Kohl blijft bij keus voor Belg Dehaene ondanks Brits veto

KORFOE, 27 JUNI. De Duitse bondskanselier Kohl blijft onverkort achter de kandidatuur staan van de Belgische premier Jean-Luc Dehaene voor de opvolging van Jacques Delors als voorzitter van de Europese Commissie, ondanks een Brits veto. Premier Major sprak zich afgelopen weekeinde op de Europese top in Korfoe nadrukkelijk uit tegen Dehaene, nadat premier Lubbers en Sir Leon Brittan hun kandidatuur hadden opgegeven.

De Europese regeringsleiders en het Franse staatshoofd komen op vrijdag 15 juli voor crisisberaad bijeen in Brussel, in een poging om alsnog een uitweg te vinden uit de impasse rond de benoeming van de nieuwe Commmissievoorzitter. Duitsland, dat deze week de voorzittershamer van de Europese ministerraden overneemt van Griekenland, wil een oplossing hebben bereikt voordat het nieuwgekozen Europese Parlement op 19 juli voor het eerst bijeenkomt. Het Europese parlement moet instemmen met de benoeming van de Europese Commissie.

Premier Lubbers maakte zijn terugtreden zaterdagochtend bekend, nadat de nacht ervoor tijdens overleg in het Achilleion paleis was gebleken dat behalve Nederland slechts Italië en Spanje aan hem de eerste voorkeur gaven. Ook Groot-Brittannië zou hem verkiezen boven de Belgische kandidaat Dehaene, maar Lubbers achtte het draagvlak te klein om zijn kandidatuur door te zetten. “In het beste geval zou ik een patstelling kunnen hebben bereikt”, aldus de premier, die duidelijk teleurgesteld was over de houding van de kleinere lidstaten in de Europese Unie.

De terugtrekking van Lubbers, waarover de Nederlandse regering op zaterdagochtend nog overleg had gevoerd met premier Berlusconi van Italië, premier González van Spanje en premier Major van Groot-Brittannië, vormde het begin van een tumultueus einde van de top op Korfoe. Ook de Britse kandidaat, de kansloze Europees commissaris Sir Leon Brittan, gooide de handdoek in de ring. Daarmee leek de weg vrij voor de vereiste unanimiteit voor de enige overgebleven kandidaat, Dehaene. Maar een 'onaanvaardbaar' van premier Major zorgde ervoor dat de regeringsleiders onverrichterzake naar huis konden gaan.

De strijd om het voorzitterschap van de Europese Commissie leidde op Korfoe tot een scherpe woordenstrijd tussen vice-premier Kok, die namens Nederland aanzat aan het beslissende diner in het Achillieon paleis, en bondskanselier Kohl. Volgende week maandag komt de Duitse minister van buitenlandse zaken, Klaus Kinkel, voor overleg naar Den Haag.

Pag.5: 'Duitsland is verklaring schuldig'

Het bezoek van Klaus Kinkel past in het streven van Kohl om de komende weken “via brede consultaties en veel bilaterale gesprekken” alsnog consensus te bereiken over de benoeming van de Commissievoorzitter. Maar Kinkel komt ook naar Nederland om de nodige 'reparatiewerkzaamheden' te verrichten in de relatie tussen Nederland en Duitsland, die volgens vice-premier Kok en minister van buitenlandse zaken Kooijmans dringend nodig zijn.

Volgens Kok zijn de verhoudingen tussen de buurlanden 'op scherp' komen te staan door de gang van zaken rond de benoeming. Nederland verwijt Kohl dat hij de in Nederlandse ogen vrijwel zekere kandidatuur van Lubbers heeft getorpedeerd door op een laat ogenblik Dehaene naar voren te schuiven. Kohl reageerde zaterdag kribbig op dat verwijt. “Als men zich kandidaat wil stellen, moet men ook het risico onder ogen zien dat men niet wordt gekozen. Dat is een normale zaak”, aldus de bondskanselier.

Kohl gelooft niet dat de betrekkingen tussen Nederland en Duitsland schade hebben opgelopen. “Ik begrijp dat niet. Het gaat toch om de benoeming van personen. Dat soort beslissingen moet je voortdurend nemen. Dat heeft toch niets te maken met de goede betrekkingen tussen twee landen.”

Volgens D66 buitenland-woordvoerder in de Tweede Kamer Van den Bos heeft Nederland er recht op om te weten te komen waarom Duitsland premier Lubbers heeft laten vallen voor de functie in Brussel. CDA Europa-specialist Van der Linden is van mening dat Nederland er wijs aan doet meer energie te steken in een verbetering van de relaties met Duitsland en Frankrijk. Weisglas (VVD): “Nederland kan het zich niet permitteren een slechte verstandhouding met Duitsland te hebben. Dat kan politiek niet, diplomatiek niet en economisch niet. Er is alles aan gelegen om de verstoorde verhouding te verbeteren. Ik vind wel dat Nederland het de laatste dagen in allerlei commentaren te scherp heeft gespeeld en teveel met verwijten is gekomen richting Duitsland.” Woltjer (PvdA): “Het is zaak om nu Duitsland te steunen om een goede opvolger voor Delors te vinden.”

Kohl liet doorschemeren dat hij in zijn rol als voorzitter van de Europese Unie niet op zoek zal gaan naar een nieuwe kandidaat voor de opvolging van Delors. “We hebben een heel duidelijke stemverhouding op tafel, en die is elf tegen één voor Dehaene”, aldus Kohl.

Lubbers zegt in een verklaring dat zijn terugtrekken voor hem persoonlijk “geen enkel probleem” is. “Ik ga nu van een welverdiende rust genieten.” Opvallend is dat vooral de Britse kranten speculeren over de mogelijkheid dat Lubbers alsnog in het vizier komt, indien de patstelling met Major over Dehaene blijft bestaan. Dan is Lubbers immers de enige kandidaat, waartegen niemand openlijk bezwaar heeft geuit, zo is de redenering. Zelf spreekt Lubbers over “een afscheid”.