Argentinië toneel van pensioen-strijd

Argentinië heeft zijn pensioenfondsen geprivatiseerd. Sinds een maand dingen 21 fondsen naar de gunsten van de toekomstige bejaarden. Maar die staan niet te dringen om zich aan te sluiten.

BUENOS AIRES, 21 JUNI. De Argentijnse televisie toont sinds een paar weken nog uitsluitend spotjes waarin de Bona-variant van het gelukkige gezin de levensavond vol vertrouwen tegemoet lacht. In de hoofdstad Buenos Aires bestoken kortgerokte meisjes de bewoners onophoudelijk met glimmende folders die dezelfde boodschap bevatten: geniet van uw oude dag. Na de staatsoliemaatschappij, de PTT en de spoorwegen heeft de Argentijnse overheid nu ook haar monopolie op de pensioenvoorziening opgegeven. Vorige maand zijn 21 particuliere pensioenfondsen omvangrijke wervingscampagnes begonnen onder ruim zes miljoen Argentijnen.

Die stonden echter niet in de rij om zich in te schrijven. Aan de inspanningen van de nieuwe pensioenfondsen - voluit Administradores de Fondos de Pensiones y Jubilaciones (AFJP's) - heeft het niet gelegen. Kosten nog moeite werden gespaard om de Argentijnen te doen overstappen naar een fonds. In de maand voorafgaand aan de lancering van de fondsen werd meer dan 13 miljoen dollar uitgegegeven.

De onderlinge concurrentie is hevig. Elk fonds streeft naar een zo groot mogelijk deel van de in totaal bijna 200 miljoen dollar die zij per maand aan pensioen-premie hopen te ontvangen. Op strategische plekken in het centrum van Buenos Aires hebben de fondsen hun kantoren ingericht. Daarbinnen ruikt het naar verf en vloerbedekking en trachten onvermoeibare - want op commissiebasis werkende - verkopers 's lands toekomstige bejaarden over de streep te trekken.

Welk pensioenfonds de beste keus vormt is onbekend. Op dit moment is het nog niet mogelijk te voorspellen waar het hoogste rendement behaald zal worden, terwijl degelijke en vertrouwenwekkende namen als 'Zaaitijd', 'Consolideren', 'Anticiperen' of 'Genereren' de beslissing niet eenvoudiger maken.

Begin juni had pas een fractie van de doelgroep zich bij een van de fondsen aangesloten. De tijd dringt, want voor 1 juli dient men gekozen te hebben tussen de staatsregeling en het nieuwe systeem. Op het eerste gezicht wekt deze afwachtende houding verbazing, gezien de hopeloze situatie waarin de huidige generatie gepensioneerden of jubilados verkeert.

Zij moeten elke maand rond zien te komen van een staatspensioentje van gemiddeld nog geen 150 dollar. De pensioenkassen zijn gedurende decennia door verschillende regeringen leeggehaald, wat ertoe bijdroeg dat veel werkgevers en werknemers hun pensioenbijdrage maar volledig achterwege lieten.

Toch hebben de drommen jubilados die nog steeds wekelijks in protest over Plaza de Mayo schuifelen de Argentijnen niet massaal in de armen van de pensioenfondsen gedreven. Voor een belangrijk deel is dit te wijten aan de overheid, die nauwelijks informatie heeft verschaft over de inhoud en consequenties van de ingrijpende veranderingen in het pensioenregime. Zelfs nu nog wordt koortsachtig aan de wettelijke regeling gesleuteld, omdat voortdurend nieuwe onvolledigheden omtrent de controle op de fondsen en de garanties van het systeem ontdekt werden.

Zolang er nog zoveel onduidelijkheid heerst, voelen veel Argentijnen er weinig voor de overstap naar de pensioenfondsen te wagen. Na een stortvloed van kritiek zag de minister van arbeid zich gedwongen om elke ochtend plaats te nemen achter de telefoon, om persoonlijk antwoord te geven op dringende vragen uit het volk.

De Argentijnen lijken ook een beetje moe te worden van de privatiseringsdrift van de huidige regering. De innige samenwerking tussen de staat en de private sector blijkt tot nu toe in de eerste plaats een lucratieve bezigheid voor de direct betrokkenen. De succesvolle privatiseringen van onder meer gas, electriciteit en telefoon liggen nog vers in het geheugen. Intussen blijft de telefoon slecht functioneren, valt de stroom soms dagen achtereen uit en wordt de ene tariefsverhoging na de andere doorgevoerd. Wie garandeert dat de nieuwe pensioenfondsen, samengesteld uit banken, verzekeringsmaatschappijen, bedrijven en vakbonden, wel al hun beloftes zullen nakomen?

In allerijl is inmiddels een decreet afgekondigd dat het mogelijk maakt binnen twee jaar na keuze voor een AFJP alsnog terug te keren naar de staatsregeling, in de hoop de drempel voor het nieuwe systeem zo te verlagen. Het overkoepelende orgaan van de AFJP's heeft een intensieve voorlichtingscampagne aangekondigd. Het voorstel van het ingeschakelde reclamebureau om deze campagne te illustreren met beelden van het wereldkampioenschap voetbal is inmiddels afgekeurd. Ook een Argentijn zal het verband tussen zijn zorgen om een rustige oude dag en Diego Maradona ontgaan.