Sancties Noord-Korea voorlopig van de baan

WASHINGTON, 23 JUNI. De Verenigde Staten hebben de voorbereiding van sancties tegen Noord-Korea gestaakt.

President Clinton heeft dat gisteren aangekondigd nadat Pyongyang de garantie had gegeven dat het zijn nucleaire programma zal bevriezen. Washington had deze garantie als voorwaarde gesteld.

Volgende maand zullen de VS in Genève een derde ronde van overleg met Noord-Korea beginnen. Volgens de president zullen de nieuwe besprekingen met Pyongyang “de volledige reeks kwesties tussen Noord-Korea en de internationale gemeenschap op het gebied van veiligheid, politiek en economie omvatten.” Dat betekent dat ook diplomatieke erkenning van Noord-Korea ter sprake zal komen.

De Amerikaanse onderminister van buitenlandse zake, Robert Gallucci, kreeg gisteren het officiële bericht over de bevriezing van het nucleaire programma van zijn Noordkoreaanse tegenvoeter.

Pyongyang liet ook weten dat de twee inspecteurs van het Internationale Agentschap voor Atoomenergie (IAEA) in Noord-Korea mogen blijven om de bevriezing te controleren.

De toenadering tussen de VS en Noord-Korea is tot stand gekomen onder bemiddeling van Jimmy Carter, de voormalige Amerikaanse president.

Carter verbleef vorige week op uitnodiging van de Noordkoreaanse president Kim Il Sung vier dagen in Pyongyang op het moment dat de VS bezig waren sancties voor te bereiden in de VN. Kim bood Carter aan om zijn nucleaire programma te bevriezen als er nieuwe besprekingen op hoog niveau zouden komen.

Noord-Korea verwijderde vorige maand 8.000 splijtstofstaven uit haar kerncentrale in Yongbyon, terwijl de inspecteurs van het IAEA op een afstandje werden gehouden. Daardoor was het onmogelijk om te controleren of Noord-Korea in 1989 ook al eens de staven heeft verwijderd om plutonium te winnen, dat kan worden gebruikt voor het maken van een kernwapen.

Pag.4: Opwaardering voor uitkomst reis Carter

Begin vorige week dreigde Noord-Korea om de laatste twee inspecteurs weg te sturen. Daarmee zou ook het toezicht op de afkoelende splijtstofstaven ten einde zijn.

De betekenis van de reis van Jimmy Carter, die met toestemming van Clinton was vertrokken, was aanvankelijk onduidelijk. De regering Clinton reageerde in eerste instantie ook sceptisch op de toezeggingen die aan Carter waren gedaan. Er waren al meer bemiddelaars in Pyongyang geweest en waarom waren de toezeggingen niet rechtstreeks aan Amerikaanse diplomaten gedaan? Ondertussen vertraagden de beloften van Kim de voorbereidingen voor het nemen van sancties. Maar in een latere fase begon het Witte Huis Carters bevindingen in Noord-Korea op te waarderen. Clinton eiste vervolgens wel van Pyongyang dat het langs officiële diplomatieke kanalen de toezeggingen aan Carter zou bevestigen. (Behalve de bevriezing van het huidige nucleaire programma, vroeg Kim Il Sung via Carter ook om Amerikaanse hulp bij het overschakelen op een andere nucleaire technologie: zwaar-watercentrales in plaats van de huidige grafietcentrales. Alleen het uranium in de laatste centrales produceren plutonium als bijprodukt.)

Het is nog onduidelijk of Clinton Noord-Korea de eventueel reeds gemaakte kernwapens wil laten houden. Voor de Amerikaanse inlichtingendienst staat vast dat Pyongyang al over een klein aantal kernbommen beschikt en zou het genoeg plutonium hebben voor het maken van nog enkele. Clinton wil in feite geen confrontatie met Noord-Korea en daarbij gaat hij ook af op het advies van de Zuidkoreaanse president Kim Young Sam.

Jimmy Carter zei gisteren in een reactie dat hij zich grote zorgen om de Koreaanse kwestie had gemaakt: “Er was een dreigende crisis. De regering Clinton zei dat er geen crisis was, maar ik dacht dat er een wel een crisis dreigde en nu is die crisis voorbij”.

Amerikaanse functionarissen betwijfelen overigens of de besprekingen in Genève goed zullen verlopen. De Republikeinse leider, Senator Robert Dole, had kritiek op de aanvaarding van het Noordkoreaanse aanbod tot bevriezing “zonder bewijs dat de Noordkoreaanse woorden vandaag meer betekenen dan gedurende vier decennia”. De Republikeinse Senator John McCain vindt dat er met militaire middelen moet worden gedreigd tegen Noord-Korea.

Ook Selig Harrison van de Carnegie Endowment heeft Kim vorige maand bezocht. Hij denkt dat er nog maar twee maanden beschikbaar zijn voor de besprekingen omdat er binnen die tijd iets moet gebeuren met de splijtstofstaven. Op de lange termijn komen er onzuiverheden in de te extraheren plutonium.

Tot zover onze correspondent

In Zuid-Korea en China is vandaag met instemming gereageerd op de toenadering tussen de VS en Noord-Korea. “We geloven dat het fundament is gelegd voor een overeenkomst”, aldus de minister van buitenlandse zaken, Han Sung Joo. Han zei dat Pyongyang de VS ook heeft beloofd dat het zijn verplichtingen onder het Non-Proliferatie Verdrag (NPV) zal nakomen.

China sprak in een reactie over een “keerpunt” op het Koreaanse schiereiland. Peking is steeds tegen het opleggen van sancties aan Noord-Korea geweest. (AP)