Serengeti-leeuwen zijn geïnfecteerd met hondenziektevirus

De oorzaak van de recente slachting onder de leeuwen in het Serengeti National Park in Tanzania is achterhaald: de boosdoener is het hondeziektevirus. Het is de eerste keer dat men dit virus heeft aangetroffen bij katachtigen. Eerder al had het virus een slachting aangericht onder zeehonden.

De 3000 individuen tellende leeuwenpopulatie in het park wordt sinds 3 februari geteisterd door een neurologische ziekte, die gepaard gaat met ongecontroleerde spiersamentrekkingen en die in veel gevallen leidt tot de dood. Van 250 door onderzoekers in het veld gevolgde dieren zijn er inmiddels ongeveer 80 bezweken, terwijl in alle 16 roedels in het bestudeerde gebied zieke leeuwen voorkomen.

Biologen en veeartsen slaagden er aanvankelijk niet in om de oorzaak te achterhalen, maar het hondeziektevirus stond wel bovenaan hun lijstje van verdachten. De symptomen waarvan de leeuwen last hebben lijken namelijk als twee druppels water op die van hondachtigen die geslagen zijn met het virus. De verdenking werd nog sterker toen men virale insluitingen in weefsels uit dode leeuwen aantrof, en het definitieve bewijs werd de afgelopen veertien dagen geleverd toen bleek dat driekwart van de bloedmonsters uit 60 leeuwen grote hoeveelheden antilichamen (afweerstoffen) tegen het hondeziektevirus bevatte.

Hoewel de oorzaak nu is achterhaald, is nog onduidelijk hoe de epidemie is ontstaan. Het ligt voor de hand om aan te nemen dat de leeuwen zijn bemset door hondachtigen (bijvoorbeeld honden), maar dat verklaart nog niet waarom het in de leeuwen opeens zo virulent is. Hond- en katachtigen leven al miljoenen jaren zij aan zij, en tot vorig jaar was nog nooit eerder een infectie van een populatie katachtigen met het hondeziektevirus waargenomen. Biologen denken dat dit komt doordat katachtigen immuniteit tegen het virus hebben opgebouwd. Mogelijk bevat de virusstam in het Serengeti Park een genetische mutatie die het virus kwaadaardig maakt.

Daar staat echter tegenover dat de virusstam verantwoordelijk voor de eerdere dood, eind vorig jaar, van in gevangenschap levende leeuwen in dierentuinen niet noemenswaard verschilde van die uit de dieren (wasberen) waardoor ze vermoedelijk zijn ge- infecteerd. Wasberen zijn vaak ook besmet door het hondeziektevirus en komen veelvuldig voor in dierentuinen waar exotische katachtigen worden gehouden. Viroloog Max J.G. Appel van de afdeling Diergeneeskunde van Cornell University, hoopt nog deze zomer het kwaadaardige Serengeti-virus te isoleren en te kloneren. Ook hoopt hij door analyse van oude bloedmonsters van leeuwen uit het park te achterhalen of het virus al langer in het park rondwaarde en zo ja, hoe lang. (Science, 17 juni).