WK voetbal helpt Heineken over dollardepressie heen

AMSTERDAM, 25 JUNI. De luchtvaartmaatschappij KLM boekt in de zomer traditioneel veel vluchten tussen Nederland en de Verenigde Staten, ook als in de VS geen wereldkampioenschappen voetbal worden gehouden. Een dure dollar in de zomermaanden betekent dat dezelfde tickets in guldens uitgedrukt meer geld opleveren. Een hoge dollarkoers maakt bovendien de Amerikaanse concurrenten duurder, doordat KLM een deel van zijn onkosten in de goedkopere gulden betaalt.

De daling van de dollar deed het aandeel KLM afgelopen week dan ook geen goed op de Amsterdamse effectenbeurs. De koers dook 8,5 procent omlaag tot 45,30 gulden en KLM was daarmee van de hoofdfondsen de sterkste daler van de week.

Herstel, dollar en rente maar het meeste van deze is de rente, luidt met een variant op een bijbeltekst het adagium van de beursprofeten. Toen de beleggingsanalisten begin dit jaar verdere koersstijgingen voorzagen, baseerden zij dit op een economische groei, een hogere dollar en een - nog - lagere rente. De rente ging echter omhoog in plaats van omlaag, zodat de koersen inmiddels zijn afgegleden. De Amsterdam EOE-index van de 25 meest actieve fondsen, de beursbarometer, stond in februari op een hoogterecord van 440 punten maar kwam deze week ruim onder de 380 punten. Afgelopen week was de dollar in belangrijke mate verantwoordelijk voor de daling van de aandelenkoersen, die niet alleen KLM troffen.

Bij de voorspellingen voor 1994 gingen de beleggingsanalisten begin dit jaar uit van een dollarkoers van boven de 2 gulden. ABN Amro hield rekening met 2,10 gulden, maar voorzag voor 1995 een lichte terugval tot 2 gulden. De Nederlandse bank zat aan de lage kant in vergelijking met de Angelsaksische banken. Zo voorzag de Britse bank Barclays de Zoete Wedd een dollarkoers van boven de 2,20 gulden.

Deze voorspellingen zijn achteraf bezien te optimistisch gebleken. In de loop van dit jaar werd de grens van 1,90 gulden wel doorbroken, maar de 2 gulden bleef uit beeld. Vorige week daalde de dollar tot onder de 1,80 gulden en gisteren kwam 1,78 gulden heel dichtbij. De koers ging pas weer wat omhoog toen een aantal centrale banken dollars ging kopen.

Voor Nederlands ondernemingen maakt een dollarkoers van 2,25 of een van 1,80 gulden een groot verschil. Een dure dollar vergroot in guldens uitgedrukt de opbrengsten die bedrijven in de VS behalen. Hetzelfde geldt voor produkten en diensten die internationaal worden aangeboden en in dollars worden betaald, zoals vliegtuigen en scheeptransporten. Doordat Nederlandse bedrijven hun kosten vaak in guldens maken versterkt een hogere dollarkoers hun exportkansen in de VS en hun concurrentie-positie tegenover Amerikaanse bedrijven. Andersom verkleint een lage dollar de exportkansen en de opbrengsten.

Op de Amsterdamse aandelenbeurs is dit effect sterker dan elders in Europa, doordat juist de grootste beursfondsen, zoals KLM, sterk afhankelijk zijn van de dollarkoers. Om die reden laten beleggingsanalisten de dollarkoers zwaar meewegen in hun verwachtingen van de toekomstige aandelenkoers. “De dollargevoeligheid betreft het hele Nederlandse bedrijfsleven, maar raakt in versterkte mate de beursfondsen”, zegt analist A. Mulder van Barclays. Mulder verwacht dat de bank de winstvoorspellingen van enkele bedrijven naar beneden bijstelt in de veronderstelling dat de dollar aan het einde van dit jaar op 2 gulden staat. Mulder: “Voor het hele bedrijfsleven voorzagen we een winststijging van 22 procent in 1994, maar daarvan gaat nu zo'n 3 tot 4 procentpunt vanaf, denk ik.”

Het meest extreme voorbeeld van dollargevoeligheid is Ahold (onder meer Albert Heijn), dat door Morgan Stanley als een echte 'dollar-earner' wordt aangemerkt. Het detailhandelsconcern haalt ruwweg de helft van zijn omzet (ongeveer 27 miljard gulden) in de VS. Deze week daalde de koers met 4 procent tot 44,90 gulden. Andere voorbeelden zijn de twee grootse fondsen van het Damrak, Koninklijke Olie en Unilever, die beide 20 procent van hun omzet halen in de VS. Fokker ontvangt voor zijn vliegtuigen alleen maar dollars, terwijl van de kosten slechts een derde in dollars wordt betaald. Nedlloyd krijgt voor de scheeptransporten dollars, Akzo en DSM voor een deel van hun chemieprodukten.

Bierbrouwerij Heineken exporeert ook naar de VS, maar ontsprong de dollardans als de grootste stijger onder de hoofdfondsen. De redding lag juist in de VS, doordat velen nu met een pilsje voor de televisie naar het voetbal kijken. Het mooie weer doet de rest op de terrassen, waar ook beurshandelaren gistermiddag een biertje namen.