Mandela komt met een sobere begroting

KAAPSTAD, 23 JUNI. De regering van Zuid-Afrika heeft gisteren in haar eerste begroting belastingmaatregelen gepresenteerd die moeten resulteren in een daling van het overheidstekort. Met een tijdelijke heffing voor hogere inkomensgroepen worden de kosten van de afschaffing van apartheid gedekt.

Minister van financiën Derek Keys, een van de zes ministers van de Nationale Partij van ex-president De Klerk, kreeg vooral uit het bedrijfsleven positieve reacties op zijn sobere begroting. Vanuit het African National Congress (ANC), de partij van president Mandela, kwamen gereserveerde reacties, maar verwacht wordt dat de begroting in het parlement een meerderheid krijgt.

Het begrotingstekort zal door een pakket van belastingverhogingen en bezuinigingen in het komende begrotingsjaar (tot 31 maart 1995) dalen van 6,9 tot 6,6 procent van het nationaal inkomen. De totale overheidsuitgaven bedragen 135,1 miljard rand, wat een groei met 10 procent betekent. Het tekort komt uit op 29,3 miljard rand.

Om te voorkomen dat de kosten van de afschaffing van de apartheid het overheidstekort onmiddellijk doet oplopen, heeft minister Keys een tijdelijke heffing van 5 procent (3,33 procent in het eerste en 1,63 procent in het tweede jaar) voorgesteld voor individuen en bedrijven met een belastbaar inkomen van 50.000 rand (28.000 gulden). De heffing treft ongeveer dertig procent van de bevolking, voornamelijk blanken. De opbrengst van 3 miljard rand wordt gebruikt voor de herstructurering van het leger, die nodig is om de voormalige guerrillastrijders van het ANC in te lijven. Ook de kosten van de eerste multiraciale verkiezingen, de inauguratie van Mandela en de viering van zijn presidentschap worden ermee gedekt.

Uitkeringen en pensioenen stijgen met 5,5 procent, maar dit percentage is onvoldoende om de inflatie van ruim 9 procent te compenseren. De enige concessies op het gebied van de belastingen zijn een verlaging van de vennootschapsbelasting van 40 tot 35 procent en de afschaffingen van importheffingen op kapitaal en halffabrikaten. Accijnzen op sigaretten, bier en wijn gaan met 25 procent omhoog, terwijl een verwachte afschaffing van btw op voedingsmiddelen niet doorgaat.

Keys, die in het parlement het belang van de begrotingsdispline onderstreepte, zei dat 2,5 miljard rand is gereserveerd voor het door het ANC opgestelde plan van wederopbouw en ontwikkeling. Het geld hiervoor komt volgens Keys uit besparingen op andere terreinen. Zo zullen de defensie-uitgaven met 650 miljoen rand worden gekort. De defensiebegroting is het komend begrotingsjaar weliswaar groter dan het afgelopen jaar, maar hierin zijn de eenmalige kosten opgenomen voor de integratie van blanke en zwarte militairen. Keys, die al minister van financiën was in de vorige blanke regering, zei verder dat 292 miljoen rand zal worden besteed aan openbare werken ter bestrijding van de werkloosheid.

Keys had al eerder aangegeven dat het financiële beleid in Zuid-Afrika er mede op gericht is het vertrouwen van buitenlandse investeerders te winnen. President Mandela erkende tegenover het persbureau AP dat het nodig zal zijn de begroting “aan de massa's van het volk” uit te leggen. Zijn voorganger De Klerk, nu vice-president, zei dat de begroting de geest van samenwerking weerspiegelt in de nieuwe Zuidafrikaanse regering. Minister van binnenlandse zaken Buthelezi, leider van de Inkatha-beweging, noemde de begroting de best mogelijke onder de huidige omstandigheden. (AFP, Reuter, AP)