'Alle Palestijnse politieke gevangenen vrij'; Arafat stelt nieuwe eisen voor bezoek aan Jericho

JERUZALEM, 24 JUNI. PLO-leider Yasser Arafat heeft nieuwe voorwaarden gesteld voor zijn terugkeer naar Palestina. Dat nieuwe eisen-pakket garandeert in theorie dat Arafat voorlopig niet naar de autonome Palestijnse gebieden komt.

Zolang Arafat er niet is, kan het Palestijnse Bestuur niet functioneren, omdat hij nog steeds niet alle ministers heeft benoemd, terwijl de door hem wèl benoemde ministers niet zijn beëdigd, geen kabinetszittingen houden en ook geen zelfstandige beslissingen kunnen nemen.

Toch boekte hij gisteren een belangrijke overwinning. Na lang aarzelen heeft premier Rabin erin toegestemd dat Arafat naar Jeruzalem komt om in de Al-Aqsa-moskee te bidden, “zoals elke moslim”. Rabin deed die toezegging in een vraaggesprek met de krant Yediot Ahronot. Hij onderstreepte dat Israel zich garant stelt voor de vrijheid van godsdienstuitoefening en in dat kader ook de Libische leider Gaddafi in Jeruzalem zou toelaten. Tot dusverre lieten de Israelische autoriteiten zich niet uit over Arafats informele verzoek, bang als zij zijn voor de reacties van rechts en ultra-rechts, die beloofd hebben alles in het werk te stellen - met inbegrip van moord op de “terroristen-leider” - om hem de toegang tot de Heilige Stad te ontzeggen. Naar verluidt zullen tienduizend Israelische politiemannen Arafat, als hij komt, in Jeruzalem beschermen.

Tot voor enkele dagen stelde Arafat alleen maar geld als voorwaarde om naar Palestina terug te keren. Hij eiste dat de donorlanden hem voldoende middelen zouden geven om de werkzaamheden van het Palestijnse Bestuur te beginnen. Bovendien moest hij voldoende bestedingsvrijheid krijgen om de gelden naar eigen inzicht te besteden. Gebeurde dat niet, dan zou dat een aanslag zijn op de “nationale trots” van het Palestijnse volk. Daarom hakketakt hij nu al wekenlang met de Wereldbank en de donorlanden over de manier waarop hij rekening en verantwoording moet afleggen over de besteding van de hem toegezegde gelden. Zelfs over de noodhulp van 42 miljoen dollar die hem onlangs in Parijs werd beloofd om de startkosten van het Palestijnse Bestuur te dekken, wordt nog steeds geruzied.

Arafats nieuwe voorwaarden voor zijn terugkeer zijn dat alle nog in Israel vastzittende Palestijnse politieke gevangenen worden vrijgelaten, dat er internationale waarnemers worden gestuurd naar de autonome gebieden (zoals volgens het akkoord van Kairo binnen twee maanden na de ondertekening op 4 mei moet gebeuren) en dat hoge PLO-functionarissen volledige bewegingsvrijheid hebben van en naar de autonome gebieden (het akkoord spreekt ten aanzien van dit punt van te treffen “speciale voorzieningen”).

Nabil Sha'ath, de altijd optimistische en grappen makende adviseur van Arafat, die nog maar een paar dagen geleden Arafats komst met stelligheid aankondigde, zei gisteren dat hij hem geadviseerd had zijn bezoek uit te stellen tot de oude en de nieuwe voorwaarden zijn vervuld. Hij beschuldigde de Israeliërs ervan de overdracht van een aantal bevoegdheden aan de bezette gebieden (“early empowerment”) onnodig uit te stellen. Bovendien waren er nog steeds geen Palestijnse agenten en patrouilles op de weg van Jericho naar Gaza en bij de grensovergangen naar Jordanië en Egypte. En zelfs de vrije corridor tussen Gaza en Jericho was nog steeds geen feit, zoals hijzelf had kunnen constateren.

Maar Arafats volgelingen hier stellen dat de soep niet zo heet wordt gegeten als thans wordt opgediend. Zij zijn ervan overtuigd dat Arafat zijn eisen heeft opgeschroefd om in een later stadium - als hem dat politiek goed uitkomt - een deel ervan weer in te slikken. Want, aldus één van deze zegslieden, die niet genoend wil worden, “Abu Ammar wil in feite maar twee dingen: geld en populariteit. Hij denkt zijn populariteit met geld te kunnen kopen. Dus heeft hij erg veel geld nodig. Vele duizenden mensen die in door de PLO gesubsidieerde instellingen werken, zoals het onderwijzend personeel op vele universiteiten, hebben al sinds maanden geen salaris ontvangen. Die mensen kun je niet eindeloos met beloften zoet houden. Zoals de commentaar-schrijver van het blad Al Quds gisteren al opmerkte: 'We hebben geld nodig om een èchte regering te hebben, in plaats van een papieren regering'.”

Terwille van zijn populariteit heeft Arafat toegegeven aan de eis van het Gevangenen-Comité van de Jneid-gevangenis om de door dat comité gevraagde ex-gevangenen en leden van de oppositie op te nemen in een commissie die met Israel binnenkort nieuwe onderhandelingen begint. De 'onbeperkte hongerstaking' van politieke gevangenen die dinsdag van start ging en in feite tegen Arafat gericht was, is dan ook tot nader order opgeschort.