Ministerie voorziet groei WAO zonder aanpassing beleid

DEN HAAG, 21 JUNI. Het aantal WAO'ers zal, zonder nieuwe maatregelen, in de tweede helft van de komende kabinetsperiode weer gaan stijgen. Dat blijkt uit nog niet gepubliceerde prognoses van het ministerie van sociale zaken en werkgelegenheid.

Omdat zich de komende jaren eerst een daling zal voordoen, verwacht het ministerie dat het aantal arbeidsongeschikten pas in 1998 op het niveau van 1993 zal uitkomen. Omgerekend in volledige uitkeringen zijn dat ongeveer 805.000 WAO'ers. De stijging in de latere jaren zou volgens het ministerie worden veroorzaakt door de vergrijzing.

Deze berekeningen zijn van belang voor de kabinetsformatie. De impasse, waarin de besprekingen over een paarse coalitie sinds gisteren verkeren, wordt voor een belangrijk deel veroorzaakt door meningsverschillen tussen VVD en PvdA over de sociale zekerheid.

Vooral de VVD wil nieuwe maatregelen om de arbeidsongeschiktheid terug te dringen. De PvdA wenst eerst de effecten van de huidige wetgeving af te wachten.

Gisteravond hebben de drie onderhandelaars Kok, Bolkestein en Van Mierlo met elkaar gegeten om weer vaart in de besprekingen te krijgen. Ook hebben de financieel specialisten nieuwe voorstellen geformuleerd, onder meer om de werkgelegenheid meer te laten stijgen dan de ongeveer 70.000 die de eerdere voorstellen volgens berekeningen van het Centraal Planbureau (CPB) zouden opleveren.

De specialisten zeiden gisteravond een akkoord te hebben bereikt. Maar in hun fracties bestaat nog twijfel aan de hardheid van de gemaakte afspraken. De omvang van het bezuinigingspakket zou nog steeds ongeveer 20 miljard gulden bedragen. Volgens direct betrokkenen zijn PvdA en VVD het over de maatregelen ter grootte van ten minste 6 miljard aan bezuinigingen nog steeds niet eens. Vandaag rekent het CPB het nieuwe pakket door.

Eén van de voorstellen waar de liberalen aan denken om het aantal WAOers verder terug te brengen, is iemand alleen recht op een WAO-uitkering te geven als hij vijf jaar heeft gewerkt. Directeur G. Zalm van het CPB had dat gisteren voorgesteld aan de onderhandelaars.

Ook wil de VVD via een hoger eigen risico in de WAO en meer onderlinge concurrentie tussen de sociale verzekeraars de collectieve kosten van de arbeidsongeschiktheid terugdringen.

Pag.3: Onzekerheid over WAO in prognoses

Volgens berekeningen van het CPB zijn deze maatregelen goed voor een derde van de 72.000 extra banen, waarop de onderhandelaars bij de kabinetsformatie tot nu toe zijn uitgekomen. Mocht de PvdA zich tegen de VVD-voorstellen voor de WAO blijven verzetten, dan zijn dus andere maatregelen nodig om tot extra banen te komen.

Volgens de arbeidsongeschiktheidsfondsen daalt het aantal WAO'ers, omgerekend in volledige uitkeringen, dit jaar naar 794.000 en in 1995 naar 770.000. De strengere keuringseisen die sinds augustus van het vorig jaar gelden en dit jaar daadwerkelijk worden gehanteerd, zijn daarvan volgens de fondsen de oorzaak. Een gevolg is ook dat de WAO-premie die de werknemers betalen, zal dalen, van 10,6 procent nu naar tussen de 8,4 en 9,1 procent volgend jaar. Tegenover deze daling van de arbeidskosten staat overigens een flinke stijging van de WW-premie, tenzij het komende kabinet besluit om net als dit jaar de WW-uitkeringen voor een deel met rijksbijdragen te betalen.

De prognoses over de ontwikkelingen in de WAO zijn met grote onzekerheid omkleed, omdat niemand precies weet wat de effecten van de strengere (her)keuringen op langere termijn zijn. De schattingen daarover lopen zeer uiteen. Wel zijn er gegevens die volgens de arbeidsongeschiktheifsfondsen duiden op een “aanzienlijk effect”. Zo verloor bij herkeuringen van jongeren tot 28 jaar 35 procent het recht op een WAO-uitkering.

Twee derde van de 72.000 extra banen die de onderhandelaars volgens CPB-berekeningen met hun voorstellen bereiken, wordt veroorzaakt door een verlaging van de overhevelingstoeslag die werkgevers aan werknemers betalen. Dat is voor de werkgevers een lastenverlichting van 6,7 miljard gulden. Om de koopkracht voor de werknemers niet te verslechteren moet dan echter gelijktijdig de inkomstenbelasting worden verlaagd.