LDP valt uiteen, spectaculaire wending in Japan

TOKIO, 29 JUNI. De Japanse politiek heeft vandaag een spectaculaire wending genomen. De Liberaal-Democratische Partij (LDP), veruit de grootste oppositiepartij, is in tweeën uiteengevallen. Nog vanavond zou het parlement bijeenkomen om een nieuwe premier te kiezen.

Oud-premier Toshiku Kaifu maakte op een persconferentie bekend dat hij de LDP heeft verlaten. Hij was het oneens met de leiding van de partij om de voorzitter van de socialisten, Tomiichi Murayama, te kiezen als nieuwe premier van Japan, in een coalitiekabinet waarin voor het eerst na de Tweede Wereldoorlog de socialisten en de liberaal-democraten zouden samenwerken. Hij wierp zichzelf op als kandidaat. Naar verluidt kan hij rekenen op aanzienlijke steun van hervormingsgezinde LDP'ers en op steun van gematigde socialisten - en zeker op de hele regeringscoalitie.

De verkiezingen vanavond in het parlement beloven ongekend spannend te worden. Onduidelijk is op hoeveel steun de kandidaten Kaifu en de socialistische voorman Murayama kunnen rekenen. De kans dat het Lagerhuis en het Hogerhuis het toneel zullen worden van de lang verwachte 'Big Bang' in de Japanse politiek, wordt door waarnemers groter geacht dan ooit. Vast staat dat de leiding van de LDP de regie in eigen kring volkomen heeft verloren.

De snelle politieke ontwikkelingen die vandaag plaatshadden zijn in gang gezet toen de leiding van de LDP besloot Murayama kandidaat te stellen voor het premierschap, tot onzetting van vele hervormingsgezinden in de LDP. Bijna veertig jaar lang hebben de LDP en de socialisten elkaar te vuur en te zwaar bestreden, de een als 'eeuwige' regeringspartij, de ander als 'eeuwige' oppositiepartij. Waarnemers noemden de stap van de LDP-leiding een wanhoopsdaad. Beide partijen verschillen nog steeds onoverkomelijk in ideologische standpunten.

Onmiddellijk nadat Kaifu zijn besluit had bekendgemaakt, betuigden vrijwel alle regeringspartijen afzonderlijk hun steun aan zijn kandidatuur. Hernieuwd overleg vandaag tussen hen en de socialisten was op niets uitgelopen. Daarmee was de kans dat de demissionaire premier, Tsutomu Hata, zou worden herkozen tot nul geslonken.

Kandidaat Kaifu was eerder premier van 1989 tot 1991 en werd toen in de volksmond 'Mister Clean' genoemd om zijn voorbeeldig gedrag. Hij heeft zich nooit schuldig gemaakt aan corruptie en staat bekend als uitgesproken hervormingsgezind. Nog steeds is hij populair in Japan. Murayama wordt in de socialistische partij op handen gedragen door de orthodoxe linkervleugel, die het liefst een coalitie sluit met de voormalige aartsvijand LDP om zo snel mogelijk de politieke hervorming om zeep te helpen.