VS voor nieuw overleg met Noord-Korea

PYONGYANG/SEOUL, 17 JUNI. Noord-Korea heeft vandaag van de voormalige Amerikaanse president Jimmy Carter de verzekering gekregen dat Washington bereid is strafmaatregelen tegen Pyongyang voorwaardelijk op te schorten en nieuw bilateraal overleg te voeren.

De Noordkoreaanse leider Kim Il Sung zou hebben toegezegd dat zijn land niet uit het Non-proliferatieverdrag (NPV) zal stappen. Dit heeft het Amerikaanse televisiestation CNN gemeld. CNN kreeg als enige Westerse medium toestemming het bezoek van Carter, dat op uitnodiging van Noord-Korea plaatsheeft, te verslaan. De Amerikaanse regering benadrukte vóór het bezoek nog het privé-karakter van Carters reis, maar nu de vroegere president meer bereikt dan werd verwacht, ziet het Witte Huis goede mogelijkheden de impasse rondom Noord-Korea met zijn hulp te doorbreken.

Carter sprak vandaag voor de tweede maal met de Noordkoreaanse leider Kim Il Sung. De ontmoeting had plaats aan boord van het presidentiële jacht en duurde volgens CNN drieëneenhalf uur. Carter zei tegen Kim dat hij de afgelopen dagen in nauw contact heeft gestaan met het Witte Huis over de Amerikaanse opstelling.

Tijdens hun eerste gesprek, gisteren, zegde Kim toe dat de laatste twee internationale inspecteurs die nog verblijven in de Noordkoreaanse kerncentrale bij Yongbyon, het land niet hoeven te verlaten. Begin deze week gaf Noord-Korea nog wèl te kennen dat de inspecteurs moesten vertrekken, nadat het land zijn lidmaatschap van het Internationaal Atoomenergie Agentschap (IAEA) van de Verenigde Naties had opgezegd.

Carter liet zich vandaag niet uit over de voorwaarden die de VS stellen aan Noord-Korea om onder sancties uit te komen. Maar volgens diplomatieke kringen in Zuid-Korea gaat het in eerste instantie om twee zaken: de terugkeer van Noord-Korea in het IAEA en de toezegging van de Noordkoreanen dat ze het Non-proliferatie Verdrag (NPV), dat de verdere verspreiding van kernwapens moet tegengaan, niet zullen opzeggen. In een logisch vervolg hierop zal Washington van Pyongyang eisen dat het voldoet aan alle internationale voorwaarden voor inspectie van zijn nucleaire installaties. Begin vorig jaar begon het conflict precies om dat laatste: Noord-Korea weigerde volledige inspectie door het IAEA, wat het atoomagentschap en de VS sterkte in hun vermoeden dat het communistische land plannen heeft voor de bouw van een eigen kernwapen.

Carter bood Kim vandaag nieuwe bilaterale besprekingen met de VS aan - vorig jaar voerden de twee landen twee maal vruchteloos overleg over wederzijdse diplomatieke erkenning en Amerikaanse economische hulp aan Noord-Korea. President Clinton gaf gisteren al de toezegging dat de VS de besprekingen zullen hervatten “als Noord-Korea echt en verifieerbaar bereid is om zijn nucleaire programma te bevriezen”.

Jimmy Carter zei vandaag ook dat de VS serieus willen nadenken over het Noordkoreaanse voorstel zijn grafietcentrale te vervangen door een uit het buitenland geïmporteerde zwaarwater-centrale. In de laatste installatie komt bij energieopwekking geen plutonium vrij, dat voor het maken van een kernwapen kan worden gebruikt; bij de eerste is dat wel het geval.

Kim zei in zijn reactie dat Noord-Korea alles in het werk wil stellen om de relatie met de VS te verbeteren. Kim bood ondermeer nieuwe speurtochten aan naar de overblijfselen van vermiste Amerikaanse militairen tijdens de Koreaanse oorlog (1950-53). Kim zegde volgens CNN ook toe dat zijn land niet uit het NPV zal stappen. Jimmy Carter liet zich verheugd uit over de beprekingen met Kim Il Sung. “Ik denk dat dit gebaar van goede wil een goed voorteken is voor de toekomst”, aldus Carter.

In Zuid-Korea en Japan is voorzichtig optimistisch gereageerd op de uitkomst van Carters reis. (AP, AFP, Reuter)