Toevalstreffer behoedt Oranje voor blamage

WASHINGTON, 21 JUNI. Drie minuten voor tijd deed Gaston Taument zijn ogen dicht, stak op goed geluk zijn hoofd naar voren en liep met volle kracht tegen de bal aan. Toen hij weer durfde te kijken, stond het scorebord op 2-1 voor het Nederlands elftal. De Feyenoorder scoort normaliter al niet veel, laat staan met een kopbal. De laatste keer dat dit gebeurde was vorig jaar tegen FC Twente. Maar deze treffer zou weleens een van de belangrijkste kunnen zijn uit zijn carrière.

In elk geval behoedde de ingevallen rechtsbuiten Oranje voor een blamage tegen Saoedi-Arabië. Het Nederlands elftal maakte ondanks de behaaglijke temperatuur een koude start tegen een ontwikkelingsland op voetbalgebied.

Alleen het feit dat deze overwinning wel gewoon drie punten oplevert, is een reden tot enige tevredenheid.

Saoedi-Arabië, dat pas een jaar een profcompetitie kent maar zich sinds mei '93 voorbereidt op het WK, slaagde erin om de zwakke plekken van het Nederlands elftal bloot te leggen. Met één echte spits nog wel maakte de ploeg uit het Midden-Oosten duidelijk dat het weinig moeite kost om bressen te schieten in de afweer van Oranje. Niet alleen hoofdcipier Ulrich van Gobbel, maar ook de verdedigers die hem af en toe hand- en spandiensten verleenden, hadden in de eerste helft bij tijd en wijle hun handen vol aan een stelletje goed willende voetballers uit de woestijn.

Voor de wedstrijd kreeg Van Gobbel een bemoedigend schouderklopje van zijn ploeggenoten, en werden hem opbeurende woorden toegesproken. Maar eenmaal bezig in het duel zelf, bleek hij de klus niet aan te kunnen. Eerst was de 35-jarige Mohammed zijn kwelgeest. En toen deze getructe speler aan het einde van de eerste helft werd vervangen, was ook diens opvolger Falatah de Feyenoorder vaak te snel af. Van Gobbel, na een half uur al bestraft met een gele kaart, verloor bijna alle kopduels. Hij was onachtzaam bij het dekken en liet zich gemakkelijk op het verkeerde been zetten in de directe confrontaties. Pas in het laatste half uur van de tweede helft herstelde hij zich enigszins in een fase dat het Nederlands elftal steeds meer pressie uitoefende op de Saoedische vesting. Het was uitgerekend Van Gobbels ploeggenoot Taument die Nederland toch nog aan de volle winst hielp.

Wat moet bondscoach Advocaat nu met zo'n gammele afweerlinie, waarin Ronald Koeman te traag is om wat uit te richten tegen jongere atletische spitsen en Frank de Boer ook nog weleens een steekje laat vallen? Tot zaterdag, wanneer de Belgen de volgende tegenstander zijn, heeft Advocaat de tijd zich nog eens over dit probleem te buigen. Het ligt voor de hand dat Frank Rijkaard in het landsbelang alsnog wordt gevraagd om rechtsachter te gaan spelen. Aan de andere kant was het verbijsterend te moeten horen dat zowel Advocaat als de spelers van mening waren dat Van Gobbel redelijk had gespeeld. Maar de bondscoach heeft nog een argument om Rijkaard te vragen een stapje terug te doen. De Ajacied maakte immers op zijn geliefde plek op het middenveld niet bepaald veel indruk. Zelfs Advocaat vond dat hij voor te weinig dreiging zorgde. Een onzorgvuldige pass van Rijkaard dwong Frank de Boer bovendien tot een onbesuisde sliding, waarvoor de Ajacied een gele kaart moest incasseren.

De strak gespannen gezichten van de Oranje-spelers bij het volkslied, vannacht om half twee Nederlandse tijd, voorspelden niet veel goeds. Ronald de Boer zou later verklaren, dat het idee om te moeten winnen een grote druk legde op het Nederlands elftal. Saoedi-Arabië had als underdog natuurlijk weinig te verliezen. Opportunistisch kozen de Arabieren voor de aanval. Mohammed stelde De Goey al na vijftig seconden op de proef. In de negentiende minuut gebeurde het onvermijdelijke. Amin kopte een vrije trap van Al Bishi in het net. Die klap kwam Nederland pas in de laatste tien minuten van de eerste helft te boven. In de rust gaf Advocaat de opdracht agressiever te spelen. Het afstandsschot van Jonk, vijf minuten na de hervatting, kwam als een geschenk uit de hemel. Een magnifiek doelpunt op het juiste moment.

Toch moesten de achtduizend Nederlanders op de triubunes nog tot drie minuten voor tijd peentjes zweten voordat Taument letterlijk tegen de winnende treffer aanliep. Frank de Boer gaf vanaf links een hoge voorzet die Ronald de Boer probeerde te koppen. Hij kon er niet bij, evenmin als doelman Al Deayea die ver uit zijn doel was gekomen om de voorzet te onderscheppen. Maar hij tastte mis. De aanstormende Taument kon de bal in het verlaten doel koppen.

De overwinning verbloemt een paar onvolkomenheden in het Nederlands elftal. Zo kon Dennis Bergkamp weinig uitrichten tegen een overmacht aan verdedigers. Tussen hem en het verste aanspeelpunt, Ronald de Boer - die weliswaar niet scoorde maar wel weer een nuttige wedstrijd speelde - stonden altijd twee Arabieren om het duo onschadelijk te maken. Marc Overmars zag zich ook tegenover twee tegenstanders geplaatst. Dan is snelheid alleen onvoldoende. Logisch dat Advocaat Taument inzette. De Haagse rechtsbuiten koppelt snelheid aan techniek en is bovendien in vorm. Taument had verder het voordeel dat de Arabieren murw waren gespeeld, toen hij in de zestigste minuut zijn opwachting mocht maken. Het lijkt het erop dat Overmars zijn kans op een basisplaats voorlopig heeft verspeeld. Ook Roy, die in de laatste fase nog werd vervangen door Peter van Vossen, zorgde op de linkerflank in de eerste helft voor te weinig acties. Maar omdat linkshalf Jan Wouters nogal eens naar het centrum trok, moest hij veel verdedigend werk opknappen. Wouters vocht als een leeuw, maar het kost tijd voordat hij de bal van zijn linker- naar zijn rechtervoet heeft getransporteerd. Een voorzet geven wordt vanaf die vleugel ook al moeilijk.

Dick Advocaat vond dat Oranje in de tweede helft het spel volkomen heeft gedicteerd. Inderdaad kwamen de Saoedi's toen steeds meer met de rug tegen de muur te staan. “De winst van deze avond is toch geweest dat het elftal als collectief de tegenvaller uit de eerste helft goed heeft verwerkt”, sprak the little general zichzelf moed in. Pas toen het tempo in de tweede helft omhoog ging en er agressiever werd gespeeld, vielen er gaten bij Saoedi-Arabië. Als je de hele wedstrijd bekijkt, heeft het Nederlands elftal verdiend gewonnen. De Belgen hebben eigenlijk dezelfde problemen gehad tegen Marokko. Misschien dat we deze landen toch onderschatten. Kleine voetballanden bestaan niet meer.”

Het Nederlands elftal zal verder in het toernooi moeten groeien om op dit wereldkampioenschap nog voor een aansprekend resultaat te zorgen. Gedeelde smart is halve smart. Ook Italië, Bolivia, Colombia, België en Spanje stelden in hun eerste wedstrijd teleur. En het merendeel van deze teams liep daarbij nogal wat averij op. Alleen was dat tegen opponenten van een hoger niveau dan deze voormalige discipelen van Leo Beenhakker en Wim Jansen.

Oranje heeft nog niet bewezen dat het kwaliteit genoeg heeft om ver te komen op dit WK. Dat zou de massahysterie in Nederland wat kunnen temperen.