Bolkestein: 'Veel gefröbel, weinig maatregelen van formaat'

VVD-leider Bolkestein zei gisteren over het mislukken van de paarse coalitie het volgende.

“Dames en heren. Het is dus mislukt en ik vind dat buitengewoon jammer. Ik heb zelf zes weken met volle overtuiging en inzet van mijn persoonlijkheid er aan gewerkt om een positieve uitslag te bereiken en ik vind het buitengewoon jammer dat dat niet mogelijk is gebleken. (...)

Er was van meet af aan overeenstemming over vier zaken. In de eerste plaats over de omvang van de lastenverlichting, die werd getaxeerd op zo'n 9 miljard gulden. In de tweede plaats over het beginsel 'schoon aan de start', dat zou betekenen dat de erfenis van het vorige kabinet nu zou worden opgelost. In de derde plaats de omvang van de zogenaamde intensiveringen die zo'n 2 miljard gulden zouden bedragen en in de vierde plaats over een bepaalde som gelds, hoe groot dan ook om het financieringstekort verder terug te brengen.(...)

De eerste gesprekken die mijn twee collega's en ik hebben gevoerd zijn besteed aan een algemene terreinverkenning en aan een proces van confidence building. We hebben gezocht naar punten van overeenstemming, omdat de coalitie die beproefd is nieuw was voor Nederland en omdat de drie gesprekspartners om de tafel ook enige tijd nodig hadden om die punten van overeenstemming te bereiken en naast elkaar te leggen. (...) Ik moet wel zeggen dat ik één en andermaal heb gewaarschuwd voor over-optimisme, dat heb ik vorige week het meest duidelijk gedaan en, naar gisteren en vandaag is gebleken, was dat niet overbodig.

Er ligt nu een pakket maatregelen op tafel, dat is doorgerekend en van invullingen voorzien door het Centraal Planbureau, voor een eventuele volgende kabinetsperiode. (..) Ombuigingen van 20 miljard waren onze doelstelling. In het document van het Planburau staan ombuigingen van 13,25 miljard. Verder staan daar taakstellingen van 5,7 miljard gulden. Die taakstellingen zijn in grote mate het gevolg van het feit dat de zogenaamde doorloopproblematiek, dus de erfenis van het vorige kabinet, niet op een andere wijze kon worden opgevangen. Het Planbureau heeft een poging gedaan om dat bedrag volgens de geijkte formules te versleutelen over de departementen. Bijvoorbeeld op onderwijs, defensie, politie en justitie en de Belastingdienst. Ik moet u bekennen dat ik weinig heil zie in een procedure die zou betekenen dat men daar moet ombuigen waar wij willen intensiveren. Ik vind dat een omslachtige, om niet te zeggen onaanvaardbare procedure. (...)

Met mijn twee gesprekspartners had ik een verschil van mening over het wegwerken van de oningevulde bezuinigingen van het huidige kabinet. De ene zei: heb vertrouwen in het proces. De andere zei: Het kabinet moet dat mettertijd oplossen en het kabinet zal geen knip voor zijn neus waard zijn als zij daartoe niet in staat is.

Ik moet u daarover zeggen dat ik naar die situatie heb gekeken als de nuchtere Amsterdamse koopman die ik mij voel en die zegt: eerst zien dan geloven. Wij moeten af van die amechtige begrotingsprocedures van de afgelopen jaren. Als wij niet schoon aan de start verschijnen maar als telkenjare die algemene versleuteling of hoe men het verder wil noemen, op de tafel in de Trêveszaal opduikt, dan is dat een tijdbom onder het volgende kabinet en ik wil daar niet aan meedoen.

Nu rijst de vraag natuurlijk: hoe moet dat probleem dan wel worden opgelost? (..) Kies je voor de klassieke taken van de overheid of kies je voor de overdrachtsuitgaven? Het is over dit hoofdstuk dat de heer Kok en ik van mening verschillen. (..) In die afweging tussen klassieke overheidstaken en overdrachtsuitgaven, legt hij de klemtoon bij de overdrachtsuitgaven en ik bij de klassieke overheidstaken. Dat is dus de kern van de zaak.

En wat er nu op tafel ligt, is de kern van een regeerakkoord Lubbers-IV, zonder Lubbers. Ik teken daar niet voor. Veel gefröbel, weinig maatregelen van formaat. De paarse coalitie is mij dierbaar, maar als ik moet kiezen tussen de paarse coalitie en goed beleid, dan kies ik voor goed beleid.''