Kansen van Lubbers zijn zeer gering; Opvolging Delors leidt tot diepe crisis

KORFOE, 25 JUNI. De besprekingen over de benoeming van een nieuwe voorzitter van de Europese Commissie hebben vannacht geleid tot een diepe crisis op de Europese top van regeringsleiders in Korfoe. De kansen van premier Lubbers op de opvolging van de huidige voorzitter Delors lijken tot nul te zijn gereduceerd. Volgens vice-premier W. Kok zijn de verhoudingen tussen Nederland en Duitsland “op scherp” komen te staan.

Hoewel zich vannacht een meerderheid voor de kandidatuur van de huidige Belgische premier Dehaene aftekende, houdt Nederland vast aan de kandidatuur van Lubbers, net zo min als premier Major van Groot-Brittannië Sir Leon Brittan laat vallen.

De Belgische minister van buitenlandse zaken, Willy Claes, zei te hopen dat Lubbers en Brittan “bereid zullen zijn de conclusies te trekken uit de stemverhouding”. Door uitstel van de besluitvorming verliest de Europese Unie volgens hem aan “geloofwaardigheid”.

Vanochtend zou een nieuwe poging worden ondernomen om Nederland en Groot-Brittannië over te halen zich alsnog achter Jean-Luc Dehaene te scharen. Maar de mogelijkheid om op Korfoe de noodzakelijke consensus te forceren, werd zeer laag ingeschat. Bondskanselier Kohl heeft al aangekondigd dat hij voor 19 juli - als het nieuwgekozen Europese parlement voor het eerst bijeenkomt - een extra top zal beleggen. Volgende maand volgt Duitsland Griekenland op als voorzitter van de Europese ministerraad.

Vice-premier Kok, die gisteravond de plaats van Lubbers innam aan het diner waarbij het voorzitterschap van de Commissie aan de orde werd gesteld, was teleurgesteld. Volgens hem is er “geen echt inhoudelijk debat gevoerd” over wie de meest geschikte kandidaat is.

Uit een 'indicatieve peiling' tijdens de bijeenkomst van de regeringsleiders en het Franse staatshoofd bleek dat acht van de twaalf lidstaten de Belgische premier Dehaene bovenaan hun lijstje van voorkeuren hadden staan voor het voorzitterschap. Alleen de Spaanse premier González en zijn Italiaanse collega Berlusconi - voor het eerste aanwezig op een Europese top - steunden Lubbers. Maar González en Berlusconi toonden zich bereid om eventueel Dehaene te accepteren als daarmee consensus kon worden bereikt. Onder andere de Ierse premier Reynolds en zijn Luxemburgse collega Santer deelden Spanje en Italië daarom na afloop van de bijeenkomst gemakshalve maar in bij het kamp van Dehaene.

Kok gaat er echter van uit dat Spanje en Italië Lubbers blijven steunen. Volgens hem hebben zij, net als Nederland, grote moeite met de idee dat de Frans-Duitse as het in Europa voor het zeggen heeft. Daarom ook houdt Nederland hardnekkig vast aan de kandidatuur van Lubbers. Volgens staatssecretaris Dankert (buitenlandse zaken) gaat het om “de vraag of wij een Europa willen van Duitsland en Frankrijk, of een Europa van ons allemaal”.

Als Nederland en Groot-Brittannië elk vasthouden aan hun eigen kandidaat, komt dat in feite neer op twee veto's tegen Dehaene. Diplomaten menen daarom dat door de gebeurtenissen van afgelopen nacht de kansen voor de Belgische premier ook danig zijn geslonken. “Lubbers wordt het niet, maar Nederland zal er voor zorgen dat Dehaene het ook niet wordt”, zo werd gezegd. Minister Kok sloot niet uit dat naar een nieuwe kandidaat moet worden gezocht. Hij wilde geen namen noemen.