KPN lanceert GSM mobiele telefoon; Wassenaarse ceremonie vol symboliek, vliegtuigjes, ballonnen en springers

WASSENAAR, 30 JUNI. Symboliek bezwangerde gisteren het Wassenaarse landgoed Voorlinden, trefpunt en opleidingscentrum voor kaderpersoneel van Koninklijke PTT Nederland (KPN). Met helicopters, zeppelins, reclamevliegtuigen, een hete-luchtballon, valschermspringers, jongleurs, een koorddanseres en een hoop vuurwerk nam PTT Telecom er officieel GSM in gebruik, het nieuwe net voor pan-Europese mobiele telefonie. En om elk risico te voorkomen dat niet zou overkomen dat “er iets nieuws in de lucht' hing, liet KPN-voorzitter ir. W. Dik zijn openingsrede eindigen in de klanken van de douane-harmonie - ter accentuering van het grensoverschrijdende karakter van de jongste toevoeging aan 's lands telecommunicatie-infrastructuur.

De presentatie van het nieuwe digitale netwerk voor mobiele telefonie mocht een grijpstuiver kosten. Tot nog toe is 500 miljoen gulden geïnvesteerd in de aanleg ervan en J.Th.A.L. Ploegmakers, directeur mobiele communicatiediensten van Telecom, verwacht dat de totale investeringen voor zijn bedrijf deze eeuw nog oplopen tot boven het miljard.

Maar Telecom, dat voor vijftien jaar een GSM-licentie van de staat kreeg, verwacht er nogal wat van. “Zeven jaren investeren, zeven jaren oogsten', zei Ploegmakers over deze voor Nederland nieuwe vorm van mobiele telefonie. Mobiele telefonie is de belangrijkste groeimarkt voor telefoonmaatschappijen in de Westerse wereld, en PTT Telecom maakt daarop geen uitzondering. Waar het traditionele binnenlands telefoonverkeer een omzetgroei van een procent of zes kent en nauwelijks nieuwe abonnees, wordt de groei in mobiele telefonie uitgedrukt in dubbele cijfers. Op dit moment bedient PTT Telecom grofweg een kwart miljoen mensen met een auto- of draagbare telefoon. Met GSM rekent Ploegmakers erop nog deze eeuw zijn abonnee-bestand uit te breiden tot een miljoen.

Dat heeft alles te maken, aldus Ploegmakers, met het voordeel dat GSM biedt boven de gangbare (autotelefoonnetten) ATF-1, -2 en -3. Veertien Europese landen hanteren inmiddels deze standaard en 87telefoonmaatschappijnen hebben intentieverklaringen ondertekend mee te doen. Dat betekent dat de actieradius van de GSM-gebruiker aanmerkelijk groter is dan die van de ATF-gebruiker. Japan en de VS werken overigens met andere systemen.

En er zijn meer voordelen. Voor het eerst is het abonnement ontkoppeld van de telefoon. De abonnee heeft een chipkaart, die hij in elk land in een GSM-toestel kan steken waardoor hij het kan gebruiken als zijn eigen toestel. De PTT stuurt de rekening vanzelf naar het adres van de abonnee. Omdat GSM volledig digitaal is - gesprekken gaan in computertaal, als enen en nullen, over de lijn - is afluisteren bovendien veel moeilijker dan met de huidige analoge technieken.

Daarnaast zal GSM, zo betoogde de PTT-directeur, een belangrijke bijdrage leveren aan de economie. Uit onderzoek van adviesbureau Artur D. Little in opdracht van de Europese Unie blijkt dat 40 procent van de werknemers door gebruik van mobiele telefonie 20 procent produktiever zijn.

Het systeem wordt in Nederland komend jaar ook door een - private - tweede partij aangeboden, waardoor PTT Telecom voor het eerst concurrentie krijgt op het gebied van publieke spraaktelefonie. Nu al bieden 23 bedrijven GSM-apparatuur op de Nederlandse markt aan, zijn er tweeduizend dealers en drie zogeheten service providers die GSM-abonnementen en -apparatuur aan de man brengen. Alle maken evenwel gebruik van het net van PTT Telecom. De nieuwe GSM-partij zal een eigen net mogen exploiteren. Dat de concurrentie met die nieuwkomer zich op het gebied van tarieven zal afspelen - het naar verwachting meest courante Eurospace-abonnement kent binnenlandse gesprekskosten van 90 cent per minuut - verwacht Ploegmakers overigens niet.

Vooralsnog liggen de moeilijkheden voor PTT Telecomn niet op het gebied van concurrentie. Eerste opzet is de dekking van het net - GSM dekt nu via 525 basisstations 93 procent van Nederland - te vergroten. Eind dit jaar moeten er 700 GSM-masten staan. En een korte-termijnprobleem vormt de aansluiting van de abonnees, die morgen begint. Beloofd is aansluiting binnen twee uur, aanvankelijk zal dat een paar dagen kosten. Schoenmakers telde nu al acht- tot twaalfduizend bestellingen en verwacht nog dit jaar de 50.000ste abonnee. Het aantal gebruikers van mobiele telefonie - overwegend GSM - zal volgens hem eind deze eeuw zijn opgelopen tot 1,8 miljoen Nederlanders. Telecom rekent erop meer dan de helft van hen als klant binnen te halen.

Voor PTT Telecom mag slechts worden gehoopt dat niet alle symboliek van gisteren bewaarheid wordt. De twee helicopters die een groot doek met daarop een wervende GSM-tekst hadden moeten optillen zagen er wegens de wind vanaf. En de hete-luchtballon kon niet voldoende draagkracht ontwikkelen om op te stijgen wegens de te hete buitenlucht.