeit langzaam uit. Buitenwerkers zoals vissers en boeren krijgen geen melanomen maar huidcarcinomen op hoofd en nek. Melanoom is de huidkanker van de welgestelde binnenzitter.

Melanoom is een ziekte die makkelijk uitzaait en een flink sterfterisico heeft. Het is niet onomstotelijk bewezen dat melanomen door overvloedig zonlicht worden veroorzaakt. Maar be wijzen zijn op dit terrein moeilijk te geven. In dit geval is dat extra moeilijk omdat de gebruikelijke proefdieren geen melanomen krijgt.

Melanoompatiënten herinneren zich vaak vroeger veel in de zon te hebben gelegen, vaker althans dan controle personen die geen melanoom hebben. Maar vragen bewijzen niets vrijwel geen melanoompatiënt kan onbekommerd over vroegere zonblootstelling praten.

Veel mensen denken dat alle huidkankers uit moedervlekken ontstaan en dat die extreem gevaarlijk zijn. Dat is niet zo. Basaalcelen plaveiselcelcarcinomen ontstaan uit ongepigmenteerde huidcellen.

Vier van de vijf basaalcelen plaveiselcelcarcinomen ontstaan op hoofd en nek, de lichaamsdelen die het meest in de zon komen. Vaak verschijnen ze op huid die duidelijk is aangetast door de zon en die pigmentvlekken vertoont, of op keratosewratjes die door zonneschijn ontstaan. Om deze relatief onschuldige huidcarcinomen te herkennen is een geoefende blik nodig, want ze bestaan in allerlei vormen, van glazige verheffingen en pukkels met vreemde randjes tot rode vlekjes.