Dertien miljoen voor Manet uit Stedelijk

ROTTERDAM, 29 JUNI. De voorstudie uit 1881 van de Franse impressionist Edouard Manet voor zijn schilderij Een bar in de Folies-Bergère, die tientallen jaren als bruikleen in het Stedelijk Museum in Amsterdam hing, heeft gisteren op een Londense veiling van Sotheby's 4,4 miljoen Britse ponden, ruim dertien miljoen gulden, opgebracht.

De prijs was op drie miljoen pond geschat. Over de koper wil het veilinghuis geen enkele bijzonderheid, ook de nationaliteit, niet verstrekken. Daaruit kan worden geconcludeerd dat de studie in particuliere handen terecht is gekomen.

Manets voorstudie (47 bij 56 cm) was tot voor kort een van de twee doeken van deze schilder in Nederlands bezit. De Duitse bankier en verzamelaar Franz Koenigs kocht het in 1928 en gaf het al voor de oorlog in bruikleen van het Stedelijk Museum in Amsterdam. Na de dood van Manet in 1883 schonk diens weduwe Suzanne het aan de Parijse verzamelaar Edmond Bazire. Later kwam het terecht bij kunsthandelaar Durand-Ruel in Parijs, die het aan de verzamelaar Gottfried Eissler verkocht.

Onverwachts nam een nazaat van Franz Koenigs, F.F.R. Koenigs, het doek in oktober vorig jaar mee uit het Stedelijk Museum. De Amsterdamse hoogleraar Carel Blotkamp pleitte in deze krant voor aankoop van het doek door de Nederlandse staat. Blotkamp memoreerde dat Manet, die door zijn huwelijk met de Nederlandse Suzanne Leenhoff een bijzondere band met Nederland had, veel invloed uitoefende op schilders als Breitner, Isaac Israëls en Jan Toorop. In het artikel verbaasde hij zich erover dat de studie niet op de lijst was geplaatst van kunstobjecten die in het kader van de Wet tot Cultuurbehoud binnen de Nederlandse grenzen moeten blijven. Het ministerie van WVC heeft daartoe ook later in een spoedprocedure geen stappen ondernomen. Voor aankoop van deze niet te vervreemden voorwerpen uit het Nederlands cultureel erfgoed legt het ministerie jaarlijks 250.000 gulden opzij, een bedrag dat in vele gevallen van aankoop op de internationale kunstmarkt ontoereikend is.

Het eigenlijke schilderij Een bar in de Folies-Bergère maakt deel uit van de collectie van het Courtauld Institute of Art in Londen. Deskundigen beschouwen het als een van de topstukken van deze verzameling, waarin ook kunstwerken uit de Renaissance en Barok zijn opgenomen. Daar is het deze zomer tentoongesteld, tezamen met (post-)impressionistische schilderijen, die de verzamelaar Samuel Courtauld ooit aan vrienden schonk. De voorstudie van Koenigs genoot hier in Nederland mede bekendheid omdat een kopie vele treincoupé's sierde.

De opbrengst van Manets voorstudie in Londen werd alleen geëvenaard door een werk van Claude Monet, Peupliers au bord de l'Epte, dat op dezelfde veiling van Sotheby's goed was voor 4.8 miljoen pond, circa 14.4 miljoen gulden. Zowel op deze veiling van impressionistische en moderne kunst als op die bij Christie's, maandag j.l. in Londen, moest ruim een derde van het aanbod worden opgehouden omdat de bodemprijzen niet gehaald werden. Bij Christie's ging het om schilderijen van onder anderen Braque, Monet, De Vlaminck, Renoir, Vuillard, Utrillo en Picabia die geen koper vonden. De Londense veilingen bevestigen volgens deskundigen opnieuw dat de internationale markt in impressionisten en moderne klassieken zich nauwelijks herstelt. Op soortgelijke veilingen die dit voorjaar in New York plaats hadden, moest de helft van het aanbod worden opgehouden.