Hoge Raad: extra deskundige nodig; Psychiater schuldig na hulp zelfdoding

DEN HAAG, 21 JUNI. De Haarlemse psychiater B.E. Chabot is schuldig bevonden aan hulp bij zelfdoding bij een vrouw die wegens psychisch lijden niet meer wilde leven. De Hoge Raad vernietigde vanmorgen een arrest van het Hof in Leeuwarden waarin Chabot werd ontslagen van rechtsvervolging.

Het hoogste rechtscollege acht de psychiater weliswaar schuldig, maar legt hem geen straf op. Volgens de Hoge Raad had Chabot een tweede psychiater moeten laten kijken naar de patiënt.

De zaak-Chabot is politiek en juridisch van groot belang omdat het hoogste rechtscollege hiermee voor het eerst een uitspraak doet over hulp bij zelfdoding van een psychiatrische patiënt.

Chabot verstrekte in 1991 aan de 50-jarige vrouw uit Ruinen op haar verzoek een dosis dodelijke medicamenten. De vrouw was lichamelijk gezond, maar leed geestelijk doordat ze in korte tijd haar beide zonen had verloren. Ook was in die periode haar huwelijk stukgelopen. De arts werd door de rechtbank in Assen en na hoger beroep door het Hof ontslagen van rechtsvervolging. De advocaat-generaal bij de Hoge Raad, mr. J. Meijers, kwam tot de conclusie dat Chabot niet strafbaar was.

Het Hof oordeelde in september vorig jaar dat Chabot een gerechtvaardigde keuze had gemaakt toen hij de vrouw de medicijnen gaf waarmee ze een einde aan haar leven maakte. Bij de vrouw bestond een langdurige en weloverwogen wens om haar leven te beëindigen. Na een mislukte zelfmoordpoging wendde ze zich tot de Nederlandse Vereniging voor Vrijwillige Euthanasie (NVVE), die haar doorverwees naar Chabot. De psychiater had zich bij de NVVE aangemeld voor de opvang van “moeilijke” suïcidale personen.

Tegen de verdachte was door de procureur-generaal zes maanden voorwaardelijke gevangenisstraf geëist met een proeftijd van een jaar. Hij verweet de psychiater “onzorgvuldig” handelen, onder meer omdat hij de vrouw niet door een andere arts had laten onderzoeken. Het Hof meende echter dat Chabot juist “de uiterste zorgvuldigheid heeft betracht”. De psychiater had van zijn handelen een zeer uitgebreid verslag gemaakt, waarvan het waarheidsgehalte volgens het Hof niet ter discussie stond. Uit het verslag bleek dat Chabot, voordat hij tot zijn beslissing kwam, zeven deskundigen had geconsulteerd. Geen van hen had de patiënt gezien, maar niemand achtte een zogenoemde contra-expertise noodzakelijk.

De Hoge Raad stelt nu in het arrest dat Chabot de patiënte wel door een tweede psychiater had moeten laten onderzoeken. Omdat dat niet is gebeurd kon door de rechtbank noch door het Hof objectief worden vastgesteld of Chabot terecht een beroep heeft gedaan op noodtoestand toen hij de vrouw de dodelijk medicijnen verstrekte. Uit het arrest van de Hoge Raad blijkt dat terminale patiënten, die door lichamelijk lijden om hulp bij zelfdoding vragen, niet door een tweede arts hoeven te worden gezien.

Volgens de wet is euthanasie of hulp bij zelfdoding strafbaar, tenzij de arts kan aantonen dat hij een te rechtvaardigen keuze heeft gemaakt door op het verzoek om hulp bij zelfdoding van de patiënt in te gaan.