Geld spreekt

Meteen na het kampioenschap van Nederland vertrokken Jeroen Piket en Loek van Wely naar New York om mee te doen aan de kwalificatiewedstrijd voor het rapid-toernooi van de PCA, waarvan de finale volgende week is. 'Money will talk' zei Kasparov vastberaden toen hij en Short vorig jaar tot veler ontzetting de PCA oprichtten. En inderdaad, de serie van vier rapid-toernooien (in Moskou, New York, Londen en Parijs) heeft een mooi prijzengeld van in totaal 740.000 dollar. Maar het geld is geen allemansvriend, het verkeert het liefst in klein gezelschap. Piket en van Wely speelden in de voorwedstrijd in een groep van 72 grootmeesters om zes plaatsen. Ze kwamen niet bij de eerste zes, verdienden daardoor niets en moesten hun reis en verblijf zelf betalen. Ik denk niet dat ze er veel pijn door lijden, een week New York is leuk, maar de opgewonden propaganda van de PCA, die beweert eindelijk het echte professionalisme te hebben geïntroduceerd, moet wel met een korrel zout worden genomen. In het laatste nummer van New in Chess riep Valeri Salov op tot een opstand van de sterke spelers, om te bewerkstelligen dat het geld wat gelijkmatiger verdeeld wordt. Daar zal niet veel van komen, gezamenlijke actie ligt niet in hun aard.

Als het geld zo welsprekend is als Kasparov beweert, kunnen we aan de toegangsprijzen zien wat belangrijk is en wat niet. De kwalificatiematches voor het wereldkampioenschap waren gratis toegankelijk, bij het rapid-toernooi moet het publiek betalen. Niet het wereldkampioenschap, maar de frivole vluggertjestoernooien zijn essentieel voor het voortbestaan van de PCA, zeker in New York. Het vluggerspektakel moet de goden gunstig stemmen waar sponsor Intel eerbied voor heeft: de grote Amerikaanse televisiestations.

Van de matches heb ik Kamsky-Kramnik vorige week al behandeld. Anand-Romanisjin was een beetje saai, het liep te makkelijk voor Anand. Pion gewonnen, partij gewonnen, zo ging het drie keer. Adams-Tiviakov was heel spannend, tenslotte ging Adams door naar de volgende ronde doordat Tiviakov in een van de beslissende vluggertjes in een gelijk eindspel plompverloren een stuk weggaf. Short-Gulko werd ook in de tie-break beslist. U moet me maar vergeven dat ik niet iedere keer in detail het verschil bespreek tussen alle vormen van licht vertier die tegenwoordig gangbaar zijn in de schaakwereld; vluggertjes, rapid-partijen, al of niet met de Fischerklok. De beslissende partij Short-Gulko, een keurige positionele overwinning van Short overigens, was een rapid-partij.

Wit Gulko-zwart Short, tweede matchpartij (met normale bedenktijd)

1. c2-c4 e7-e5 2. Pb1-c3 Pg8-f6 3. Pg1-f3 Pb8-c6 4. g2-g3 d7-d5 5. c4xd5 Pf6xd5 6. Lf1-g2 Pd5-b6 7. 0-0 Lf8-e7 8. a2-a3 0-0 9. b2-b4 Tf8-e8 10. d2-d3 Le7-f8 11. Lc1-b2 a7-a5 12. b4-b5 Pc6-d4 13. Pf3-d2 a5-a4 14. e2-e3 Pd4-e6 15. Pd2-f3 Pe6-c5 16. Pf3xe5 Voor de hand liggend en sterk, maar naar het schijnt toch een nieuwtje. 16...Te8xe5 17. d3-d4 Te5-g5 Hierna krijgt zwart last op zijn onderste rij. 17...Te8 18. dxc5 Dxd1 19. Taxd1 Pc4, ook geen weelde, ziet er relatief beter uit. 18. d4xc5 Dd8xd1 19. Ta1xd1 Tg5xc5 20. Td1-d8 f7-f6 Een teken dat er iets mis is met de zwarte stelling. 20...Pc4 21. Pd5 (dreigt 22. Pe7+ en mat) Txd5 22. Lxd5 is ook goed voor wit. 21. Tf1-d1 Kg8-f7 Na 21...Pc4 zou wit behalve met 22. Ld5+ ook kunnen winnen met 22. T1d5, een wending die in iets andere vorm straks in het echt te zien zal zijn. 22. Td1-d4 Kf7-e7 23. h2-h4 Een rustige zet die niets bijzonders dreigt, maar daardoor des te onaangenamer is voor zwart, die aan handen en voeten is gebonden. 23...Pb6-c4 Tenzij dit nog zou kunnen. Maar nee: 24. Td8-d5 Zwart gaf op.

Een harde nederlaag. Zou Short, geestelijk vader van de PCA, de man die het allemaal begonnen is, er in de eerste ronde al uitgegooid worden? Het zou wel bitter zijn. Maar Short heeft vaker matches gewonnen die hij met een nederlaag begon en de volgende dag sloeg hij terug.

Wit Short-zwart Gulko, derde partij

1. e2-e4 c7-c6 2. d2-d4 d7-d5 3. Pb1-c3 d5xe4 4. Pc3xe4 Pb8-d7 5. Lf1-c4 Pg8-f6 6. Pe4-g5 e7-e6 7. Dd1-e2 Pd7-b6 8. Lc4-b3 h7-h6 9. Pg5-f3 a7-a5 10. c2-c3 c6-c5 11. a2-a3 Dd8-c7 12. Pg1-h3 In Kasparpv-Karpov, Linares 1994, deed wit 12. Pe5? cxd4 13. cxd4, waarna zwart met 13...Lxa3! al in groot voordeel had kunnen komen. 12...Lc8-d7 13. 0-0 Lf8-d6 In latere partijen deed Gulko eerst 13...cxd4 14. d4xc5 Dc7xc5 15. Lc1-e3 Dc5-c7 16. Le3-d4 Pf6-g4 Een ondoordacht uitstapje. 17. Pf3-d2 Pg4-f6 En onverrichter zake weer terug, want als hij met loper of paard op h2 slaat, gaat materiaal verloren. 18. Kg1-h1 0-0 Nog niet helemaal bekomen van de schrik. Dit is vragen om moeilijkheden. 19. Ld4xf6 g7xf6 20. De2-g4+ Kg8-h7 21. Pd2-e4 f6-f5 Hij kan de pion niet dekken: 21...Le7 22. Pxf6+ Lxf6 23. Lc2+ Kh8 24. De4 en zwart gaat mat. 22. Pe4-f6+ Kh7-h8 23. Dg4-h4 Kh8-g7 24. Ta1-d1 Ld6-e5 25. Pf6-h5+ Kg7-h7 26. f2-f4 Le5-h8

DIAGRAM 1

27. Ph3-g5+ Zwart gaf op. Na 27...hxg5 gaat hij mat door 28. Pf6+ gevolgd door 29. Dxg5 en na andere zetten wordt hij met Td1-d3-g3 ingerekend.

Na dit onstuimige begin werd het rustig in de match. Gulko probeerde met wit niet veel meer, kennelijk vertrouwend op zijn handigheid in het snelschaak, maar zoals eerder gemeld, dat viel tegen.

Tenslotte nog iets uit het Nederlands kampioenschap. De partij die door de jury van schaakjournalisten werd uitgekozen als de meest spectaculaire. Sokolov was het er niet helemaal mee eens, omdat hij vond dat de tegenstand niet op alle momenten optimaal was geweest, maar daarmee miskende hij m.i. toch zijn eigen verdiensten.

Wit Van der Werf-zwart Sokolov

1. Pg1-f3 d7-d5 2. g2-g3 c7-c6 3. Lf1-g2 Lc8-g4 4. 0-0 Pb8-d7 5. d2-d4 e7-e6 6. Pb1-d2 f7-f5 7. c2-c4 Lf8-d6 8. b2-b4 a7-a6 9. Ta1-b1 Pg8-f6 10. a2-a4 0-0 11. c4-c5 Ld6-c7 12. Pd2-b3 Pf6-e4 13. Lc1-b2 f5-f4 14. Pf3-e5 f4xg3 15. h2xg3 Pd7xe5 16. d4xe5 Dd8-g5 17. Pb3-d4 Lc7xe5 18. f2-f4 Le5xd4+ 19. Dd1xd4 Dg5-g6 20. Lg2xe4 d5xe4 21. Dd4-e3 Ta8-d8 22. Lb2-e5 Dg6-h5 23. Tf1-f2 Td8-d5 24. Tf2-h2 Dh5-g6 25. Kg1-g2 Tf8-f7 26. Le5-d6 h7-h6 27. Tb1-a1 Tf7-d7 28. Th2-h1 b7-b6 29. Kg2-f2 b6xc5 30. b4xc5 e6-e5 31. f4xe5 Td7-f7+ 32. Kf2-e1 Lg4xe2 33. e5-e6 Tf7-f3 34. De3xe2 Td5xd6 35. c5xd6

DIAGRAM 2

35...Dg6xg3+ 36. Ke1-d1 Dg3xd6+ 37. Kd1-e1 Dd6-b4+ 38. De2-d2 Tf3-e3+ 39. Ke1-d1 Te3-d3 40. Dd2xd3 e4xd3 41. Th1-e1 Db4-b2 Wit gaf op.