Expositie over poep in Leeuwarden; Een kijkje in het achterwerk van een nijlpaard

Poep. Fries Natuurmuseum, Schoenmakersperk 2, Leeuwarden (vlak bij de Prinsentuin). T/m 23 okt. Di t/m za, 10-17u, zo 13-17u.

Heb je wel eens een wind van een nijlpaard geroken? Of een kreeftekeutel gezien? Nee? Dan moet je naar Leeuwarden gaan. Daar is in het Fries Natuurmuseum een tentoonstelling te zien over poep en alles wat daarmee te maken heeft.

Bij binnenkomst zie je een toiletjuffrouw zitten bij een tafel waarop schoonmaakmiddelen (wc-eend!) en een bord met kwartjes staan. Stop je een kwartje in de gleuf in het bordje, dan komt na een paar seconden een grijs velletje 'toilet-vragen-papier' te voorschijn, met vragen over de tentoonstelling. Gewapend met dat papier kun je meteen de wc in, want het eerste deel van de expositie is ingericht in wc-ruimtes met klapdeurtjes; een soort openbare toiletten. Je krijgt er informatie over mensenpoep, te beginnen bij, hoe kan het anders, babypoep. Je komt in een babykamertje, waar op een commode een babypop met een katoenen luier ligt. Uit de informatie (je kunt steeds met drukknopjes een paar meerkeuzevragen beantwoorden) blijkt dat er dagelijks drie miljoen wegwerpluiers weggegooid worden.

In het volgende kabinetje staan twee toiletpotten. In één daarvan zie je een drol liggen. Aan de muur zijn meer (nep)drollen van verschillende kleuren geplakt. Er wordt uitgelegd dat je aan verschillende kleuren poep kunt zien of je gezond of ziek bent. Als je gele, stopverfachtige poep hebt, kan er bijvoorbeeld iets mis zijn met je gal. Heel eng zijn de foto's van lintwormen die in je maag kunnen zitten. Nog enger zijn de foto's van de aarsmade.

Ik wist niet dat dit beest bestond. Kinderen die veel klagen over jeuk aan hun poepgaatje (anus) kunnen aarsmades hebben. Als je met vieze vingers uit de zandbak veel aan je billen krabt, kun je ze krijgen. De aarsmaden leven in je dikke darm, maar leggen eitjes rondom de anus. 's Nachts kun je de larfjes tussen de billen van een kind zien rondkruipen! Gelukkig zijn de aarsmades met een onschuldig middeltje van de apotheker dood te maken.

Na dit griezelkamertje komt er een vrolijk kabinet over poepcultuur. Zittend op een wc kun je luisteren naar een stukje van Koot en Bie over letters poepen en een verhaal van schrijver Gerard Reve over Sinterklaas die, gezeten op de schoorsteen, een drol poept. De drol daalt met duizelingwekkende vaart door de schoorsteen en valt in de schoen van een luie, maar wel mooie jongen. “Wie de schoen past, trekke hem aan,” besluit Reve zijn verhaal.

Er hangen in dit kabinet beschilderde tegeltjes uit de zestiende en zeventiende eeuw waarop mensen zitten te poepen. In die tijd waren ze minder preuts over deze kant van de het menselijk bestaan dan nu.

Na de mensenpoepkabinetjes kom je in een grote ruimte die over dierenpoep gaat. Dat zie je meteen, want aan één wand hangen levensgrote dierekonten - sommige van echte, opgezette dieren. Zo zijn er het achterwerk van een slang, een vleermuis, een kat, een nijlpaard en een zebra te zien. Kom je dichterbij, dan zie je dat van de poepgaatjes kijkgaatjes zijn gemaakt. Kijk je daarin, dan zie je de koppen van de dieren en wat ze eten. Vooral om een dik nijlpaard zo diep in zijn achterste te kijken, kost wel wat moed. En als je dan je oog vlak onder zijn staart hebt gebracht, hoor je het geluid van een knallende wind, en blaast er onverwacht een lauwe stroom lucht in je gezicht!

Echte keutels in alle soorten en maten liggen onder kniehoge glazen piramides. Met een microscoop kun je kreeftekeuteltjes bekijken - kleine langwerpige kiezelsteentjes lijken het wel. In een echte mammoetkeutel kun je nog resten van planten zien die de reuzenolifant duizenden jaren geleden opat. Zulke uitwerpselen worden vaak voor onderzoek gebruikt, omdat ze informatie geven over wat voor planten er vroeger op aarde groeiden.

Eigenlijk vond ik maar één ding jammer: dat de tentoonstelling niet groter is. Ik zou nog veel meer willen weten over poep. Hoe wordt al onze poep bijvoorbeeld opgeruimd? Wordt alles gezuiverd of komt er ook een deel in zee terecht? En zo ja, wat vinden de vissen daar dan van? Eten die poep? Hoe zit het met de draadjes poep die goudvissen altijd achter zich aan slepen? Wat gebeurt daar mee? Lossen die op? En is het waar dat ze vroeger, in de tijd dat er geen wc's bestonden, in een hoekje van de kamer achter een gordijn poepten? Maar dat betekent niet dat ik deze tentoonstelling niet goed vind. Integendeel. Ze zou eigenlijk door het hele land moeten reizen. Maar geen enkel ander museum wilde haar hebben! Bang voor het onderwerp, zeker, de sch... - Nee, dat woord zal ik niet gebruiken, want dat past niet bij de expositie in Leeuwarden. Daar doen ze niet flauw over poep. Het interessante aan poep wordt in Leeuwarden zindelijk, zakelijk en zinnig behandeld.