Berlusconi is een optimist

Terwijl er sterke aanwijzingen zijn dat de recessie in Italië voorbij is, is nu een discussie losgebarsten over de belastingmaatregelen waarmee het kabinet van premier Berlusconi de werkloosheid wil bestrijden. De angst bestaat dat het kabinet onvoldoende prioriteit geeft aan de bestrijding van het begrotingstekort, met ernstige gevolgen voor de inflatie en de koers van de lire.

De conservatieve econoom Mario Monti, rector van de gezaghebbende Bocconi-universiteit in Milaan, schreef zondag in de Corriere della Sera dat geen enkel industrieland zulke problemen heeft met zijn overheidsfinanciën als Italië en dat zeker een rechts kabinet daarom prioriteit had moeten geven aan terugdringing van het begrotingstekort. Berlusconi heeft echter de werkloosheid centraal gesteld en neemt een bewust risico dat het tekort niet alleen niet vermindert, maar zelfs stijgt.

Vorige week heeft het kabinet een reeks belastingmaatregelen aangekondigd om investeringen te stimuleren, het beginnende ondernemers makkelijker te maken een eigen bedrijf op te zetten, en het gebruik van spaargelden voor investeringen op de beurs in plaats van in staatsobligaties aan te moedigen.

Van verschillende kanten zijn de rekensommen aangevallen die hierbij zijn gemaakt. Minister van financiën Giulio Tremonti heeft gezegd dat de operatie op zijn slechtst budget-neutraal is en dat kan worden verwacht dat de belastingeninkomsten stijgen wegens het aantrekken van de economie. Hij verwacht in 1997 extra belastinginkomsten van ruim tien miljard gulden.

Critici vinden dat het kabinet erg optimistisch rekent en vrezen dat het tekort door de maatregel zal groeien. “Minister Tremonti is een man met een enorme fantasie”, zei Lanfranco Turci, lid van de Kamercommissie voor financiën namens de progressieve fractie.

Tussen nu en 1997 zullen er door deze maatregelen 850.000 nieuwe arbeidsplaatsen bij komen, zo heeft het kabinet voorgerekend. Berlusconi heeft in zijn verkiezingscampagne de werkloosheid centraal gezet en twee miljoen nieuwe arbeidsplaatsen beloofd, zonder daar een duidelijke termijn voor te stellen. De werkloosheid bedraagt nu 10,6 procent landelijk, maar loopt op sommige plaatsen in het zuiden van het land op tot zo'n dertig procent. Sinds 1990 zijn er naar schatting 500.000 arbeidsplaatsen verdwenen.

Minister Tremonti heeft gezegd dat in de ogen van het kabinet de belastingmaatregelen (vermindering van het aantal belastingen, overgang van directe naar indirecte belastingen, verlaging van de belastingdruk) essentieel zijn. Hij zei dat het kabinet de totale inkomsten uit belastingen niet zal laten stijgen, ook niet als het begrotingstekort dreigt te stijgen. Tremonti waarschuwde dat die stijging niet onwaarschijnlijk is, omdat het voorgaande kabinet volgens hem “te optimistisch” is geweest over de economische ontwikkelingen.

Daarbij komt een uitspraak van het Constitutionele Hof over een pensioengeschil die de staat volgens minister van arbeid Clemente Mastella tegen de 35 miljard gulden kan kosten aan achterstallige betalingen. Het gaat om een vonnis over verplichte aanvulling van pensioenuitkeringen, die in Italië vrijwel allemaal via de staat lopen, tot de minimumuitkering. Gealarmeerd heeft minister Mastella gisteren om spoedoverleg hierover gevraagd in het kabinet.

Het werkgelegenheidsbeleid van de regering heeft in het algemeen de steun gekregen van de werkgeversorganisatie Confindustria. De voorzitter, Luigi Abete, prees de plannen om een leerlingenloon in te voeren en meer ruimte te maken voor tijdelijk werk. Maar hij heeft felle kritiek geuit op het besluit om gemeentes die uit de rode cijfers zijn, toestemming te geven nieuwe mensen aan te nemen. Hierdoor zouden er honderdduizend arbeidsplaatsen bij komen. Volgens Abete is er op veel plaatsen in de publieke sector, onder andere in het onderwijs, een groot personeelsoverschot en had het kabinet er beter aan gedaan de mobiliteit onder ambtenaren te vergroten, zodat de gemeentes hun open plekken konden invullen met mensen in overheidsdienst die elders te veel zijn.