Spanning loopt op, Papandreou slaapt

KORFOE, 25 JUNI. Vier bodyguards loodsen de verbouwereerde Belgische minister van buitenlandse zaken, Willy Claes, razendsnel door de opdringerige menigte van wachtende journalisten, cameralieden en geluidstechnici. Met zijn kuif recht naar voren en een verbeten trek om zijn mond, wordt de minister de lift ingeduwd.

Nog net voor de deuren sluiten, schreeuwt een correspondent van de Britse krant The Daily Telegraph hem toe: “Is dit nou de nieuwe stijl van openheid, die we van de Belgische voorzitter mogen verwachten?” Eerder deze week publiceerde de Britse krant een artikel over de Belgische kandidaat Dehaene onder de kop 'Waarom We Deze Man Moeten Stoppen'.

Willy Claes is niet de enige deelnemer aan de Europese top van regeringsleiders in Korfoe die aan den lijve ervaart hoe de strijd om de opvolging van Jacques Delors de afgelopen nacht is ontaard.

Alle ministers en diplomaten moeten spitsroeden lopen, als zij na afloop van het officiële diner in het Achilleon Paleis voor de ingang van het Hilton-hotel uit de glimmende blauwe auto's stappen. Voor de media is het Hilton het trefpunt, mede omdat daar de beide rivalen Lubbers en Dehaene logeren.

Alleen de echte regeringsleiders hebben deelgenomen aan het beraad, met uitzondering van minister Claes die zijn premier Dehaene verdedigde, en vice-premier Kok, die hetzelfde deed voor Lubbers. “Ik weet niets, ik was er niet bij”, roept de belaagde staatssecretaris Dankert in verschillende talen.

De eerste die even na middernacht binnen komt en er wel bij was, is de Luxemburgse premier Santer. Hij geniet zichtbaar van alle aandacht en neemt de tijd om uit te leggen dat het besluit over de opvolging is uitgesteld tot zaterdagochtend. “Ik ga nu eerst rustig naar de bar een glaasje drinken”, zegt hij met een brede glimlach. Maar als hij even later genoeglijk uiteen zet dat zowel Dehaene als Lubbers “grote vrienden” van hem zijn, verstoort een rinkelende telefoon van Santers assistent zijn betoog.

De premier moet zich met grote spoed opnieuw naar het Achilleon paleis begeven. De hoogbejaarde Griekse premier Papandreou is gaan slapen, maar nu heeft zijn energieke minister van Europese zaken, Pangalos, het heft in handen genomen. Hij wil kennelijk alsnog een poging doen om er deze nacht uit te komen.

“Dit komt als een verrassing”, zegt Santer die onmiddellijk opstaat. Zijn minister van buitenlandse zaken Poos lacht kwajongensachtig. “Waarschijnlijk hebben twee kandidaten zich teruggetrokken en wordt er vannacht toch nog besloten.”

Pag.3: 'Onbegrijpelijk dat Dehaene zich zo laat gebruiken'

De achterblijvende Nederlanders moeten even slikken. “Dat is het beste resultaat waarop we hadden kunnen hopen. Dat uitstel tot morgen is maar pro forma. We krijgen nu een 'periode de réflexion', en daarin kunnen we rustig onze eisen voor compensatie op tafel leggen”, had een diplomaat vastgesteld toen het eerste bericht over uitstel binnenkwam. Als er toch wordt dooronderhandeld, komen de kaarten opeens heel anders te liggen. “Ze gaan nu natuurlijk de Spanjaarden en Italianen omkopen en van ons losweken. Dan staan we alleen met de Britten en die gaan dan ook om. Dat ziet er niet goed uit”, oordeelt een andere diplomaat.

Terwijl de zenuwen door de grote lobby van het hotel gieren, blijft premier Lubbers onzichtbaar. Hij heeft gedineerd met de Oostenrijkse president Klestil, maar toen de eerste journalisten kwamen opdagen, heeft hij zich pijlsnel teruggetrokken op zijn kamer op de zesde verdieping. Hij wil behalve met zijn vertrouwelingen met niemand praten. “Lubbers is erg aangeslagen”, weet een diplomaat. “We moeten de arme man nu niet lastig vallen. Want laten we eerlijk zijn, het gaat niet zoals we verwacht hadden.”

En premier Dehaene? “De premier kijkt naar de voetbal”, zegt een Belgische diplomaat. Ook Dehaene zal zich niet meer laten zien. Een collega-diplomaat begrijpt niet waarom Nederland kritiek heeft op de steun van Kohl voor Dehaene. “Die anti-Duitse ressentimenten zijn misschien goed voor de binnenlandse politiek, maar daarmee overtuig je toch Parijs, Lissabon of Rome niet.”

Maar het onbegrip is wederzijds. “De Belgische regering had Dehaene nooit voor mogen dragen”, moppert een Nederlandse ambtenaar op de gang van de zesde verdieping, waar de Nederlandse delegatie is ondergebracht. “Het is onbegrijpelijk dat Dehaene zich zo laat gebruiken”.

Achter de donkerbruine deur van kamer 616 is premier Lubbers in conclaaf met minister Kok, Kooijmans en staatssecretaris Dankert. Nederland houdt vast aan Lubbers, Groot-Brittannië aan Brittan, de poging van Pangalos is mislukt. Als even na twee uur de hotelkamerdeur opengaat, komt de premier niet naar buiten.

Dankert legt uit dat Nederland niets tegen het bestaan van een Frans-Duitse as heeft, maar zich wel verzet tegen het feit dat de Europese Unie de wet krijgt voorgeschreven door twee lidstaten. Nee, zegt Dankert, Nederland is niet opstandig. “Wel zelfbewust.”

De sfeer is lacherig maar niet vrolijk. “Laten we hopen dat het vliegtuig morgen een beetje op tijd vertrekt, dan hoeven we Nederland-België niet te missen”, zegt een delegatielid. Heeft Lubbers het gevoel voor realiteit verloren, zoals de Fransen beweren? “Nederland heeft nog nooit realistische politiek bedreven”, klinkt het smalend.

Het verlies doet pijn. Maar staatssecretaris Dankert vindt het resultaat van de Nederlandse vasthoudendheid helemaal niet zo slecht. “We hebben toch Spanje en Italië achter ons gekregen. Van de Spaanse premier González wisten we dat hij ons steunde, maar van de Italiaanse premier Berlusconi hadden we het niet verwacht.”