CD-ROM voor de beginner: eindeloos veel mogelijkheden

Voordat ik begin dit jaar mijn eerste personal computer aanschafte, had ik geen flauw benul van CD-ROM. Zelfs de meest elementaire wetenschap dat dit schijfje een enorme hoeveelheid informatie bevat, ontbrak. Tijdens een CD-ROM-demonstratie op de pc die ik wilde hebben ging er dus een wereld voor me open. Verkocht. Overigens kan ook een losse CD-ROM-speler aan een pc worden gekoppeld. Bij de pc mét CD-ROM, een paar honderd gulden duurder dan de kale versie, kreeg ik wat CD's cadeau waarvan er één een encyclopedie bevat. Het gemak en de snelheid waarmee je informatie op CD ROM raadpleegt, is verbluffend. Zoals je een CD in een CD-speler legt, wordt de CD-ROM-schijf, uiterlijk identiek aan een muziek-CD, ingevoerd. Die met de encyclopedie bijvoorbeeld. Met behulp van een muis kun je op verschillende manieren gegevens oproepen. Er is een woordenlijst die je van a tot en met z kunt langslopen, je kunt op een willekeurige plaats op het scherm ook een trefwoord of een naam intikken. King bijvoorbeeld. Waarmee je binnen een seconde een overzicht hebt van alle (negen) Kings in de encyclopedie. Wie 'King, Martin Luther' opvraagt, ziet bij de tekst drie pictogrammen die duidelijk maken dat van de negerleider ook een foto, een videofilm (inclusief de functies doorspoelen, vertragen en stopzetten) en een geluidsfragment beschikbaar zijn. Op elk moment kun je andere gegevens oproepen, soms met bewegende beelden. Een maanlanding, de werking van een benzinemotor of het oog, de ramp met de Hindenburg, D-Day; het voltrekt zich, meestal met geluid, op je kleurenscherm.

Maar CD ROM biedt veel meer. Als medium mag het dan al zo'n tien jaar bestaan, sinds kort wordt het op ruime schaal toegepast. Zo zijn de Handelingen uit de Tweede Kamer en de complete wetgeving op CD ROM beschikbaar, maar ook een vluchtsimulatieprogramma en spelletjes. Er is een Euro Subsidie CD en een Business Bibliotheek-CD met onder meer 5.000 biografieën van bestuurders en commissarissen van bedrijven, financiële kengetallen van 10.000 bedrijven.

Een voorbeeld van CD ROM als informatiebron in de praktijk; de Amerikaanse historicus Arthur M. Schlesinger, ooit de speciale assistent van John F. Kennedy, vertelde me dat Kennedy vlak voordat hij werd vermoord van plan was zijn VN-gezant Attwood naar Cuba te sturen, voor besprekingen met Castro over normalisering van de betrekkingen tussen beide landen. Daar wilde ik na het gesprek meer van weten, maar zonder een expeditie te ondernemen in de jungle van boeken over Kennedy. De Kennedy-bibliotheek in Hyannisport kwam niet veel verder dan de mededeling dat daarover wellicht informatie te vinden was in het vertrouwelijke dossier-Attwood. De documentatie-afdeling van deze krant voorzag me vanuit internationale databanken van artikelen waarin de rol van Attwood uit de doeken werd gedaan, maar ook de CD ROM 'JFK Assassination, a visual investigation', leverde razendsnel informatie over Attwoods Cubaanse avontuur. Door zijn naam in te tikken verscheen een bladzijde uit het boek Crossfire, op de plaats waar zijn naam voor het eerst wordt genoemd, met de informatie die ik zocht. Behalve dit complete boek bevat de CD ROM het complete onderzoeksrapport van de Warren-commissie over de moord op Kennedy, een feitenboek over de aanslag en amateurfilms die op 22 november 1963 geschoten zijn, waaronder de Zapruder-opnamen. Je kunt ze op verschillende snelheden full-screen aan je voorbij laten trekken. Omdat allerlei documenten, plattegronden, talloze foto's en driedimensionale computer-opnamen opgeroepen kunnen worden, ben je, zoals de verpakking van deze CD ROM meldt, inderdaad een onderzoeker, analyst, rechter, jurylid én een ooggetuige van de geschiedenis. Met dank aan CD ROM.