Gonsalves

DE ZAAK-GONSALVES is geen zaak meer. Wat vrijdag begon als een regelrechte sensatie over oorlogsmisdaden in Nieuw Guinea, blijkt vier dagen later tot een voetnoot in het aanstaande jaaroverzicht gereduceerd. De onstuimigheid van een jonge ambtenaar en de mogelijkheid van strafbare feiten was ruim dertig jaar geleden bekend, stond in de krant en was bij de entree van Gonsalves in de staande magistratuur beoordeeld en verdisconteerd. Zelfs het 'katholieke complot' en de 'doofpot' waar een geïrriteerde weduwe van een Gonsalves-tegenstander over repte, houdt bij een eerste blik op archieven en handelende personen van destijds geen stand.

De opwinding van de eerste dag was begrijpelijk, want de documenten waren authentiek, de aantijgingen daarin niet gering en de persoon in kwestie een vooraanstaand figuur binnen Justitie. De dienstdoende minister reageerde weliswaar niet bijster soeverein door almaar “geschokt” te zijn in plaats van simpelweg vóór zijn ondergeschikte te gaan staan hangende het onderzoek en totdat het tegendeel is bewezen. Maar vervolgens blijkt dat de VPRO-primeur een oude en destijds afgehandelde kwestie is. Kosto is niet geschokt meer en achter de kwestie kan een punt; ne bis in idem. Tenzij natuurlijk straks nieuwe vragen zouden komen en nieuwe antwoorden mogen worden verlangd.

OPMERKELIJK BLIJFT tegelijkertijd hoe geschiedenisloos het heden kan zijn. Tussen leef- en denkwereld van ruim dertig jaar geleden en nu gaapt een kloof, waarbij de kwestie-Nieuw Guinea als een exotisch mysterie verschijnt. Niet alleen opmerkelijk maar ook verontrustend is het gemak waarmee maatstaven en interpretatiekaders van toen en nu door elkaar heen worden gegooid tot een cocktail van amorfe verontwaardiging. En zo leert het zaakje-Gonsalves toch nog iets: de jongste Nederlandse geschiedenis is kennelijk ver weg.