Starre houding PvdA irriteert VVD en D66

DEN HAAG, 14 JUNI. Bij D66 en VVD groeit de irritatie over het gebrek aan bereidheid bij de PvdA ingrijpende bezuinigingen op de rijksbegroting en in de sociale zekerheid door te voeren. Dat zeggen leden van de betrokken fracties.

De onderhandelingen over de vorming van een 'paars' kabinet van PvdA, VVD en D66 lopen daardoor verdere vertraging op. Gisteravond toonde VVD-leider Bolkestein zich met name geïrriteerd over tegenvallers die het kabinet-Lubbers/ Kok volgens hem achterlaat. “Dat is een erfenis die er niet om liegt en waar we een beetje kokhalzend tegenaan kijken”, aldus Bolkestein gisteravond na afloop van de onderhandelingen. Hij voegde er later aan toe dat deze opmerking “niet politiek bedoeld” was.

PvdA-leider Kok wil niet meer ombuigen dan 14 miljard gulden. Hij sprak van zeven miljard voor lastenverlichting en zeven miljard voor nieuw beleid, verlaging van het overheidstekort en het wegwerken van tegenvallers.

Volgens D66 en VVD is ten minste 20 miljard nodig, te meer daar deze partijen uitgaan van ruim 9 miljard gulden aan “tegenvallers”. Daarvan vloeit 5,2 miljard gulden voort uit de zogeheten kaderbrief van het ministerie van financiën, waarin de eerste contouren voor de rijksbegroting voor 1995 worden uitgezet, 2 miljard gulden uit de sociale zekerheid (meer uitkeringen) en 2 miljard gulden uit de sfeer van de volksgezondheid.

Het Centraal Planbureau heeft een lijst met overeengekomen bezuinigingen voor een bedrag van ruim 13 miljard gulden doorgerekend. Het betreft 6,9 miljard gulden aan bezuinigingen op de rijksbegroting en afhankelijk van de invulling 5,8 a 6,1 miljard gulden aan bezuinigingen op de sociale zekerheid. Het gaat hoofdzakelijk om bezuinigingen die in alle drie de verkiezingsprogramma's van PvdA, VVD en D66 voorkomen en waar van meet af aan dus geen verschil van mening over bestond.

Pag.7: VVD eist ruimte voor vernieuwing

Zo zal het budget van het Centraal Bureau Arbeidsvoorziening met 300 miljoen gulden worden gekort en wordt 500 miljoen gulden bespaard op externe advisering. Ook op de studiefianciering en de arbeidsvoorwaarden van ambtenaren wordt bezuinigd. Het afschaffen van nieuwbouwsubsidies levert afhankelijk van de gekozen variant 200 tot 300 miljoen gulden op. In de sociale zekerheid zal de Ziektewet worden geprivatiseerd.

De informateurs hebben aan de sociaal-economische fractiespecialisten (het zogeheten A-team) gevraagd enkele voorgenomen maatregelen nader te specificeren. Het gaat daarbij met name om de vorm waarin de voorgenomen lastenverlichting wordt gegoten. Oorspronkelijk was het de bedoeling om werkgevers tot aan het minimumloon geen sociale premies te laten betalen. Deze maatregel kost 4,1 miljard gulden. Uiteindelijk heeft het A-team echter een andere variant gekozen, die slechts 1,8 miljard gulden kost.

Volgens deze variant betalen werkgevers wel premies over het loon van hun werknemers maar mogen ze 150 procent van het minimumloon in mindering brengen op hun winst. Daardoor betalen ze minder belasting. Het levert echter minder nieuwe banen op, zo blijkt uit de berekeningen van het CPB. Veel bedrijven en instellingen zoals ziekenhuizen maken geen winst en worden door deze lastenverlichting dus ook niet geprikkeld om meer mensen aan een baan te helpen.

Het voorgenomen pakket bezuinigingen levert in de ogen van D66 en VVD niet alleen te weinig banen op, maar ook een te hoog financieringstekort en een te hoge collectieve lastendruk. Bovendien wordt volgens deze partijen te weinig ruimte gecreëerd voor nieuw beleid. Het A-team zal nu worden gevraagd het pakket lastenverlichting anders in te richten, zodat het aantal banen toeneemt.

Bolkestein onderstreepte gisteravond dat hij een regeerakkoord wil dat duidelijk ruimte biedt voor vernieuwing. “Ik ga niet in een kabinet zitten dat zich bezighoudt met pappen en nathouden, dan ga ik liever de oppositie in.”

Niettemin toonde Bolkestein zich evenals Kok en Van Mierlo nog steeds optimistisch over het welslagen van de paarse coalitie. “Mijn inzet was en is om dit te laten lukken, ik hoop het en ik verwacht het, we gaan krachtdadig maar voorzichtig verder.” Kok zei eveneens dat de marges tussen de drie partijen gisteren weer wat kleiner zijn geworden en dat hij uitgaat van een positief eindresultaat.