Hollands Dagboek

Hans Jannink is hoofdconducteur en actief in de Federatieve Spoorwegvakbond (FSV). Hij is getrouwd, heeft twee zoons, een dochter en een kleindochter. In zijn vrije tijd volgt Jannink cursussen bij de Open Universiteit. Hij heeft een hond en twee katers en zegt 'een klein beetje piano en dwarsfluit' te spelen. Jannink is secretaris van de FSV-afdeling Rotterdam. Sinds kort is hij ook lid van de Ondernemingsraad van het Netwerk Randstad.

Woensdag 8 juni

Half vier loopt de wekker af en is voor mij een actiedag begonnen. Om kwart over vier arriveer ik op het stationsplein van het Rotterdamse Centraal Station. Het plein ligt er op dit uur verlaten bij. Alleen enkele junks van Perron Nul hangen her en der rond op het plein. Ik ga rechtstreeks naar de 'Pijpenla'. Deze naam dankt deze ruimte aan de lange smalle vorm - in feite ligt het onder het eerste perron met uitzicht op Perron Nul. Vroeger werkte de groepchefs treinpersoneel in deze ruimte. Nu heten deze functionarissen anders. Bij de vorige reorganisatie, nog geen vier jaar geleden, heeft NS de groepchef omgedoopt tot procesmanager. De 'Pijpenla' was niet meer in overeenstemming met de status van de ex-groepchef en nu wordt deze ruimte bevolkt door leden van de onderdeelcommissies van de Ondernemingsraad. Bij acties als deze doet de 'Pijpenla' ook dienst als plaatselijk actie centrum (PAC) van de bonden.

Er is nog niemand aanwezig in de Pijpenla. Mijn eerste taak bestaat uit het installeren van het fax-apparaat, dat ik van huis meegenomen heb. Als secretaris van de afdeling heb ik die van de bond in bruikleen gekregen. Na installatie van de fax bel ik naar het hoofdkantoor van de Federatieve Spoorweg Vakbond (FSV) om het nummer door te geven.

Om kwart voor vijf belt een kaderlid van het FNV met de boodschap dat de directrice van het Netwerk Randstad, Hill Abrahamse, de leidinggevende kaderleden van de drie bonden wil spreken. Hill, ze wil bij voorkeur met haar voornaam worden aangesproken, ontvangt ons in een zakelijk vriendelijke sfeer. We krijgen koffie aangeboden. Heel anders dan een paar jaar geleden met wilde acties, toen was ze furieus. Wellicht hebben we een gezamenlijk belang? De 'hogere legerleiding' is immers geheel onverwacht en tegen recente afspraken in, met veel hogere aantallen overcompleet rijdend personeel gekomen. We vragen ons af of de dienstregeling met zoveel minder personeel nog wel uitvoerbaar zal zijn. Of zullen er met de komende winterdienst al lijnen geschrapt worden? Bovendien is er door het natuurlijk verloop helemaal geen reden om zulke hoge aantallen overcompleet te verklaren.

Ook wil NS binnenkort starten met maatregelen om de agressie, gericht tegen het treinpersoneel, terug te dringen. Daarvoor is zonder meer extra personeel nodig. Verder wil NS de conducteur herinstructie gaan geven; dat zal ook extra personeel vergen. En om de zaken nog onduidelijker te maken, gaat NS van een ziekteverzuimcijfer uit dat beduidend lager ligt dan het werkelijke percentage. Dit alles zal alleen te realiseren zijn ten koste van de vrijetijdsaanspraken en dus ten koste van het personeel gaan. Nog niet zo lang geleden heeft soortgelijk beleid ook geleid tot wilde acties.

Hammer, sinds kort directeur van de business-unit 'NS-Reizigers', geeft als enige reden op dat het personeel duidelijkheid wil. Voor mij is dat een drogreden. De enige reden om met deze maatregel te komen is een financiële.

Met Hill spreken we af dat we intimidatie van beide zijden zullen zien te voorkomen. Hill gaat mee terug om een kijkje te nemen bij de stakers. Ze gaat, zonder in discussie te gaan, tussen het personeel zitten. Het personeel reageert niet op haar aanwezigheid. Na korte tijd gaat Hill weer weg.

Uit de berichtgeving blijkt dat het overgrote deel van het personeel gehoor heeft gegeven aan de oproep van de actie-comités om het werk te onderbreken voor werkoverleg. Om zes uur komt er bericht uit Dordrecht, dat het personeel geïntimideerd wordt door het management door de stakers van werkweigering te beschuldigen. Een telefoontje naar Hill is voldoende om deze manager weer op het goede spoor te krijgen en daarmee is dit probleem weer opgelost.

Donderdag

Vandaag is mijn vrouw jarig en heb ik een snipperdag genomen. Mijn vrouw wilde een barbecue houden. Maar daar is het geen weer voor. Het barbecuefeestje zal op een later tijdstip worden gehouden. In plaats van een feestje wordt het onze bouvier knippen. Dat moet ongeveer twee keer per jaar gebeuren. Basco, zo heet hij, ziet er na een vier uur werk weer uit als een goudhaantje. Ik doe het zelf, want een trimbeurt kost al gauw honderd piek of meer. Dat verdien ik liever zelf.

Voor de rest doen we de noodzakelijke dagelijkse beslommeringen. 's Morgens heb ik voor ons tweetjes een paar gebakjes gehaald en 's avonds halen we maar iets bij de Chinees. Tenslotte ga je op je verjaardag niet een tijd in de keuken staan.

Vrijdag

Dit zal een dag in het kader van de Ondernemingsraad worden. Als tweede secretaris vervang ik de eerste secretaris die met vakantie is. De OR bestaat sinds 11 mei. Er ligt een gigantische partij werk. Zo moeten er nieuwe reglementen worden geschreven en moeten instellingsbesluiten voor de commissies opgesteld worden. Een archief moet worden ingericht en zo meer.

Diverse raadsleden lopen in en uit en houden je van je werk. Ik schrijf ook nog even de agenda voor de overlegvergadering van dinsdag. In de wetenschap dat die vergadering vermoedelijk niet door zal gaan vanwege de komende acties. Om vijf uur zet ik er een punt achter en ga ik naar huis. Ik zie volgende week wel verder hoe ik het een en ander kan afstemmen met de secretaris die dan van vakantie terug zal zijn.

Zaterdag

Mijn vrouw moet vroeg op. Ze werkt via een uitzendbureau als bestelster bij PTT-Post. Zij moet vandaag werken. Tegen een uur of één is mijn vrouw weer thuis. We gaan in Utrecht een paar boodschappen doen. Tegen een uur of zes zijn we weer thuis. Ik ga nog wat in mijn werkkamer doen.

Zondag

Het onkruid in de tuin groeit als kool. Omdat ik vanwege de komende acties volgende week weinig tijd zal hebben, besluit ik de schoffel maar even ter hand te nemen. We hebben nogal veel last van klimop. Dat moet je echt met wortel en al uitroeien, anders blijft het terugkomen. Na deze tuin-exercitie ga ik met de tekstverwerker aan de slag. Het is redelijk weer en dus besluit ik lekker in de tuin te gaan zitten werken. Het zoontje van de buren (ruim twee jaar oud) wil mij van alles laten zien; Mark vraagt voortdurend mijn aandacht. Wanneer de zon weg is en ik het buiten fris vind worden, schakel ik mijn notebook uit. Ik ben niet erg opgeschoten.

Mijn jongste zoon komt even langs om zijn post te halen. Mijn beide zoons hebben samen een taxibedrijfje. Ik maak van de gelegenheid gebruik om een taxi bij hem te bestellen voor de komende nacht. Deze middag is besloten dat het actiecentrum om drie uur vannacht zal worden opgestart.

Maandag

Vandaag loopt de wekker om 02.30 af. De taxi is voor drie uur besteld, want zelfs de personeelswagens van de RET rijden niet zo vroeg. Om kwart over drie wordt ik bij het centraal station afgeleverd. Het actiecentrum is al geheel bemand. Actiepetjes, buttons liggen klaar. Ook nu heb ik mijn fax meegenomen. De fax zal een belangrijk instrument blijken te zijn in de communicatie. Ik ga met inschrijfformulieren op weg naar de koffiekamer. Daar zullen de stakers worden ingeschreven. Door de wilde actie van afgelopen woensdag ben ik vol vertrouwen, dat er ook vandaag geen treinen zullen rijden. De vraag is of ook andere beroepsgroepen dan het rijdend personeel mee zullen doen.

De actiebereidheid is echter erg groot. Van de nachtdienst meldt praktisch iedereen zich als staker. Kortom, de actie wordt moeiteloos opgestart. De vraag is of de Verkeersleiding mee zal doen. Traditioneel is de Verkeersleiding niet bepaald een stakingsbolwerk. We krijgen bericht dat de Verkeersleiding van Amsterdam plat ligt. Boven verwachting gaat ook het merendeel van de Rotterdamse Verkeersleiding in staking en breidt de staking zich bedrijfsbreed uit. De spoorwegpolitie verklaart zich solidair en zal zich zeer terughoudend opstellen. Hetgeen zoveel betekent, dat ze niet op zullen treden tegen stakers.

In Rotterdam hebben we altijd goede afspraken met het management kunnen maken. Bij dit soort acties worden de vakbondsfaciliteiten ingetrokken. Dat wil zeggen, dat stakers de toegang tot NS-gebouwen kan worden ontzegd. In Utrecht worden de stakers de personeelskantine uitgegooid. De kersverse rayonmanager moet zich nog waar maken. De bonden hebben opgeroepen om bedrijfsbreed te staken voor structurele werkgelegenheid. De grote aantallen overcompleetverklaringen bij het rijdend personeel hebben gezorgd voor olie op het vuur - ook het niet-rijdend personeel heeft in de gaten dat het nu of nooit is en meldt zich massaal als staker. Al spoedig is voor de plaatselijke 'legerleiding' duidelijk dat ook een beperkte treindienst onbegonnen werk is. De bonden komen met het management overeen dat er geen treinen zullen rijden.

NS Cargo, de goederenpoot van NS, doet niet mee aan de acties. Zo kan het gebeuren, dat er op een gegeven moment een goederentrein langs komt. Maar dat is zo ongeveer de enige trein die in het Rotterdamse zal rijden. Er zijn heel weinig werkwilligen. De sfeer onder de stakers is goed. Dat geldt ook voor de bonden onderling. Van competitie is geen sprake. We lopen allemaal met buttons en/of petjes van de collegabonden om zo het gemeenschappelijk karakter van ons optreden te benadrukken. De samenwerking tussen de bonden is in het Rotterdamse altijd al goed geweest.

Er komt bericht dat de Raad van Bestuur om half elf in spoedberaad bijeen zal komen. Dit geeft hoop dat er spoedig weer overleg zal zijn tussen bonden en NS. Ik hoop dat er spoedig een resultaat zal zijn. Staken is niet bepaald een hobby van me. Ik vraag mijzelf nog steeds af waarom Hammer tegen eerder gemaakte afspraken in, en terwijl de CAO-onderhandelingen in het slop zitten, met zijn dictaat naar de bonden is gekomen om bijna vijfhonderd mensen op termijn te ontslaan. Zit er een listige strategie achter is of het is gewoon dommigheid geweest? Voor een manager van zijn kaliber ben je geneigd om de optie dommigheid te verwerpen. Maar wat is dan de reden geweest? Is het een poging geweest er achter te komen hoe groot de actiebereidheid is? Of is het truc met een politiek motief?

In de namiddag gaat mijn hoop op een snelle oplossing in rook op. Een lullig briefje van de zetbaas van May is het enige resultaat. Dit zet kwaad bloed en zal de actie alleen maar grimmiger maken. Om een uur of vijf ga ik richting huis. Op dat moment ben ik vijftien uur in touw geweest. Thuisgekomen ga ik onder de douche en daarna gelijk mijn bed in.

Dinsdag

Vandaag hoef ik niet zo vroeg mijn bed uit. De wekker loopt om vijf uur af. Ik heb goed geslapen. Kwart over zes loop ik het actiecentrum binnen. Alles loopt gesmeerd. In de loop van de ochtend komt het bericht dat de Raad van Bestuur terugkomt op de brief van de vorige dag en dat de bonden worden uitgenodigd voor overleg.

Kwart over drie 's middags is er een eerste schorsing van de onderhandelingen. Uit de berichtgeving blijkt dat er nog zeer weinig vooruitgang is geboekt. Een journalist van het NRC wil een uitgebreid artikel schrijven over de achtergronden en vraagt toestemming in het actiecentrum het verloop van actie te mogen volgen. Om 19.00 uur kan ik weer naar huis. Het zijn lange uitputtende dagen.

Woensdag 15 juni

Wanneer ik 's morgens het actiecentrum binnenloop wordt het onderhandelingsresultaat besproken. Het resultaat is bijzonder mager. De extra ADV dagen zullen zeer waarschijnlijk niet die extra werkgelegenheid opleveren. Het aantal overcompleet verklaard personeel is wel een stuk minder, maar volgend jaar is het jachtseizoen weer open. Het probleem is alleen maar naar voren geschoven. Rotterdam was in grote meerderheid tegen het behaalde resultaat. Een wilde staking dreigt. Na een ochtend koortsachtig overleg komen de bonden met de opening om de acties voorlopig op te schorten. Het personeel gaat om half één morrend weer aan het werk. Morgen zal ik in de Vergadering van Afgevaardigden het standpunt van Rotterdam gaan verdedigen. Nee, het pad van een vakbondsbestuurder gaat niet over rozen, maar is wel spannend.