Den Haag wacht gespannen af

DEN HAAG, 24 JUNI. De fractiespecialisten buitenland kijken met spanning uit naar de uitkomst van het overleg dat de regeringsleiders vanavond op Korfoe hebben over het voorzitterschap van de Europese Commissie. “Ik durf niet te zeggen hoe het uitvalt”, zegt R. van der Linden (CDA). “Het staat er voor Lubbers slecht voor, maar verder weet ik het ook niet”, aldus B. van den Bos (D66).

De Kamerleden overlegden woensdag met premier Lubbers en minister Kooijmans over de Europese top. De meeste fractiespecialisten vonden dat er op Korfoe een beslissing moet vallen, maar Van den Bos lijkt uitstel ook nog een goede optie. “Ik ben niet tegen uitstel als dat de kansen van Lubbers nog wat zou kunnen vergroten”, zegt hij. “Het is ook niet zo'n ramp als er nu nog niet wordt beslist, maar op een volgende topontmoeting in Duitsland.” Volgens A. Melkert (PvdA) zal een besluit vanavond vooral afhangen van Groot-Brittannië. “Als de Britten blijven dreigen tegen Dehaene zal dat ook bepalen hoe enkele andere landen zich gedragen”, aldus Melkert. Ook is het de vraag hoe sterk de Spaanse premier González achter Lubbers staat.

De Kamerleden willen niet ingaan op de vraag of premier Lubbers zijn lobby de afgelopen weken goed heeft aangepakt. De fractieleiders van CDA, PvdA, VVD en D66 schaarden zich begin juni achter Lubbers. Maar in de wandelgangen waren soms twijfels te horen over diens lobby. F. Weisglas (VVD) wil eerst afwachten wat er op de Europese top uit de bus komt voordat hij zich uitspreekt over de campagne van Lubbers. “Dat is nu nog te vroeg.”

Volgens Van der Linden heeft de strijd om het voorzitterschap wel aangetoond dat persoonlijke contacten in het internationaal verkeer erg belangrijk zijn. Bovendien is de Lubbers-lobby op flink verzet van Duitsland en Frankrijk gestuit. “Dat is een enorme handicap, omdat die landen een groot gewicht in de schaal leggen.” Melkert vindt het opmerkelijk dat de kandidaten zelf hun lobby moeten voeren.

De grootste zorg van de Kamerleden is echter de beschadigde betrekkingen met Duitsland en België. De regering in Brussel heeft in de persoon van Dehaene een tegenkandidaat gesteld die de warme ondersteuning heeft van kanselier Kohl. In Duitsland wordt gesproken van anti-Duitse sentimenten in Nederland door de opvolgingsstrijd. “De Nederlanders zijn met afstand de moeilijkste buren die Duitsland heeft”, schreef Die Welt gisteren in een hoofdartikel. “Geen andere natie in Europa bekijkt ons met zoveel scepsis en afwijzing.” De krant speekt over een “pijnlijke zelfcampagne” van Lubbers.

Volgens Van den Bos is er in de verhouding met Duitsland iets mis zonder dat de reden bekend is. “Er is een verwijdering tussen Nederland en Duitsland ontstaan. Maar niemand kent precies de oorzaak. Sommigen noemen dan de lauwe reactie op de Duitse eenwording, anderen wat anders. Er is een factor die we niet kennen.”

Van der Linden vindt dat de betrekkingen met Duitsland niet mogen worden belast door de strijd om het voorzitterschap. “Er is bijna geen vraagstuk dat niet onze relatie met Duitsland raakt”, zegt het CDA-Kamerlid. Ook de band met België loopt volgens Van der Linden schade op. “In België was men geërgerd over de manier waarop in Nederland werd gereageerd op het feit dat Dehaene zich kandidaat stelde”, zegt Van der Linden. “Aan de andere kant had Nederland natuurlijk al een kandidaat. En het blijft vreemd als vanuit de Benelux twee kandidaten naar voren komen.”