'Ik hoop dat we met ons voetbal de wereld verrassen'

Het Nederlands elftal speelt vannacht de eerste WK-wedstrijd in Groep F tegen Saoedi-Arabië. Dennis Bergkamp is een van de overgebleven sterren van Oranje. Na een miserabel seizoen bij Internazionale heeft hij alle reden zich te revancheren.

WASHINGTON, 20 JUNI. Dennis Bergkamp hoeft niet lang na te denken over de vraag wat de doelstelling van het Nederlands elftal moet zijn tijdens het toernooi in de VS. Zijn American dream betreft puur de liefde voor het spelletje. “Ik hoop dat we met ons voetbal hier de wereld kunnen verbazen en verrassen. We moeten aantonen dat ons aanvallende spel effectief kan zijn als je het met verstand uitvoert. Ja, een trend zetten zoals de generatie van 1974, dat zou toch het mooiste zijn wat er is. Daaraan moet natuurlijk een goed resultaat worden gekoppeld. Want als Oranje toen de finale niet had gehaald, sprak nu niemand meer over dat elftal. Maar aan een goede spelopvatting moeten we nu toch het eerste kunnen werken.”

De afgelopen weken leefde hij langzaam weer op, de man van de onnavolgbare dribbel en de stiftbal. Het weerzien met spelers die het voetbal spelen zoals hem dat bij Ajax met de paplepel is ingegoten, was een verademing. Een jaar lang heeft hij als een Don Quichotte rondgedoold op de Italiaanse velden. Binnen de lijnen voelde de Amsterdammer zich als een kat in een vreemd pakhuis. Zijn ploeggenoten wilden hem maar niet begrijpen, waardoor het snel was gedaan met zijn kwikzilverachtige uitstraling. Hij heeft inmiddels een knop omgedraaid. “Na de UEFA-Cupfinale heb ik tegen mijn vrouw gezegd: 'Vanaf nu is het hoofdstuk Inter afgesloten. Of het nu een slecht of een goed seizoen is geweest'.”

Hij wil er dan ook nog zo min mogelijk aan herinnerd worden. De nachtmerrie van Milaan lijkt ook zover weg in de vertrouwde omgeving van Oranje. Zijn eerste jaar bij Inter, waar hij werd binnengehaald als een verlosser maar al snel als een opgejaagd dier door het leven ging, heeft zijn sporen nagelaten. Dennis Bergkamp lijkt nog introverter geworden dan hij al was. Zijn achterdocht voor de media heeft grotere vormen aangenomen. Geen wonder, want in de Italiaanse kranten werd hij in een jaar meer beschimpt dan in alle seizoenen bij Ajax door de paparazzi die hun pennen in azijn doopten als ze weer eens niet konden doordringen tot zijn privé-leven. Maar ook kreeg hij bijtende kritiek te verduren van zijn trainer en medespelers. Zo verweet Ruben Sosa, die inmiddels is verkocht aan Real Madrid, hem aan de vooravond van de UEFA-Cupfinale eigenzinnig gedrag en egoïsme.

“Er zijn spelers bij Inter die in ons trainingscentrum altijd even een babbeltje maken met journalisten en ook met ze gaan eten. Misschien voelen zij zich daar lekker bij. Van mij hoeft dat niet zo. Ik kan het die miljoenen Italianen toch niet allemaal naar de zin maken. In Italië draait alles om het maken van een doelpunt. Als je die bal er toevallig inschiet, ben je een god. Ik lach er maar een beetje om. Ik ben veel wijzer geworden afgelopen seizoen. Ik heb vooral geleerd altijd mezelf te blijven.”

Dennis Bergkamp kreeg daardoor steeds meer een stempel opgedrukt, als zou hij zich niet gedragen als een Interisti. Rob Jansen, zijn zaakwaarnemer, kan zijn houding wel verklaren. “De media zijn rücksichtslos te werk gegaan tegen Dennis. Ze gingen altijd uit van een negatieve instelling. Dat heeft hem in het begin mateloos geïrriteerd en pijn gedaan. Daardoor heeft Dennis een schild om zich heen gecreëerd, is hij zichzelf steeds meer gaan afschermen. Men verwacht kennelijk iets anders van een vedette op dit niveau. Maar voor mij is hij qua karakter hetzelfde gebleven.”

Bergkamp vindt het nu te “vermoeiend” om in te gaan op de mislukte sportieve aspecten van het afgelopen seizoen. Ook daar kan Rob Jansen iets meer helderheid over verschaffen. “Het gewenningsproces is natuurlijk bemoeilijkt door de slechte resultaten. Maar volgend jaar zal misschien blijken dat hij en ook Wim Jonk juist gaan profiteren van dat diepe dal, waarin ze terecht zijn gekomen. President Pellegrini gaf onlangs tegenover mij toe dat het bestuur een aantal fouten heeft gemaakt. Er is te lang doorgewerkt met trainer Bagnoli. Er waren drie stromingen binnen het elftal. De oude garde, de jonge spelers en de buitenlanders. Die heeft Bagnoli niet goed op elkaar kunnen afstemmen. Er werd zelden volgens dezelfde spelstijl gespeeld. De nieuwe trainer Bianchi schijnt een mannetjesputter te zijn. In de loop van het seizoen is het Inter-bestuur gaan nadenken. Met als resultaat dat Ruben Sosa nu is verkocht. Zelfs een blinde kon zien dat hij en Dennis niet bij elkaar pasten. Ruben Sosa is een typische counterspits.”

Tijdens de onderhandelingen voor de grootste transfer die Inter ooit afsloot, hebben Bergkamp en Jansen erop gehamerd dat het elftal een aanvallende speelstijl zou aannemen. Daar is niets van terechtgekomen. Als Jansen zegt dat een aantal spelers niet bereid was tot kleine aanpassingen, doelt hij vooral op de groep Bergomi-Ferri, die bij Inter sinds jaar en dag de toon zet en in de kleedkamer de lakens uitdeelt. “Zo zie je maar, je kunt bij zo'n transfer voorbereiden wat je wil. Eisen stellen zelfs. Als het circus gaat lopen, blijken de clowns echter te struikelen en de paarden niet aanwezig. Toch durf ik te stellen dat Dennis en Willem geen minuut spijt hebben gehad van hun overstap naar Inter. De club en het leefklimaat bevallen hun prima. Het gaat puur om wat zich op het veld afspeelt.”

De vertegenwoordiger van de vakbond VVCS, die momenteel in Mexico de ex-PSV'er Kalusha probeert onder te brengen bij de nieuwe club van Leo Beenhakker (Club de America), is ervan overtuigd dat er op het WK een andere Dennis Bergkamp te zien zal zijn. “Hij is erop gebrand om te kunnen zeggen: mijne heren, u heeft zich vergist. Dennis heeft een erg sterk karakter. Hij kan een probleem in de kast leggen, de deur sluiten en werken aan een ander verhaal.”

De persoon in kwestie zelf probeert vol te houden dat hij niet eens zoveel hoeft recht te zetten. “Wim Jonk en ik hebben een gigantisch aandeel gehad in het winnen van de UEFA Cup. Vanaf de eerste wedstrijd speelden we in dit toernooi goed. Deze UEFA Cup heeft mij nog meer voldoening gegegeven dan de eerste die ik met Ajax veroverde (in 1992, red.). Toen was ik er in de beslissende tweede wedstrijd immers wegens griep niet bij. Maar in Italië weegt een goed resultaat in de Serie A nu eenmaal zwaarder. Terwijl dat in Nederland juist andersom is.”

Twee jaar geleden, op het EK in Zweden, gaf Dennis Bergkamp in feite zijn visitekaartje af op een groot internationaal podium. Aanvankelijk werd hij in het Nederlands elftal te weinig aangespeeld, zelfs genegeerd. Niet door met zijn vuist op tafel te slaan - want dat ligt niet in zijn karakter - maar dankzij prestaties op het veld groeide hij uit tot een onmisbare schakel. “Ach, ik had toen een conditionele achterstand door die ziekte. De Nederlandse mentaliteit is dan zo, dat je het weer helemaal opnieuw moet afdwingen. Op je reputatie krijg je geen krediet.”

Wim Jonk zal op het WK als aan een navelstreng met de schaduwspits verbonden zijn. De Volendammer is niet meer weg te denken uit het Nederlands elftal. “Wat Wim en ik met elkaar hebben, is niet gegroeid. Dat was er gewoon vanaf het moment dat we samen in één elftal stonden. Wij vullen elkaar naadloos aan.” Met de diepste spits Ronald de Boer voetbalde hij al acht jaar geleden in de Ajax-jeugd. Maar Bergkamp ontkent dat hij altijd de voorkeur zou hebben gegeven aan de ene helft van de tweeling boven de inmiddels vertrokken Ruud Gullit. “Dat kan ik niet gezegd hebben, want ik heb met Ruud nog nooit zo gespeeld als we van plan waren. Er wordt zoveel geschreven. Ik zou ook al zeven, acht keer dit seizoen zijn verkocht aan een andere club. Elk gerucht daaromtrent is momenteel uit de lucht gegegrepen. Want ik heb hier met niemand contact. Ik laat die leugens maar over me heenkomen. Je kunt natuurlijk wel van je afbijten zoals sommigen doen, maar het is toch nooit goed.”