Jeltsin remt tempo privatiseringen

MOSKOU, 30 JUNI. Vlak voordat vandaag de eerste fase van het Russische privatiseringsprogramma afloopt, heeft president Jeltsin twee besluiten genomen die de verdere plannen van de hervormingsgezinde minister van privatisering Anatoli Tsjoebais frustreren.

Jeltsin heeft dinsdag per decreet de inleveringsdatum voor de 'vouchers', die alle Russen anderhalf jaar geleden hebben gekregen om aandelen in staatsbedrijven te verwerven, met een maand verlengd voor werknemers die met hun voucher een aandeel in hun eigen bedrijf willen 'kopen'. De officiële uiterste inleveringsdatum was vandaag. Een woordvoerder van de president gaf als reden dat nog niet alle Russen hun voucher hebben gebruikt.

Het Staats Privatiserings Centrum (GKI) dat de verkoop van staatsbedrijven organiseert, reageerde gisteren verongelijkt op de beslissing. Een woordvoerder van het centrum sloot niet uit dat Jeltsin heeft toegegeven aan druk van fabrieksdirecteuren die de invloed van investeerders van buitenaf willen beperken en liefst zelfs helemaal van privatisering afzien. De woordvoerder wees erop dat sommige directeuren delen van hun bedrijf ten eigen bate aanwenden. “Hoe langer we wachten met de tweede fase van de privatisering, hoe minder er te privatiseren overblijft.”

Minister van privatisering Tsjoebais had morgen willen beginnen met de tweede fase van het privatiseringsprogramma, waarbij hij niet langer het eigen personeel van een bedrijf voorrang wil geven maar juist grote investeerders van buitenaf. Zij zouden voor het kapitaal moeten zorgen dat herstructurering van voormalige staatsbedrijven mogelijk maakt.

Een tweede tegenvaller voor Tsjoebais is het door Jeltsin goedgekeurde besluit van de Moskouse burgemeester Loezjkov, eergisteren, om de inleveringstermijn voor Moskovieten zelfs tot 1 januari te verlengen. Moskou heeft van Jeltsin toestemming gekregen een eigen programma voor de verkoop van staatsbedrijven uit te voeren, waarin de vrijheid van investeerders drastisch wordt beperkt. De nieuwe eigenaren van geprivatiseerde staatsbedrijven moeten zich bijvoorbeeld door het gemeentebestuur laten voorschrijven hoeveel personeel zij minimaal in dienst moeten hebben. Ook is toestemming van het gemeentebestuur nodig voor het ontwikkelen van nieuwe activiteiten. Verder kunnen in Moskou 'excessieve winsten' van geprivatiseerde bedrijven door het stadsbestuur worden opgeëist.

De afwijkende opstelling van de hoofdstad heeft herhaaldelijk geleid tot botsingen met Tsjoebais, totdat president Jeltsin eerder deze maand de strijd besliste. “Tsjoebais moet Moskou met rust laten”, zo zei hij zonder nadere toelichting.

Burgemeester Loezjkov wordt beschouwd als een politieke bondgenoot van Jeltsin sinds hij afgelopen najaar de president bijstond bij zijn strijd tegen het opstandige parlement.