Verzameling van prins Philip bevat rijp en groen

Tentoonstelling: Prince Philip - a Personal Collection. T/m 11/9 in Windsor Castle, Windsor. Catalogus £ 10.95.

Behalve de koninklijke appartementen en de verzameling poppenhuizen van Queen Mary kan Windsor Castle op een nieuwe attractie bogen: een kunstgalerie. Toen twee jaar geleden de voormalige staatsietrap werd afgesloten, ontstond er onderaan de trap een ruimte die nu als galerie is ingericht. Bij de brand vorig jaar bleef dit deel van het kasteel ongedeerd, en daar is nu een selectie te zien van de omvangrijke collectie prenten en tekeningen van prins Philip, echtgenoot van Engelands huidige koningin Elizabeth en voorzitter van het Wereld Natuurfonds.

Naar eigen zeggen is Philip (geb. 1921) “al zo lang als ik mij kan herinneren” een gretige verzamelaar: eerst zakmessen, daarna boeken over koetsen en sinds de oorlog dieren- en natuurprenten. Vanaf 1948 koopt hij werken aan en geeft hij kunstenaars ook opdrachten. Net als prins Bernhard staat Philip bekend als een liefhebber van zowel de jacht als de natuur, van vogels in het bijzonder. Het zijn nu ook deze - volgens sommigen onverenigbare - voorliefdes die zijn kunstzinnige voorkeuren bepalen.

Wie de keuze heeft gemaakt, wordt niet vermeld: Philip zegt alleen dat hij graag deze moeilijke taak aan niet nader genoemde 'anderen' overliet. Deze anderen hebben rijp en groen door elkaar gezet. Van de ruim veertig afbeeldingen die er hangen, zijn sommige zo te zien om hun sentimentele waarde voor de tentoonstelling uitverkoren. De tekening met pen en inkt door de negentiende-eeuwse kunstenaar John Constable en Paul Nash' aquarel van een paardebloem kreeg het koninklijke echtpaar als huwelijkscadeau. Een brave, maar verdienstelijke aquarel van een lage stenen toren met bomen blijkt door Philips vader, prins Andrew van Griekenland, als achttienjarige geschilderd.

Sentimentele waarde is tot daar aan toe, maar er zit ook sentimentele kitsch bij. Rechtstreeks van een kalender afkomstig lijkt het olieverfschilderij van ganzen in de mist door Peter Scott, zoon van de poolreiziger Robert Scott en een van de oprichters van het Wereldnatuurfonds. Minstens even erg is Ralph Thompsons o zo schattige panda Chi Chi.

Maar er zijn ook werken met eigen documentaire of kunstzinnige merites. De wetenschappelijke afbeeldingen van vogels vertonen een verfrissend gebrek aan pretentie. Het beste werk bevindt zich in de categorie landschappen: James Orrs Schotland bij ochtendlicht, Edward Seago's Antarctische landschappen en uiteraard de twee werkjes van Constable. Daarnaast zijn er twee kunstenaars van naam vertegenwoordigd: Chagall en Dali. Beiden hebben, respectievelijk in 1960 en 1972, de prins uitgaven van hun eigen werk geschonken, met op de schutbladen tekeningen en opdrachten.

In zijn voorwoord bij de catalogus bekent de prins-gemaal dat een bevriende kunstenaar hem er ooit toe heeft bewogen zelf de kwast ter hand te nemen. Van zijn probeersels krijgen we niets te zien, alleen het portret dat Seago van de prins maakte tijdens hun Antarctische reis in 1957 terwijl hij aan boord de koninklijke jacht zit te schilderen. “Er is bij mij geen verborgen talent tevoorschijn gekomen,” schrijft Philip droogjes. Hij is content met de rol van zondagsschilder. Op deze tentoonstelling komt hij nu ook als zondagsverzamelaar te voorschijn.