Een grote man en de dochter van zijn tegenstander

PARIJS, 21 JUNI. Het tafereel was opmerkelijk voor een nieuwsprogramma. Het acht-uurjournaal van de commerciële Franse zender TF1 werd gisteravond gepresenteerd vanuit het stadhuis van Parijs. De burgemeester, Jacques Chirac, heeft een boek geschreven. Nee, hij is nog geen kandidaat voor het presidentschap, hij wil slechts bijdragen aan 'het debat voor 1995'. Veertig minuten lang, het overige nieuws kon kort zijn.

Het was al 1-0 vóór Chirac zijn zegen over het wereldgebeuren had kunnen geven. De avond was met spanning tegemoet gezien. Op het acht-uurjournaal van de publieke tv-zender France 2 zou premier Balladur te gast zijn. Niet om zijn belangstelling voor de opvolging van president Mitterrand (april '95) op te biechten, maar om de plannen van de regering voor de komende zes maanden te onthullen.

De directe confrontatie is niet doorgegaan. De minister-president liet te elfder ure weten dat het Franse volk niet op zoveel politieke verklaringen tegelijk zat te wachten. Hij zou de komende dagen nog wel uitleggen dat de regering er hard aan trekt. Zijn thema blijft: terwijl anderen boekjes schrijven, wordt het land kundig bestuurd.

Chirac had er wel van terug. Op de vraag 'Wat vindt u van de huidige regering?' antwoordde de burgemeester, in zijn rol van president van de grootste regeringspartij RPR: “U weet dat ik er voor heb gekozen geen zitting te nemen in deze regering, dus past mij terughoudendheid. Maar, gezien de omstandigheden, gaat het heel verdienstelijk. Volgend jaar is er hopelijk geen verschil van opvatting meer tussen het presidentschap en de Kamermeerderheid, dat zal een heel andere aanpak mogelijk maken.”

Bij de herdenking van De Gaulles eerste grote toespraak op Franse bodem, 14 juni '44 in Bayeux, liepen de twee erfopvolgers Balladur en Chirac ieder met een eigen krans. Het leek of zij een wedstrijd deden wie het beste gaullistisch kon kijken en spreken. Samen vlogen zij terug per helikopter, een zichtbaar prangend samenzijn in een nauw vervoermiddel.

'Une nouvelle France - réflexions 1' heet Chiracs bijdrage aan het debat. In de prachtige ambiance van de privé-vertrekken in het Hôtel de Ville vertelde hij de tv-kijker graag dat dit het eerste deel van zijn overdenkingen is, opgedragen aan 'de jeugd van na 1968'. Want die moet worden betrokken bij een “echte discussie over ideeën, en niet bij die eeuwige rivaliteiten tussen personen”.

Chirac (61) legde uit waarom hij zich het laatste jaar verre houdt van de politieke strijd van alledag, binnen en buiten de partij die hij leidt. Partijen schuiven geen kandidaten voor het presidentschap naar voren, geen sprake van. Een president is een Fransman die een afspraak maakt met alle andere Fransen. Daarom had hij willen nadenken over de toekomst van Frankrijk. Als je de regering leidt, heb je daar geen tijd voor.

Het boek en de vraaggesprekken, gisteren op TF1, vandaag in Le Figaro, waren het begin van Chiracs campagne. De tweede fase volgt in de herfst ('réflexions 2') en in januari kondigt hij dan bij verrassing zijn kandidatuur voor het Elysée aan. In de hoop dat alle Fransen dan al niet beter weten of hij woont er al.

De afwezigheid van Balladur op het tweede tv-net bood gisteravond een buitenkans aan een geheel andere politieke herintreder. In Lille kondigde burgemeester en oud-premier Mauroy aan, dat hij op zijn socialistische lijst voor de gemeenteraadsverkiezingen van volgend jaar als nummer twee Martine Aubry (42) heeft aangetrokken. Deze oud-minister van arbeid is al een klein jaar bezig buiten de kibbelende Parti Socialiste om een realistisch en daadkrachtig soort socialisme gestalte te geven.

Zij heeft de Fondation Agir contre l'Exclusion opgericht en organiseert, met steun van ondernemers zonder linkse neigingen, allerlei acties om werklozen en jongeren in achterstandswijken weer aan het denken en doen te krijgen. Aubry heeft wel regeringservaring, maar heeft nog nooit een mandaat van de kiezers veroverd. Zij is geen Kamerlid. Op haar weg naar politieke verantwoordelijkheid kwam een aankondiging zoals die van gisteren dan ook niet onverwacht.

Aubry's ster stijgt dermate snel dat zij zaterdag door Michel Rocard, in zijn laatste verzoek om steun van het 'parlement' der socialisten, naar voren werd geschoven als versterking en verjonging van het partijbestuur.

Het mocht hem niet baten. Het heeft haar niet geschaad. Volgens sommigen is zij voorbestemd voor een links minister-presidentschap. Dat kan nog lastig worden als die andere veelgenoemde naam voor links het presidentschap zou bereiken: Jacques Delors. Vader en dochter aan de leiding is ook in Frankrijk nog niet eerder vertoond.