Frankrijk steekt zich in Rwanda in een wespennest; RPF ziet Parijs als bondgenoot van de Hutu's

NAIROBI, 20 JUNI. “Als de Fransen hier komen zullen we hen aanvallen.” De waarschuwing van een woordvoerder van de Tutsi-rebellen van het Rwandese Patriottische Front (RPF) vanochtend in Kigali, de hoofdstad van de Middenafrikaanse staat, had niet duidelijker kunnen zijn: Parijs steekt zich in een wespennest in Rwanda. De militaire leider van het RPF, Paul Kagame, die bekend staat als een havik, had eerder al tegen Radio France Internationale gezegd: “We zijn van plan de Franse interventie met alle middelen die ons ter beschikking staan, tegen te gaan.” Het RPF beschouwt Frankrijk als een bondgenoot van de Rwandese interim-regering en de Hutu-milities, die het verantwoordelijk acht voor de moordpartijen onder Tutsi's, en wijst daarom een Franse interventie - ook wanneer deze onder de vlag van de Verenigde Naties zou plaatshebben - af. Kagame zei de Franse ambassadeur Jean-Michel Marlaud, die in Rwanda overleg moet voeren met het RPF, niet te willen ontvangen.

Het RPF staat niet alleen in deze opstelling. Tanzania - een belangrijke macht in de Oostafrikaanse regio - keerde zich zaterdag eveneens tegen een Franse interventie. De Tanzaniaanse premier John Malecela noemde het Franse plan “verrassend”. Hij betoogde dat een interventie in Rwanda alleen mag plaatshebben als beide partijen in het conflict hiermee instemmen. De secretaris-generaal van de Verenigde Naties, Boutros Boutros-Ghali, zei vorige week dat vijf Afrikaanse staten zich bereid verklaard hebben om militairen ter beschikking te stellen voor een VN-interventiemacht. Deze vijf landen, waaronder Tanzania, gaan naar Rwanda met medewerking van zowel het RPF als de Rwandese regering, aldus de Tanzaniaanse premier.

Het RPF betoogt dat het te laat is voor een interventie. “Waarom wil de buitenwereld nu ingrijpen”, aldus een RPF-soldaat in het weekeinde. “Alleen het RPF kan nog de moordpartijen stoppen. Een totale overwinning van ons is de enige oplossing.”

Inmiddels gaat het RPF door met zijn offensief. Romeo Dallaire, hoofd van de 450 VN-militairen in Kigali, sprak zaterdag zijn verbazing uit over de snelheid waarmee de RPF-soldaten oprukken. De Tutsi-rebellen trekken verder zuidwaarts richting Butare en rukken op naar het westen richting Kibye. Het Front controleert inmiddels ruim tweederde van het land. In Kigali, waar het regeringsleger en de Hutu-milities hardnekkig standhouden in het stadscentrum, beschiet het de stellingen van het regeringsleger steeds meer met zwaar geschut. Vannacht en vanochtend werd er hevig gevochten in de Rwandese hoofdstad.

Het RPF is begonnen burgers, meestal van Tutsi-afkomst, te redden die vastzitten achter de frontlijn in gebied dat door het regeringsleger wordt beheerst. Vrijdag voerden vierhonderd RPF-soldaten een gewaagde aanval uit in het stadscentrum. Ze bevrijdden een onbekend aantal vluchtelingen uit de Kerk van de Heilige Familie, waar eerder in de week Hutu-milities zestig Tutsi-jongens hadden vermoord. Na deze RPF-aanval wilden Hutu-milities wraak nemen op de achtergebleven vluchtelingen. Daar staken soldaten van het Rwandese regeringsleger volgens onbevestigde berichten een stokje voor: zij namen de Tutsi's in bescherming. Dit is voor zover bekend de eerste keer dat militairen van het regeringsleger de confrontatie zijn aangegaan met de milities. Een VN-waarnemer zag gisteren hoe bij de kerk ongeveer vijftig lichamen op een vrachtauto werden geladen. Hoe de slachtoffers de dood hadden gevonden, is onbekend.

Frankrijk wil vermoedelijk vanuit Goma in Oost-Zaïre Rwanda binnentrekken. De luchthaven bij Kigali is in handen van het RPF en een invasie vanuit Oeganda - een trouwe bondgenoot van het RPF - lijkt eveneens uitgesloten. Verder zou Frankrijk zich vanuit Burundi toegang kunnen verschaffen tot Rwanda. Een invasie vanuit Zaïre brengt de Franse interventiemacht direct in gebied dat door het regeringsleger wordt beheerst. De Fransen zouden zich dan eerst kunnen concentreren op het uitschakelen van de Hutu-milities, waarbij ze mogelijk steun zullen krijgen van soldaten in het Rwandese regeringsleger.