Geïsoleerd grondwater moet radio-actieve besmetting vasthouden

Gisteren promoveerde aan de Landbouwuniversiteit Wageningen de Canadese onderzoeker Grant Sheng bij de informaticus prof.ir. M.S. Elzas op een nieuw idee voor de ondergrondse opslag van radio-actief kernafval. Door betere kennis van grondwaterstromingen worden eventueel ontsnappende radio-actieve stoffen meegevoerd naar watermassa's die de eerstkomende honderdduizend jaar niet in contact komen met de biosfeer.

In 1960 aanvaardde de IAEA een plan voor de ondergrondse opslag van nucleair kernafval in geologische formaties op een diepte van 500 tot 1000 meter. Afscherming moet daarbij ieder contact met de biosfeer uitsluiten. Tot op heden is alleen in Canada een experimenteel ondergronds kernafvaldepot gebouwd.

De risicomodellen zijn nu door Sheng, werkzaam bij het Technisch Advies Comité van het Canadese afvalbeheer, op hun geschiktheid getoetst. Veel computersimulaties zouden te wensen overlaten, hetzelfde gold voor de bewaking van de programmatuur.

Het onderzoek, aldus Sheng, concentreert zich teveel op afscherming. Er wordt vooral gekeken naar de porositeit van de geologische formaties waarin het afval moet worden opgeslagen en naar de kans op scheuren. Een bevredigende inschatting van de kans op contact van het radio-actieve afval met de biosfeer is ook na 34 jaar onderzoek nog altijd niet te geven.

In de visie van Sheng, het Regional Recharge Concept, wordt meer gekeken naar de regionale stromingspatronen van het grondwater rond de geologische formaties. Veel watermassa's op een diepte van 500 tot 1000 meter komen voor een periode van 100.000 jaar niet in contact met de biosfeer. Mocht kernafval erin terechtkomen, dan neemt de radio-activiteit in die 100.000 jaar af tot een acceptabel niveau.

In de Verenigde Staten en Canada is inmiddels een felle discussie ontstaan rondom Shengs ideeën. Het is methodologisch een stap voorwaarts, maar garandeert geen absolute veiligheid. Aardbevingen en andere bewegingen van de aardkorst kunnen er altijd toe leiden dat besmet grondwater alsnog in contact komt met de biosfeer.