Handschrift Leonardo da Vinci op veiling in New York; Waarom de lucht blauw is

ROTTERDAM, 24 JUNI. De 'Codex Hammer', een wetenschappelijk manuscript met tekeningen van Leonardo da Vinci, zal op 11 november bij Christie's in New York worden geveild. Het handschrift, dat technische uitleg geeft over stoomkracht, kanalisering en aanleg van dammen, ontwerptekeningen bevat van snorkels en onderzeeboten, en verklaart waarom de lucht blauw is, zal volgens een woordvoerder van Christie's waarschijnlijk een van de duurst geveilde manuscripten ter wereld worden. Christie's verwacht dat het meer dan tien miljoen dollar zal opbrengen.

De 'Codex Hammer' kwam in 1980 in het bezit van de Amerikaanse oliemagnaat Armand Hammer, die het voor 5,6 miljoen dollar van de Britse Earl of Leicester kocht. Na de dood van de excentrieke miljonair, die zichzelf graag voordeed als een humanitaire mensenredder, maar niet voor omkoperij en zwendel terugschrok, werd zijn kunstcollectie ondergebracht in het Armand Hammer Museum of Art and Cultural Center in Los Angeles.

De directie van het privé-museum, dat vorig jaar fuseerde met de University of California in Los Angeles, besluit nu de 'Codex' te veilen. Reden voor de verkoop is, zo schrijft het Amerikaanse Art Newspaper in zijn juni-nummer, een 'in potentie vernietigend proces' dat Joan Weiss, enig erfgename en nicht van Hammers in 1989 overleden vrouw, tegen het museum heeft aangespannen. Weiss eist de helft van Hammers kunstcollectie en van alle andere bezittingen op die het echtpaar gedurende hun 33-jarige huwelijk bijeengaarde. Hammer maakte met hulp van leningen van zijn vrouw de 'Occidental Petroleum Corp.' tot een van de grootste oliemaatschappijen van de Verenigde Staten, beweert Weiss.

De codex van Da Vinci is ongetwijfeld het kostbaarste object uit de verzameling van Hammer die verder schilderijen van tweederangs oude meesters en negentiende-eeuwse schilders bevat. Da Vinci (1452-1519) is vermaard om zijn schilderijen, vooral de Mona Lisa in het Parijse Louvre en zijn Madonna's. Het grootste deel van zijn nalatenschap bestaat echter uit handgeschreven documenten, waarin de beeldhouwer/schilder zijn bevindingen als architect, wapenexpert, hydraulicus, mechanicus, decorbouwer en uitvinder optekende. Het grootste bewaard gebleven manuscript is de 'Codex Atlanticus' in de Ambrosiana Bibliotheek in Milaan.

De nu te veilen 'Codex Hammer' gebruikte Da Vinci oorspronkelijk als een soort archiefmap, waaraan hij steeds nieuwe vellen papier toevoegde. Het handschrift omvat achttien in vieren gevouwen bladen - 72 bladzijden dus - met Italiaanse aantekeningen en 360 tekeningen. Het Italiaans is in spiegelschrift, van rechts naar links geschreven, zoals Da Vinci vaker deed. De codex dateert uit 1506 en 1508, met enkele aanvullingen uit 1510.