Secretaris-generaal gaat niet naar het WK

VALLETTA, 14 JUNI. G.J. van Dinther gaat niet naar het wereldkampioenschap voetbal in Amerika. De secretaris-generaal van het ministerie van justitie had wel kunnen gaan, als hij een aanbod had aangenomen van een bedrijf dat het ministerie tot zijn klanten rekent. Een wederdienst hoefde er niet tegenover te staan, “maar het gaat om de mentaliteit”, zegt Van Dinther. “De grenzen van corruptie verschuiven. Een reisje naar het wereldkampioenschap is kennelijk nu al heel normaal.”

Van Dinther is op Malta, waar vanmorgen een tweedaagse conferentie van de Europese raad van ministers van justitie begon over omkooppraktijken tussen bedrijven, ambtenaren en politici. Van Dinther vervangt daar minister Kosto (justitie).

Er moet een meldpunt komen voor bedrijfssectoren en overheidsinstanties, waar werknemers vertrouwelijk gevallen van corruptie kunnen aangeven, zei Van Dinther gisteravond. Dergelijke meldpunten kunnen een bijdrage leveren aan het opsporen van de oorzaken van omkopingen. Het is niet de bedoeling dat gemelde zaken in de publiciteit komen. Ook vindt hij niet dat de meldpunten uitsluitend moeten worden gebruikt om verdachten van corruptie “te straffen”. “Straffen lost het probleem niet op”, zei hij. “Het gaat om de mentaliteit bij een instelling die de kans op corruptie doet vergroten.”

Pag.3: Geen 'verrotte sectoren' in Nederland

Niet bekend

Omdat bij een geslaagde poging van omkoping beide partijen in principe tevreden zijn met het resultaat, komt corruptie zelden aan de oppervlakte. Aangifte van corruptie komt bovendien nauwelijks voor, terwijl opsporingsinstanties geen onderzoek beginnen zonder dat er aangifte is gedaan. Zelfs wanneer binnen een ambtelijke organisatie een geval van corruptie wordt vastgesteld, volgt meestal geen aangifte, zo blijkt uit een rapport van Justitie, dat nog grotendeels onder verantwoordelijkheid van oud-minister Hirsch Ballin is opgesteld.

Uit onderzoek is volgens Justitie gebleken dat de ongunstige publiciteit na een aangifte instellingen er vaak van weerhoudt het feit te melden. Verontruste medewerkers die onoirbare zaken wel naar buiten brengen - ook wel klokkeluiders genoemd - lopen het risico hun positie binnen de organisatie te verliezen. Die aangiftebereidheid wordt volgens secretaris-generaal Van Dinter groter indien er een speciale functionaris voor wordt aangesteld. Zo wordt bij een aantal politiekorpsen al over de aanstelling van een zogenoemde confidential officer gesproken.

Tijdens de conferentie van de 32 Europese ministers van justitie en hun collega's uit onder meer de Verenigde Staten en Rusland staat niet alleen strafrechtelijke en civielrechtelijke aanpak van corruptie, maar vooral de preventie hoog op de agenda. Bij verschillende overheidsinstanties, bedrijfstakken en beroepsgroepen wordt gewerkt aan ethische gedragscodes voor medewerkers. Daarin staan regels voor het aanmelden van nevenfuncties en -inkomsten en afspraken over het aannemen van geschenken van relaties. Volgens Van Dinter schuilt het belang van deze gedragscodes vooral in het bewust worden van de gevaren die kunnen ontstaan als een werknemer een klein geschenk aanneemt.

De Nederlandse delegatie deed vanmorgen tijdens de conferentie een aantal voorstellen die tot doel hebben het onrechtmatig verkregen voordeel uit omkooppraktijken teniet te doen. Zo zou een gedupeerde derde - bij voorbeeld een bouwbedrijf dat een aanbesteding misloopt als gevolg van omkoping - schadevergoeding moeten kunnen claimen bij de omkoper. Als de omkoping in een eerder stadium aan het licht komt, moet de overeenkomst tussen de opdrachtgevende instantie en de aannemer ongedaan kunnen worden gemaakt. Van Dinter stelde namens Nederland verder voor in arbeidscontracten regels te laten opnemen waarin boetebedragen worden vermeld voor corrumperende handelingen.