Van Mierlo: verlies van historische kans de politiek te vernieuwen

D66-leider Van Mierlo zei gisteren over het mislukken van de paarse coalitie het volgende:

“Dames en heren, ik vind het buitengewoon jammer dat het mislukt is. Het is maar om het mede te delen voordat u dat vraagt: ik ben ook teleurgesteld. Ik denk dat we een historische kans missen om vernieuwing te krijgen van de politiek. (..)

De laatste weken voelde ik een groeiende ondersteuning in de maatschappij voor deze onderneming. Mensen hadden het gevoel dat er iets nieuws ging gebeuren. En ik kreeg ook het gevoel aan die onderhandelingstafel, dat we het konden. Dat werd nog sterker toen de fracties gingen samenwerken om de rest van het regeerakkoord in te vullen. Alles is natuurlijk neergekomen op het belangrijkste: dat wij konden laten zien dat het mogelijk was dat een kabinet van deze drie partijen een sociaal-economisch beleid zouden kunnen maken. Daar is alles op gericht geweest. Daardoor is de aandacht helemaal weggevallen van die vele andere aardige paarse en doodgewone punten van beleid, waar we ook mee bezig waren. Met een groeiend gevoel dat de maatschappij aan zo'n paars kabinet toe is.(...)

De kern was lastenverlichting, banen, werk en de ombuigingen die voor die lastenverlichting nodig zijn. En het is jammer als het dan breekt zoals het vandaag is gebeurd, dat het eigenlijk op iets anders breekt. Wat dat betreft is het net of je een paar weken lang werk voor niks hebt gedaan.(..)

De moeilijkheid als je kiest voor werk is dat altijd de prijs in het inkomen wordt betaald. En het was ons gelukt om tot eerlijke inkomensontwikkeling te komen, hoewel niet tegen te houden was dat in de komende jaren de koopkracht voor de meesten een beetje achteruit zou gaan. (..)

Er was dus een groeiend vertrouwen, tot midden vorige week. Toen veranderde de VVD van houding. Dat leidde vrij snel over de hele linie tot een hardere opstelling die niet geheel verklaarbaar was. Ondertussen kwam ook tegelijkertijd het gevoel dat het momentum verliep. Dat we ineens merkten dat aan deze fase een eind moet komen.

(...) Het majeure punt is eigenlijk dat Bolkestein alles nu zichtbaar wilde maken in dit akkoord: de totale inkomsten en uitkomsten van vier jaar. Er is geen land ter wereld, geen regering die erover piekert om dat te doen. Het enige land waar dat gebeurt, is hier. Het is krankzinning om geen enkele creativiteit aan het proces over te laten.

De VVD kwam met een paar onverwachte punten uit de bus, gisteren en vandaag, de referte-eis bij de WAO en ontkoppelen gedurende de komende vier jaar. (...)

Zo ontstond er gisteren een situatie waarin ik rationeel niet kon verklaren waarom deze punten nu zo verscherpt werden en waarom dat moest leiden tot de conclusie dat dit kabinet niet kon. (...)

Ik weet niet of de VVD zich heeft gerealiseerd dat dit een zeer hard pakket is. (...) Een van de voordelen van het paarse kabinet was dat het op de traditionele toetsingsschaal van de politieke lading niet te plaatsen is vanwege zijn samenstelling en dat ik denk dat een centrum-rechtse coalitie niet in staat zou zijn om dit pakket te realiseren zonder dat de ruiten ingaan. Het is niet duidelijk wat de VVD nu wel wil, want een meerderheidskabinet dat verder gaat dan dit program, bestaat niet. Als Bolkestein zegt: 'Als ik moet kiezen tussen paars en goed beleid, dan kies ik voor goed beleid', dan denk ik dat hij eigenlijk zegt: dan kies ik voor de oppositie.''