Rusland staat voor Europa op gelijke voet met Japan en VS; Jeltsin tekent akkoord met EU

KORFOE, 24 JUNI. De Russische president Jeltsin heeft vanochtend op het Griekse eiland Korfoe een 'historische' overeenkomst met de Europese Unie ondertekend. Het akkoord voorziet niet alleen in meer toegang tot elkaars markten, maar ook in versterking van de politieke banden tussen Rusland en de Europese Unie.

Jeltsin zei dat met deze overeenkomst Rusland eindelijk wordt behandeld als “een gelijkwaardige partner” in Europa en dat nu “de dreiging van een economische Koude Oorlog is weggenomen”. Daarmee is de weg vrijgemaakt naar meer stabiliteit en veiligheid in Europa. Hij beloofde dat zijn land alles op alles zal zetten om de uitvoering van het akkoord tot een groot succes te maken. Rusland zal “een loyale, eerlijke en betrouwbare” partner zijn, aldus Jeltsin.

Eerder deze week sloot Moskou zich al formeel aan bij het zogeheten Partnership for Peace-programma van de NAVO. Bij die gelegenheid werd ook afgesproken dat de NAVO en Rusland een dialoog zullen aangaan over een breed scala van onderwerpen betreffende de veiligheidssituatie in Europa.

Door het aangaan van “een politieke dialoog” behandelt de EU Rusland voortaan op dezelfde manier als ze de twee andere grote handelspartners in de wereld behandelt, de Verenigde Staten en Japan. Dat betekent dat ten minste twee keer per jaar topontmoetingen zullen plaats hebben tussen president Jeltsin, de voorzitter van de Europese ministerraad (vanaf 1 juli de Duitse bondskanselier Kohl) en de voorzitter van de Europese Commissie.

De plechtige ondertekening van het brede 'partnerschapsakkoord' - waarover Rusland en de EU meer dan anderhalf jaar hebben onderhandeld - geschiedde vanochtend bij het begin van de Europese top van regeringsleiders en het Franse staatshoofd.

Vanochtend ook ondertekenden de regeringsleiders van de 12 EU-lidstaten de uitbreidingsakkoorden die zijn gesloten met Oostenrijk, Zweden, Noorwegen en Finland. De vier landen zullen op 1 januari aanstaande formeel toetreden tot de EU, zij het dat in de drie Scandinavische landen later dit jaar eerst nog wel referenda moeten worden gehouden.

De bedoeling van het nu gesloten akkoord tussen Rusland en de EU is dat er uiteindelijk een volledige vrijhandelszone ontstaat. Dat is ook het doel van de zogeheten Europa-akkoorden die de EU al eerder heeft gesloten met een groot aantal landen in Midden- en Oost-Europa. Maar anders dan bij de overeenkomst met de Russen, zijn de Europa-akkoorden bedoeld als tussenfase op weg naar het volledige lidmaatschap. De verwachting is dat landen als Polen, Tsjechië, Slowakije en Hongarije eind deze eeuw of begin volgende eeuw in een of andere vorm kunnen toetreden tot de EU.

De EU ziet dat perspectief niet voor Rusland. Maar president Jeltsin van zijn kant beklemtoonde vanochtend dat Rusland groot belang hecht aan verdergaande economische, politieke, culturele en wetenschappelijke integratie in Europa. Rusland zal via economische samenwerking bijdragen aan economische stabiliteit in Oost-Europa en de landen van de voormalige Sovjet-Unie, aldus de president. “Een verenigd Europa is absolute noodzaak. De 21ste eeuw moet de eerste eeuw in de geschiedenis worden zonder oorlogen.”

De Russische president was afgelopen december ook al aanwezig aan de vooravond van de laatste Europese top in Brussel. Maar hij kwam toen niet verder dan de ondertekening van een 'intentie-verklaring'. Vooral meningsverschillen over de export van Russisch uranium naar de EU en over de positie van een aantal Westerse banken in Moskou - waaronder de Nederlandse ING en ABN Amro - zorgden toen voor oponthoud.

Vorige maand al werd de kwestie van de nucleaire grondstoffen opgelost, na een bezoek van de Franse minister van buitenlandse zaken Juppé aan Moskou. Vooral Frankrijk vreest dat zijn nucleaire industrie de dupe zal worden van de toevoer van goedkoop uranium uit Rusland. Er is nu afgesproken dat de komende drie jaar verder zal worden onderhandeld over een apart akkoord. Tot dat er is, mag de EU op verzoek van Frankrijk maatregelen nemen indien de Russische uitvoer leidt tot marktverstoring.

Aan de onzekerheid over de positie van de Nederlandse ING-bank en ABN Amro in Moskou kwam pas de afgelopen dagen een eind.