'Jan, are you ready for the final', vroeg Havelange

Mario van der Ende leidt vanavond de wedstrijd tussen Italië en Ierland. Hij is de negende Nederlandse arbiter bij een WK-eindronde. Aan het woord een aantal van zijn voorgangers.

ROTTERDAM, 18 JUNI. Nog nooit floot een Nederlander een WK-finale. Leo Horn vindt dat hij die wedstrijd in 1962 in Chili wel had moeten leiden. “Een Rus kreeg 'm. De FIFA had verkiezingen uitgeschreven en daarbij was de stem van Rusland belangrijk, begrijpt u.” Latyschev leidde in Santiago de eindstrijd tussen Brazilië en Tsjechoslowakije en Horn was één van zijn grensrechters. “Hij kreeg na afloop veel kritiek”, aldus de veteraan. “De Tsjechen scholden hem helemaal stijf. Ik had een keer voor een Braziliaanse handsbal gevlagd, maar hij deed niets!”

Horn, inmiddels 78 jaar, floot in Chili liefst drie wedstrijden en stond twee maal met de vlag langs de lijn. Bij het slotbanket fluisterde de toenmalige voorzitter van de FIFA, Sir Stanley Rous, hem in zijn oor dat hij nog jong genoeg was om bij het toernooi van vier jaar later in Engeland de finale te kunnen leiden. Maar voor dat WK werd Horn niet meer uitgenodigd. Hij denkt de reden te weten. Horn schreef na terugkeer uit Chili Rous een brief om te klagen over het feit dat hij tijdens het WK steeds de kamer had moeten delen met een collega. Horn wenste meer privacy. “Die brutaliteit pikte meneer niet”, zegt hij over Rous. Niemand begreep waarom Horn niet was uitgenodigd. “De grootste deceptie uit mijn carrière.”

Lau van Ravens behoorde in '70 in Mexico tot de uitverkoren arbiters. Vermaarde collega's als Glöckner en Tschenscher wisten zeker dat hij de finale zou krijgen. Maar hij kreeg slechts een duel in de kwartfinale. “Men zegt dat er een politiek spelletje is gespeeld. Ik zal het nooit weten”, aldus Van Ravens. Hij was bij zijn eerste wedstrijd, Marokko - West-Duitsland, betrokken bij een incident. Van Ravens liet de tweede helft beginnen zonder dat de Marokkaanse keeper in het doel stond. Na ongeveer een minuut zag de arbiter hem vanaf de kant naar zijn doel sprinten. “Zoiets gebeurt je maar één keer in je leven. Niemand had wat gezegd. Ik was kwaad op de Marokkanen. Ze stonden met 1-0 voor en verdomden het na rust uit de kleedkamer te komen. Ik moest twee keer fluiten in de gang. Toen ik op het veld zeven, acht Marokkanen zag staan, ben ik begonnen. Ja, alleen bleek de keeper er helaas nog niet te zijn.”

“Weet u”, onthult Van Ravens 24 jaar later, “dat ik samen met de Duitse ploeg naar Mexico ben gevlogen? Er vertrok een charter uit Frankfurt en daar ben ik ingestapt. Als de FIFA dat had geweten, zou ik nooit die wedstrijd van Duitsland hebben gekregen.”

Ook Charles Corver floot in '82 in Spanje een wedstrijd waarover nog vele jaren werd nagepraat, Frankrijk - West-Duitsland in de halve finale. Het werd een zinderend duel dat na een 3-1 voorsprong van de Fransen in 3-3 eindigde en uiteindelijk door de Duitsers na strafschoppen werd gewonnen. Corver was na afloop bij velen de gebeten hond, omdat hij de Duitse doelman Schumacher niet uit het veld had gestuurd toen deze Battiston torpedeerde. De uitgetelde Franse invaller moest per brancard van het veld worden gedragen.

Corver: “Een verkeerde beslissing? Aan mijn hoela. Ja, als ik nu - na het een stuk of twintig keer teruggezien te hebben - moest beslissen, zou ik ook een rode kaart hebben gegeven. Ter plekke had ik het niet in de gaten. Ik ben nog bij mijn grensrechter gaan vragen, maar die had ook geen opzet gezien.” Corver stelt dat zijn beoordelingsfout hem door de UEFA en FIFA niet is aangerekend, “want ik kreeg daarna nog de ene na de andere wedstrijd toegewezen”.

Corver, als enige Nederlander op twee WK's actief, weet dat hij in de smaak viel bij de toenmalige voorzitter van de UEFA, dr. Franchi. Corver beweert ook dat hij in 1982 de finale had mogen leiden als niet twee Europese landen elkaar hadden getroffen. “Nu konden ze mooi voor het eerst een Zuidamerikaan laten fluiten.”

Jan Keizer stond halverwege het WK van '86 in Mexico in de lift met Joao Havelange. Bij die gelegenheid vroeg de FIFA-voorzitter: “Jan, are you ready for the final?” Maar een dag later werd Brazilië uitgeschakeld en kwamen er voor Keizer ongunstige landen in de halve finale. “Argentinië had ik al gefloten en als Nederlander kon ik België niet fluiten. Die twee landen worden bij de FIFA als één gezien.” Keizer is wel blij dat hij twee wedstrijden heeft gefloten. “Dan was je spekkoper. Sommige collega's mochten alleen vlaggen.”

Net zoals Van der Ende hadden de genoemde arbiters zich goed op hun WK voorbereid. Ook zij kregen met de hitte en soms ook met de hoogte te maken. “De eisen waren toen net zo hoog”, aldus Corver. Van Ravens slikte bruistabletten en at zakken zoute drop. Keizer voelde zich “fit als een hoentje”. Horn had in '62 al kritiek op de lichamelijke toestand van zijn Engelse collega Aston, die de schoppartij tussen Chili en Italië volledig uit de hand liet lopen. 'Dertig sigaretten per dag zijn niet bevordelijk voor de conditie', schreef hij later in zijn boekje Leo Horn fluit.

De oud-coryfeeën vinden Van der Ende een uitstekende arbiter. Toen de Hagenaar nog bij de amateurs floot, noemde rapporteur Van Ravens hem in een verslag 'een toekomstige kanjer'. Horn stelt dat Van der Ende een geboren scheidsrechter is voor wie de spelers respect hebben. “Dat is het belangrijkste. Want op een fluitje blazen kan iedere boerenlul.” Toch zal ook Van der Ende volgens Horn de WK-finale niet krijgen. “Hij heeft geen kans zo lang de Italiaanse invloed in de scheidsrechterswereld groot is.”

En als Italië de finale haalt? “Dan mag een Zweed die wedstrijd fluiten. Een landgenoot van de UEFA-voorzitter, begrijpt u.”

Kader: Nederlandse WK-arbiters

1934 Van Moorsel 1 wedstrijd

1950 Van der Meer 2 wedstrijden

1958 Bronkhorst 1 wedstrijd

1962 Horn 3 wedstrijden

1970 Van Ravens 2 wedstrijden

1974 Van Gemert 1 wedstrijd

1978 Corver 1 wedstrijd

1982 Corver 2 wedstrijden

1986 Keizer 2 wedstrijden

1994 Van der Ende