Vrijzinnige dominee

Het was verrassend mij door redacteur Frits Groeneveld aangeduid te zien als de “vrijzinnige dominee Van Ginkel” in NRC Handelsblad van 18 juni over de discussie in de hervormde synode over het rapport Secularisatie in Nederland van het SCP. Ik had het zelf nog niet zo ervaren. Maar misschien heeft wat ik te berde bracht ertoe bijgedragen mij dit etiket op te plakken. Ik kan me dat wel voorstellen.

Secularisatie wordt in het bedoelde rapport negatief ingevuld: mensen hebben de kerk, het christelijk geloof verlaten. Sociologisch gezien een goed bruikbaar uitgangspunt. Maar als wij als kerk hier iets mee willen doen, moeten we een vertaalslag maken, zo wilde ik betogen. Het betekent niet, dat we kunnen aannemen, dat betrokkenen het gevoel hebben iets te missen. Als zij (al of niet bewust) de keuze hebben gedaan niet meer met de kerk mee te leven en - verder gaande - niet meer te geloven, voelen zij het niet als negatief: zij missen noch de kerk, noch het geloof. Integendeel: zij voelen zich vaak bevrijd van een last. Secularsatie wordt als emancipatie ervaren, dus als vooruitgang. Gelovige mensen hebben voor niet-gelovigen geen voorsprong, maar een achterstand. Zij leven niet vrij als mens, maar onder een systeem en een autoriteit die boven hen staat. Dat maakt de positie van de kerken tegenover de geseculariseerde mens eerst echt moeilijk. Want hoe maken we hun duidelijk dat de boodschap die de kerk te brengen heeft, er een van bevrijding is? Of je vrijzinnig of rechtzinnig bent doet er weinig toe, voor dit probleem sta je samen.