Tweeverdieners passen normen schoonmaak aan

ROTTERDAM, 17 JUNI. Woningen van vrouwen met een betaalde, full-time baan zijn minder schoon dan die van vrouwen zonder werk buitenshuis. Huishoud- en arbeidsdeskundigen zijn het erover eens: wanneer vrouwen minder tijd hebben voor huishoudelijke taken, is schoonmaken het eerste dat ze laten zitten. En de man, die vaak iets meer doet in het huishouden wanneer zijn vrouw betaald werk verricht, neemt die taak niet over. “Koken en voor de kinderen zorgen, vinden de meeste mannen nog wel leuk. Dat zijn de meer prestigieuze taken”, zegt A.L. Mok, hoogleraar sociologie van arbeid en technologie aan de Landbouwuniversiteit in Wageningen.

Vrouwen zonder betaald werk besteden gemiddeld 44,5 uur per week aan het huishouden. De mannen van deze vrouwen nemen per week gedurende 15,8 uur deze taak op zich. Vrouwen met een volledige baan komen slechts toe aan 18,5 uur per week. De mannen stellen daar maar ruim een uur extra huishoudelijk werk tegenover. Samen besteden deze stellen dus 25 uur per week minder aan het huishouden dan paren van wie een van de partners full-time huisvrouw is. Dat staat in het jaarlijkse rapport van het Sociaal en Cultureel Planbureau, Sociale en Culturele Verkenningen 1994, dat gisteren is verschenen.

“Veel van die werkende vrouwen hebben natuurlijk een hulp in de huishouding”, zegt M. van den Bos van de Nederlandse Vereniging van Huisvrouwen (NVVH). “Maar ze worden ook makkelijker, ze zijn minder kritisch bij het schoonmaken. En ze kopen bijvoorbeeld kleding die je niet hoeft te strijken.” Gordijnen worden niet meer vier keer per jaar gewassen. De voorjaarsschoonmaak is verdwenen. Volgens L. Hoogendijk, docent aan de Hogeschool Diedenoort voor Facilitaire Dienstverlening (tot vorig jaar nog gewoon huishoudwetenschappen), past deze ontwikkeling in de huishoudkundige 'theorie van Zuidberg': “Mensen stellen voor zichzelf eisen aan huishoudelijke verzorging. Dat is hun verzorgingsstandaard. Als ze daar niet aan kunnen voldoen, omdat ze geen tijd hebben, passen ze die standaard naar beneden aan.”

Huishoudelijke apparaten besparen in elk geval geen tijd, zegt L. Bervoets, onderzoekster aan de Universiteit van Amsterdam. Jaren geleden studeerde zij in Wageningen af op een onderzoek naar rationalisering van het huishouden. “Door die apparatuur gaan mensen hogere eisen stellen. Ze koken bijvoorbeeld uitgebreider. Die apparaten worden gewoon vaker gebruikt.” Vrouwen stellen duidelijke prioriteiten in het huishouden, aldus Bervoets. Aan koken en kinderen verzorgen blijven ze veel tijd besteden: “Daar kunnen ze eer in leggen, en hun creativiteit in kwijt.” Schoonmaken en strijken is vervelend werk. De Britse onderzoekster A. Oakley constateerde dat al in haar boek The Houswife (1974), vertelt de socioloog Mok. Maar de toenemende arbeidsparticipatie van vrouwen betekent niet dat woningen in Nederland ernstig dreigen te vervuilen, aldus Hoogendijk. “Als het echt uit de hand loopt, nemen mensen hulp. En schoonmakers die je inhuurt, werken vaak veel sneller en efficiënter. In drie uur doen zij wat vrouwen zelf vaak een hele dag kost. Die vinden dat ze ook tussendoor de krant nog even moeten lezen. Of de buurvrouw komt even langs. Later heb je toch het idee dat je de hele dag hebt lopen schoonmaken.”