Alexander Thynn, 7de markies van Bath en toeristentrekpleister; Een excentrieke heer van stand

Op het landgoed Longleat in Zuidwest Engeland zwaait nu de zevende markies van Bath, bijgenaamd de 'hippielord', de scepter. Na zestig jaar strijd tegen zijn vader opent de schilder, schrijver en levensgenieter volgende maand op zijn terrein een filIaal van Center Parcs.

Na een kilometerslange oprit ligt in een dal een 16de eeuws Victoriaans Renaissance-paleis, dat de Britten nog als 'house' betitelen. Op een verveloze deur prijkt het porseleinen naambord 'Weymouth'. Hier zetelt His Lordship, geboren als Alexander Thynn in 1932, sinds de dood van zijn grootvader in 1946 de 11de burggraaf Weymouth en sinds het overlijden van zijn vader twee jaar geleden, de 7de markies van Bath.

In de donkere vestibule ruikt het naar werfkelders. Na wat halfduistere gangen is daar de huiskamer van de markies: een rococo-zaal. Met goud vergulde panelen op een achtergrond van gebroken wit, afgewisseld met spiegels. Op de panelen staan geen cupido-tafereeltjes maar allegorische voorstellingen die de markies zelf op 32-jarige leeftijd maakte. Ze doen in de verte denken aan het werk van Marc Chagall. De broer van de markies, Christopher, minacht het werk en noemde het eens 'een pornografische pizza'.

Op een divan ligt de ongeïnspireerde hond Toya Wilcox. Een Louis-XV-tafeltje wankelt onder de last van een hifi-installatie. Tussen het antiek staat een moderne computer. Stapels computerpapier verraden de huidige hoofdactiviteit van de markies: het schrijven van zijn memoires. Hartelijk steekt de markies zijn hand uit. Hij is blootsvoets en gekleed in een slobberbroek en een gebreide trui. Zijn gezichtsgroeven verraden een heftig 61-jarig leven, maar zijn uitstraling is nog steeds die van een blowende twintiger. Het 150-koppige personeel van Longleat moest vanwege zijn uiterlijk wennen aan de aanspreektitel His Lordship, maar wanneer hij zijn mond open doet verraadt een prachtige Engelse cadans zijn traditionele standsopleiding op Eton College.

In de jaren vijftig veranderde de keurig gekapte jongeling in Eton-jacket in de meest excentrieke lord van het Verenigd Koninkrijk. Nu is hij behalve werkgever van een toerisme-industrie ook nog bouwheer. Ruim 1500 bouwvakkers zijn deze maand bezig voor ruim 300 miljoen gulden een vakantiepark voor Center Parcs in de bossen van Longleat te bouwen. De markies incasseert een onbekend bedrag en is door de Nederlandse inmenging verzekerd van 100 jaar huuropbrengsten. Maar financiën en management zijn nog steeds niet zijn hobby.

Aversie

“Mijn vader wenste niet dat ik schilderde”, vertelt hij. “Hij zag niet hoe ik als kunstschilder voor het landgoed zou kunnen zorgen. Alles draaide bij mijn opvoeding om de vraag: hoe kunnen wij Longleat behouden voor het nageslacht.” De markies verstrekt liever geen nadere informatie over de relatie met zijn twee jaar geleden overleden vader, die diens vader ertoe bewoog als eerste Britse aristocraat na de oorlog zijn huis open te stellen voor publiek. In de jaren zestig was de vader van de markies uitvinder van het 'safaripark', met zijn beroemde olifanten en witte neushoorns nog altijd een van de grote trekpleisters van het landgoed. Maar het memorial dat de markies in de bijgebouwen voor zijn verwekker oprichtte besteedt ook ruim aandacht aan een andere liefhebberij: de verering van Hitler. Vader verzamelde onder meer veertig waterverfschilderijen van Hitler, die broederlijk naast allerlei Churchill-memorabilia worden tentoongesteld.

De markies moet zijn vader al sinds de peutertijd hebben gehaat. “Ik was een jaar of vier toen mijn vader naar mij toe kwam en vroeg of ik mijn handen naar hem wilde uitsteken. Ik moest hem vervolgens strak aankijken. Toen legde hij een brandende sigaret op mijn hand. Sindsdien heb ik hem nimmer meer vertrouwd. Vertrouwen was voor hem een spel.”

De markies bleek in eerste instantie op Eton College in Oxford en later ook in het leger een keurige representant van het blauwe bloed. Goede studieresultaten en ook nodige sportiviteit miste hij niet. In het leger werd hij kampioen weltergewicht boksen.

Na zijn studie keerde Alexander niet terug naar het ouderlijk huis, dat op tien kilometer afstand van Longleat House ligt, maar 'kraakte' hij wat leegstaande kamers van Longleat House. Hij 'decoreerde' zijn eigen afdeling, terwijl zijn vader en zijn broer Christopher de bezoekers door het andere, officiële, gedeelte van het huis leidden.

Als burggraaf Weymouth deed hij politiek van zich spreken: in 1974 richtte hij een politieke partij op, de Wessex Regionalists. Inmiddels kan de markies zijn ideeën verkondigen in de House of Lords, waarin hij als familiehoofd na de dood van zijn vader een plaats kreeg. Het conservatieve blad The Daily Telegraph maakte een half jaar geleden melding van het feit dat de markies bij zijn optreden een das had gedragen, anders had hij nog vóór zijn maiden speech verwijderd moeten worden. Niet dat het blad tevreden was met de injection of colour van de markies, die verscheen in een turquoise shirt met purperen das en als klap op de vuurpijl bruine schoenen. Een heer draagt nu eenmaal geen bruine schoenen.

Concubines

De hippielord werd vooral bekend door het openlijk koketteren met polygamie. Hij maakt er geen geheim van naast lady Bath nog andere vrouwen te beminnen. In het trappehuis van Longleat House hangen, genummerd van 1 tot en met 57, door hem zelf op wat naïeve wijze geschilderde portretten van zijn concubines, door hem wifelets genaamd. De Engelse pers noemde vorig jaar nog het getal 54. Het aantal stijgt dus nog steeds. Boven aan de trap is nog ruimte voor nieuwe wifelets.

“We zijn in de maatschappij op een moment aangekomen dat iedereen de door hem of haar gewenste levensvorm kan kiezen. Vrouwen kunnen kiezen voor een leven in een familie, maar waarom zouden ze niet voor een commune mogen kiezen? Ik zie ruimte voor een polymorfe maatschappij, waarin plaats is voor verschillende samenlevingsvormen.”

Zijn enige wettige zoon Ceawlin, een 20-jarige Londense filosofiestudent, is het niet met vaders polygame opvattingen eens. Diens moeder, de enige officiële vrouw van de markies, is Anna Gael, een Hongaarse van origine die in Parijs werkt als journalist. Zij weet de wifelets van haar man evenmin te appreciëren. De markies: “Ik ga niet discussiëren over de standpunten van mijn vrouw, maar ik kan wel zeggen dat de kinderen haar steunen in opvattingen die met mij verschillen. Ik zou aan een monogame relatie niet kunnen wennen. Dat is mij te rigide. Een voorwaarde vind ik dat wat je ook doet er openheid is.”

Die openheid heeft de Britse yellow press flink wat kopij opgeleverd, maar de markies is niet zo open dat hij vertelt hoe groot zijn harem op dit moment is. “Dat zou niet getuigen van respect en tact. Maar geloof mij, de 57 vrouwen van de schilderijen, heb ik nooit tegelijkertijd bemind.”

Even flitsen zijn ogen: het onderwerp moet worden afgesloten. Wil hij toch een beetje af van zijn imago van vrije-seks-lord? Hij wenst niet zelf in zijn twee 'kama sutra'-gastenverblijven gefotografeerd worden. Deze kamers zijn door de markies beschilderd met copulerende paren. Zijn inspiratie deed hij op in Hindoe-tempels. “Ik vind het verwonderlijk dat in de westerse cultuur seks in een pornografische daglicht staat, terwijl India seks in verband brengt met poëzie en religie.”

Toekomst

Maar de wilde jaren zijn voorbij. Als oudste zoon kreeg hij twee jaar terug te maken met het Engelse systeem van primogenituur, een eerstgeboorterecht voor zonen bij erfenissen. “Ik voel er niet voor om één van mijn kinderen te bevoordelen. Zij krijgen gelijke delen, met uitzondering van Longleat House. Daarover voer ik alleen het beheer namens de trust. Ook mijn vader was geen eigenaar. Dat systeem is goed, je kunt Longleat niet behandelen als een industrie. Dan vervalt het.”

In de Britse pers ontstond opschudding toen Alexander markies werd en hij zijn broer Christopher, die tien jaar financieel-directeur van Longleat was geweest, ontsloeg. Toch heeft de huidige markies een weinig Machiavellistische uitstraling. “Men weet kennelijk niet dat Christopher in werkelijkheid zeer rijk is. Er is ook geen discussie geweest over zijn ontslag. Hij wist dat wanneer ik markies zou worden, voor hem geen plaats zou kunnen zijn. Hij is niet loyaal. Ik heb een team nodig dat honderd procent achter mij staat. Good luck to him.”

Volgens de markies is het resultaat van Christophers beheer dat onlangs tientallen boeken uit de befaamde bibliotheek van Longleat moesten worden verkocht. De verzameling met 30.000 werken werd volgens insiders ontdaan van zijn meest waardevolle wereken, waaronder het eerste in de Engelse taal gedrukte boek. Het leverden de familie een bedrag op van 3,8 miljoen pond, ruim 10 miljoen gulden, dat ten goede kwam aan Alexanders moeder en broer.

De meest recente zet om het erfgoed te behouden is het verhuren van een een klein gedeelte van de bossen aan Center Parcs. Vanaf volgende maand kunnen voor het eerst toeristen logeren in de 'boswoningen' die zorgvuldig onder de eeuwenoude bomen zijn gebouwd. De onderhandelingen tussen Center Parcs en de markies bleken uiterst gecompliceerd.

“Mijn vader bemoeide zich op het eind van zijn leven nauwelijks meer met het beheer van het landgoed. Tegelijk nam hij mij en mijn plannen niet serieus. Ik had al in de jaren vijftig bedacht om vakantiehuizen te laten bouwen, zij het op kleinere schaal dan de 600 bungalows die Center Parcs nu bouwt. De plannen werden echter steevast door mijn vader gedwarsboomd. De onderhandelingen met Center Parcs moesten dan ook in eerste instantie geheim gehouden worden voor mijn vader. Hij was onaangenaam verrast toen hij er van hoorde.”

Die geheimzinnigheid maakte het extra moeilijk om van ruimtelijke ordening toestemming te krijgen voor de bouw van een vakantiepark in de beschermde bossen.

“Mijn vader gebruikte de public relations-afdeling van Longleat tegen mij, zodat de publieke opinie tegen mij gekant was. Pas toen mijn vader overleed kon ik de plannen doorzetten. Eerlijk gezegd had ik nog nooit gehoord van Center Parcs, maar toen zij ons benaderden heb ik hun twee oudere Britse parken bezocht.”

Toen de 6de markies overleed, speculeerden de Britten over het vermogen dat de 7de markies had geërfd: naast het kasteel en het landgoed van 9.500 acres (ongeveer 3800 vierkante kilometer; even groot als de provincie Overijssel) naar schatting nog eens 23,5 miljoen pond, ofwel 66 miljoen gulden. De Britse publieke opinie stond sceptisch tegen het verder commercialiseren van Longleat.“De pers vergeet vaak dat de bedragen schattingen waren van waardevolle bezittingen en niet van bankrekeningen. Ik wilde juist een uitverkoop voorkomen, zoals mijn vader wel gedaan had met de verkoop van de beroemde boeken. In feite, haaks op wat in de pers verscheen, was mijn vader niet zo'n goed bewaarder van zijn erfgoed. Ik ga niet in op de vraag wat de waarde van mijn erfenis precies is, maar ik weet wel dat er na belastingen zo weinig overbleef dat wij wat moesten doen om niet nog meer van de schatten van Longleat te hoeven verkopen.”

De nieuwe markies blijkt net zoals zijn vader het vermogen te hebben om zijn publiek te vermaken, zodat niet alleen een historicus het House bezoekt, maar families een paar keer per jaar in het park terugkomen. Is het niet voor het antiek, de schilderijen of het gebouw, dan wel voor de dierentuin, de autotentoonstelling of de speeltuin.

De markies heeft daar, behalve met de expositie van zijn privé-appartementen met zijn eigen collectie en de memorial, allerlei doolhoven aan toegevoegd. Sinds 1975 prentendeert het landgoed al het grootste doolhof ter wereld te bezitten. De komende jaren wil hij er nog vele bij laten maken: de labyrinten van Longleat.

Het hindert His Lordship niet dat hij de laatste twee jaar meer een directeur van een pretpark is dan een artiest. “Ik heb altijd in mijn leven het beheer van het landgoed gecombineerd met het schilderen en het schrijven van boeken. Ik was bij voorbeeld al langere tijd bezig met het ontwerp van een doolhof. Het enige verschil was dat ik tot twee jaar geleden niets kon realiseren. Ik kon niet naar buiten gaan en tegen de toeristen zeggen: Kom kijken naar mijn murals in mijn privé-appartementen. Mijn vader zorgde dat ik het grote publiek niet kon bereiken, maar nu kan het wel: nu ben ik heir van Longleat.”