Jana Novotna blijft haar zenuwen de baas

LONDEN, 23 JUNI. Na de dubbele fout van Jana Novotna gonsde er gisteren een golf van gemompel door het publiek rond het centre court van Wimbledon. Een dubbele fout van Novotna in haar krachtmeting met Miriam Oremans bracht herinneringen boven. Op dezelfde plaats verloor de Tsjechische vorig jaar de finale van Steffi Graf, nadat ze in de beslissende derde set met 4-1 had voorgestaan. En bij het game-punt voor 5-1 had ze een dubbele fout geslagen.

Op het moment dat Novotna gisteren leidde met 6-4, 4-6 en 4-3 belandde een tweede service in het net. Ze moest nog twee games goed serveren om haar partij in de eerste ronde te winnen. Maar bij 15-30 dreigden de zenuwen de overhand te krijgen. Na de dubbele fout had Oremans twee breekpunten om de stand gelijk te trekken. Maar dit keer bleef Novotna haar zenuwen de baas. Na afloop hoefde ze geen vragen te beantwoorden over het Engelse begrip 'choke'.

Van de finale in 1993 tussen Sampras en Courier zullen weinig kijkers zich nog een beeld voor de geest kunnen halen. Maar de vrouwenfinale tussen Graf en Novotna leverde het onvergetelijke tafereel op van Novotna die na haar nederlaag troost zocht bij de hertogin van Kent. Ze mocht uithuilen op de schouder van de hertogin, die liefdevol een arm om haar heensloeg.

Novotna, zo luidde het oordeel, was in tranen uitgebarsten, omdat ze bang was geweest. Choken, uitgesproken als 'tsjoken', is een veel voorkomend verschijnsel in de sport. Op het beslissende moment schieten de gedachten alle kanten uit. Dan slaagt een sporter er niet meer in aan het heden, noch aan het onmiddellijk volgende punt te denken, maar doemt de toekomst op. Winnen van Graf, winnen op Wimbledon. Of verliezen voor het oog van duizenden toeschouwers en miljoenen televisiekijkers die haar er de rest van haar carrière mee zullen blijven achtervolgen.

“Mensen spreken me niet aan als de speelster die een mooie finale speelde tegen Graf”, vertelde Novotna gisteren, “maar als degene die huilde op de schouder van de hertogin.” Zelf is ze altijd blijven ontkennen dat ze verkrampte. “I didn't choke”, zal ze blijven herhalen. Sporters kunnen moeilijk toegeven dat ze kunnen falen. Dat mag niet binnendringen in hun onderbewustzijn, waar slechts plaats is voor zelfvertrouwen. Bovendien geeft het tegenstanders te veel vertrouwen. “Toen ik 5-4 achterstond”, zei Oremans na de wedstrijd, “moest ik er wel aan denken. 'Er kan nog van alles gebeuren', zei ik tegen mezelf. Novotna zegt van niet, maar ze chokete vorig jaar natuurlijk wel tegen Graf.”

Novotna redde het tegen Oremans, van wie ze vorig jaar op Wimbledon in de vierde ronde met vrijwel identieke cijfers had gewonnen. “Het was, op de loting van Graf na, de moeilijkste tegenstandster die ik had kunnen treffen in de eerste ronde”, zo gaf Novotna haar Nederlandse tegenstandster een compliment. Op de persconferentie zat ze met een grote zak ijs op haar bovenarm. Ze heeft last van ontstoken pezen bij haar biceps en twijfelde tot afgelopen donderdag nog of wel zou kunnen spelen. “Het risico is dat de blessure erger wordt, maar ik heb besloten mezelf niet te sparen en heb met de pijn leren leven.”

De 21-jarige Oremans had weinig aan het compliment van Novotna. Tot drie keer toe heeft ze in drie sets verloren van de Tsjechische. Dit seizoen won ze in Parijs in de eerste ronde in een mooie partij van Martina Navratilova, maar de rest van het jaar is ze er niet in geslaagd de goede resultaten van 1993 te evenaren. “Vorig jaar haalde ik de 25ste plaats op de ranglijst en ik denk nog steeds dat ik hoger kan komen”, zo hield ze zichzelf voor. Ze heeft het talent en het slagenrepertoire, alleen ontbreekt momenteel het zelfvertrouwen. “Ik ben teleurgesteld”, zei Oremans. “Maar tennis is niet het belangrijkste in het leven.” Drie weken geleden verongelukte een dierbare vriend van haar, waardoor ze sindsdien moeite heeft zich volledig op haar sport te concentreren.

Oremans en Novotna hadden dinsdag moeten spelen, maar de partij werd door de regen een dag uitgesteld. Gisteren scheen de zon en mochten zij aantreden op het centre court. Het achthoekige, volledig donkergroen geschilderde stadion telt vijftienduizend plaatsen, maar heeft ondanks de grootte een intieme sfeer. Het is een van de weinige stadions waar de reclame-slogans niet van de muren schreeuwen. Op Wimbledon blijft de ruimte voor de sponsors beperkt tot de koelkast met verfrissingen en de stoel van de scheidsrechter.

Het centre court trekt niet alleen meer toeschouwers, het heeft bovenal praktische voordelen. Ook baan 1 is een stadion, maar de show-banen 2, 3 en 14 hebben dezelfde nadelen als de andere banen waar ook de topspelers op de eerste dagen door het overladen programma terecht kunnen komen.

Op baan 10 vervolgde Kristie Boogert gisteren haar wedstrijd tegen de Australische Smylie, die dinsdag wegens duisternis was gestaakt. Aan de korte kanten van die baan staan groene schermen, maar aan de beide zijkanten ligt een anderhalf meter breed voetpad. Houten tuinbanken voorzien in nog geen honderd zitplaatsen. Achter de banken krioelen honderden toeschouwers op weg naar een uithoek van het tennispark. Op de baan naast Boogert speelde Gabriela Sabatini, op een andere de Britse hoop Chris Baily. Het applaus van die partijen kon middenin een servicebeweging vallen, iedere uitspraak van de scheidsrechter was letterlijk te volgen.

Boogert liet zich niet afleiden. Het 20-jarige talent, met aanvallend spel dat is geschapen voor gras, versloeg de 31-jarige Smylie in de beslissende set met 6-2. Met deze overwinning nadert ze voor het eerst in haar carrière de top-50. Morgen speelt ze tegen de Franse Dechaume-Balleret, die honderd plaatsen lager staat op de ranglijst. In de derde ronde ontmoet ze mogelijk Lori McNeil, die Graf maandag versloeg in twee sets en gisteren drie sets nodig had tegen de Japanse Kamio. Op baan elf verloor Claire Wegink, nummer 195 op de ranglijst, in de tweede ronde van de Amerikaanse Ginger Helgeson.