Dehaene heeft op Europese top maar één zorg: uitstel

KORFOE, 24 JUNI. Op het terras van het Hilton hotel tussen de groene heuvels van Korfoe zit de Belgische premier Jean-Luc Dehaene alleen aan de ontbijttafel. Terwijl voor de ingang van het hotel de glimmende mercedessen onder escorte van politie-auto's met zwaailicht af en aan rijden en veiligheidsbeambten door elkaar heen schreeuwen, neemt de belangrijkste rivaal van premier Lubbers in de strijd om het voorzitterschap van de Europese Commissie, rustig een slokje van zijn koffie.

Dehaene zit er ontspannen bij, uiterlijk onbewogen door de wetenschap dat vanavond, tijdens het diner van de Europese regeringsleiders en het Franse staatshoofd, wordt beslist over zijn politieke toekomst. Wordt hij de opvolger van Jacques Delors als voorzitter van de Europese Commissie, valt de keuze op Lubbers, of op een derde 'dark horse'?

Dehaene heeft eigenlijk maar een zorg: dat er geen besluit valt. “Uitstel zou voor Europa een slechte zaak zijn. Het Europees Parlement heeft het recht zich in juli over de nieuwe commissievoorzitter uit te spreken. Als er nu geen keuze gemaakt wordt, kan het Europees Parlement zich niet uitspreken.”

En wat betekent uitstel voor hem persoonlijk? De premier lacht vriendelijk, knijpt zijn ogen een beetje dicht. “Dat doet niet ter zake”, zegt hij dan. Waarnemers voorspellen dat uitstel de kansen van zowel Dehaene als van Lubbers zal verkleinen.

De openlijke 'broederstrijd' binnen de christendemocratische familie om de opvolging van Delors heeft de goede betrekkingen tussen België en Nederland geenszins verslechterd, verzekert Dehaene. “In onze hoofden is dat zeker niet gebeurd. Wij hebben de beste verhouding met elkaar en ik kan mij niet herinneren dat er negatieve berichten over onze betrekking naar buiten zijn gekomen.”

Het voorzitterschap van de Europese Commissie is volgens Dehaene ook geen post om nationale belangen mee uit te dragen. “De voorzitter van de Europese Commmissie moet het algemeen belang dienen. Hij moet zijn functie zo neutraal mogelijk uitoefenen.”

Pag.6: Major heeft 'groot respect' voor Lubbers

Ondertussen zit de Noorse premier Gro Harlem Brundlandt beneden bij het zwembad onder witte parasols te ontbijten met haar collega's uit Zweden, Finland en Denemarken. Alleen Denemarken heeft een stem in de keuze van de voorzitter, maar de Noorse vriendin van Ruud Lubbers die hij tijdens een toespraak enkele weken geleden nog 'Liebe Gro' noemde, heeft hem wel aangemoedigd zich kandidaat te stellen voor het voorzitterschap. De Deense premier Nyrup Rasmussen met wie zij aan de ontbijttafel zit, heeft al gezegd dat zijn regering niet Lubbers, maar Dehaene ondersteunt.

Een uur later zitten alle regeringsleiders en het Franse staatshoofd plechtig bijeen in de Gregoriuskapel - pal naast het oude fort van Korfoe met uitzicht op een zonovergoten blauwe baai - om aanwezig te zijn bij de ceremoniële ondertekening van het partnerschapsakkoord met Rusland. President Jeltsin spreekt over “vrede, veiligheid en stabiliteit” op het Europese continent. Als hij vertrokken is, is het de beurt aan de regeringsleiders uit Oostenrijk, Zweden, Noorwegen en Finland om hun handtekening te zetten onder het toetredingsverdrag tot de EU.

Maar hun aanwezigheid, evenals de komst van Jeltsin, trekt slechts bescheiden aandacht. De top op Korfoe gaat niet over de samenwerking met Rusland of over uitbreiding van de EU. De top van Korfoe gaat over de benoeming van een nieuwe voorzitter van de Europese Commissie. Vanmiddag houden de regeringsleiders zich - na het verplichte middagdutje voor de Griekse premier Papandreou - nog bezig met lopende zaken, zoals het Witboek over economische groei en de politieke toestand in de diverse delen van de wereld. Pas vanavond komt - tijdens een diner in het Achilleion paleis - het pièce de résistance, de benoeming van de voorzitter, aan bod.

Pas tegen middernacht zal er duidelijkheid komen, maar ondertussen wordt al volop gespeculeerd over de uitkomst en de mogelijkheid dat men er toch niet uit komt. De Britse premier Major, die na de ceremonie in Gregorius-kapel wat afgezonderd van zijn collega's op het plein in de zon staat, met een glas in de hand, vindt het verspilde moeite om zich over te geven aan bespiegelingen over het secenario van vanavond. “Speculatie is het papier van de krant niet waard. We weten het pas vanavond na het diner', zegt hij vriendelijk desgevraagd.

“I've been delighted talking to you”, zegt hij, om vervolgens bereidwillig uit te leggen waarom niet Dehaene of Lubbers, maar Sir Leon Brittan de ideale kandidaat is. “Hij is hoogbegaafd, hij kent Europa goed en hij heeft een onafhankelijke geest”. Major zegt dat hij “groot respect” heeft voor Lubbers. Maar hij wil niet zeggen of de Nederlandse premier voor hem de tweede keus is na Brittan, die door waarnemers kansloos wordt geacht.

De Belgische minister van buitenlandse zaken, Willy Claes, is heel stellig. Het besluit moet vanavond vallen. “Ik blijf vertrouwen hebben in het gezonde verstand van de leden van de Europese Raad. Elk uitstel is slecht voor de Gemeenschap.'

Claes zal vanavond de Belgische premier Dehaene vervangen aan het diner met de regeringsleiders, net zoals minister Wim Kok de plaats zal innemen van premier Lubbers. Beide hoofdrolspelers zullen er tijdens het uur van de waarheid niet bij zijn. Lubbers zal waarschijnlijk in zijn hotelkamer gaan zitten, aldus Nederlandse diplomaten.

Ook bij hen is de spanning voelbaar. Zij rekenen er op dat Italië, Spanje en Groot-Brittannië zich achter Lubbers zullen scharen. Maar is dat een realistische veronderstelling? “Smeerlapperij”, zo noemen ze een bericht in de Duitse krant Die Welt van gisteren, waarin wordt gesuggereerd dat Lubbers er op uit zou zijn om eventueel de zieke secretaris-generaal Wörner van de NAVO op te volgen. “Ingestoken, volstrekt onwaar”.

De Spaanse premier Felipe González heeft gisteren voor het eerst in lange tijd zijn voorkeur voor Lubbers openlijk bevestigd, zij het niet zonder aan te geven dat er enige onderhandelingsruimte bestaat voor de Spaanse steun, zo meldt onze correspondent in Madrid. “Ik heb verplichtingen jegens Lubbers”, aldus González, “Maar ik geloof dat Dehaene het perfect zou kunnen doen.” Vijf maanden geleden sprak González als eerste van de Europese regeringsleiders een duidelijke steun voor Lubbers uit. Eerder deze maand had de Spaanse premier een overleg met de Duitse bondskanselier Kohl. Daarbij kwamen ondermeer de betrekkingen tussen Spanje en de as Parijs-Bonn aan de orde die de laatste tijd aanzienlijk zijn verslechterd, ondermeer door de tegenwerking van Spanje bij de uitbreiding van de Unie. Het Spaans-Duitse overleg werd voorafgegaan door berichten in de Spaanse pers over dat González inmiddels zijn steun had gegeven aan Dehaene. Deze koerswijziging is evenwel nooit officiëel bevestigd.

Goed ingevoerde diplomatieke kringen in Madrid gaan er vooralsnog van uit dat González in de eerste overlegronde vast zal houden aan zijn voorkeur voor Lubbers. Onduidelijk is evenwel hoe krachtig Spanje de kandidatuur zal steunen. Een mogelijke rol daarbij speelt de Spaanse wens om steun te verkrijgen voor benoeming van de Spanjaard Enrique Báron als secretaris-generaal van de West-Europese Unie.