'Israel bemiddelt tussen ETA en Spaanse regering'

TEL AVIV/ MADRID, 29 JUNI. Op verzoek van de Spaanse premier Felipe González bemiddelt Israel in het grootste geheim tussen de regering in Madrid en de Baskische militante afscheidingsbeweging ETA, zo meldt Israels grootste krant, Yediot Ahronot.

Volgens de krant belastte de Israelische onderminister van buitenlandse zaken Jossi Beilin vorig jaar Shmuel Hadas, de eerste Israelische gezant in Madrid, met deze uitzonderlijke bemiddelingsopdracht. Shmuel Hadas heeft ook in de burgeroorlog in Guatamala tussen de regering en de rebellen van het URNG bemiddeld, aldus het blad.

Beilin bevestigde vanmorgen in de Knesset de bemiddeling in Guatemala, die tot een voorlopig akkoord heeft geleid. Wat betreft Spanje en de ETA zei hij dat de partijen gevraagd hebben de Israelische bemiddeling niet in de openbaarheid te brengen.

“Een formeel antwoord kan schaden aan de zaak berokkenen”, zei hij. Onlangs zei Beilin al dat twee landen zich tot Israel hadden gewend om naar het model van de geheime onderhandelingen tussen Israel en de PLO in de Noorse hoofdstad Oslo te bemiddelen in hun binnenlandse geschillen.

Het Spaanse ministerie van buitenlandse zaken ontkende vanochtend het bestaan van een verzoek tot een bemiddelingspoging met de ETA. Een woordvoerster onderstreepte dat “er geen enkele aanwijzing bestaat voor een dergelijk verzoek” en noemde de mogelijkheid hiertoe “buitengewoon onwaarschijnlijk”.

Onderhandelen met de ETA - die verantwoordelijk wordt gesteld voor talloze bomaanslagen en moorden waarbij de afgelopen zesentwintig jaar rond de achthonderd doden zijn gevallen - is een gevoelige kwestie in Spanje. In het verleden zijn er door de Spaanse regering evenwel regelmatig pogingen geweest om door middel van overleg een einde te maken aan de “gewapende strijd” van de beweging, die streeft naar een totale onafhankelijkheid van de reeds vergaand autonome Baskische provincies. Daarbij fungeerde onder anderen de naar de Dominicaanse Republiek verbannen ETA-leider Eugenio Etxebeste - bijgenaamd 'Antxon' - als bemiddelaar. De gesprekken belandden evenwel eind vorig jaar in het slop na aanhoudende aanslagen van de ETA.

Het mogelijke heropenen van gesprekken komt op een moment dat de extreem nationalistische beweging in Baskenland zich in een crisis bevindt. Herri Batasuna (HB), de politieke tak van de ETA, verloor bij de Europese verkiezingen haar zetel in het Europese parlement. Tijdens de verkiezingscampagne vermoordde de ETA twee militairen en een lid van de paramilitaire politie, de Guardia Civil, terwijl eveneens het plaatsen van twee tasjesbommen aan de terreurorganisatie wordt toegeschreven. In het laatste geval werden drie voorbijgangers gewond. De ETA kwam de laatste weken eveneens in het nieuws met een nieuwe golf van afpersing en chantage. Onder de noemer 'revolutie belasting' werd een groot aantal zakenlieden in Baskenland en Madrid onder druk gezet om geld af te geven.

Het verlies van HB - die ongeveer vijftien procent van de kiezers in de regio Baskenland achter zich weet - wordt gezien als een teken van de verdere afkalving van de steun onder de Baskische bevolking voor de ETA. Binnen het extreem-nationalistische kamp bevindt zich een groeiende groep die het geweld wil afzweren en met enige regelmaat komen ETA-gevangenen in het nieuws met een zelfde boodschap. Waarnemers wijzen er evenwel op dat de harde kern van de complexe organisatiestructuur rond de terreurbeweging de gelederen tot dusverre gesloten hebben weten te houden.